راویانی از او بهره بردند که از آن میان افرادی چون ابوحاتم سجستانی، ابوالفضل ریاشی و اسحاق بن محمد نخعی را می توان نام برد.8 در برخی منابع آمده است که وی به نوشیدن شراب اشتهار داشت.9 عتبی به سال 228 هـ در بصره درگذشت10 و دارای آثاری بوده که عبارت اند از: الاخلاق اشعار الاعاریب الذبیح اشعار النساء اللائی احببن ثم ابغضن و الخیل.11

پی نوشت ها

[1] ـ الانساب 4/149.
[2] ــ وفیات الاعیان 4/398.
[3] ــ المعارف 538.
[4] ــ وفیات الاعیان 4/398.
[5] ــ تاریخ بغداد 2/324.
[6] ــ معجم الشعراء 356.
[7] ــ المعارف 538.
[8] ــ تاریخ بغداد 2/324.
[9] ــ الوافی بالوفیات 4/3.
[10] ــ الاعلام 6/258.
[11] ــ الفهرست (الندیم) 135.*

دیگر منابع: شذرات الذهب 2/66 تاریخ الاسلام 16/368 العبر 1/317 کشف الظنون 1/695 معجم المؤلفین 10/379 الانساب 4/149 طبقات الشعراء (ابن معتز) 314 النجوم الزاهره 2/253 المنتظم 11/141.

محمد ـ عدنی (م 243هـ )

ابوعبدالله محمد بن یحیی بن ابی عمر عدنی مکی.

از ساکنان مکه بود و گویا در همان جا به دنیا آمد و رشد و نمو کرد،1 هر چند برابر برخی از داده های تاریخی، وی در آنجا اقامت گزیده بود2 نه اینکه از آن دیار باشد. به هر حال تاریخ دقیق ولادت وی معلوم نیست، اما با توجه به آنکه ذهبی می نویسد که وی به هنگام مرگ نود سال داشت، می توان سال تولد وی را پس از سال 150 هـ گمانه زد. او از راویانی چون فضیل بن عیاض، عبدالعزیز بن محمد دراوردی و سفیان بن عینیه روایاتی را نقل کرده است و کسانی مانند مسلم، ترمذی، ابن ماجه، اسحاق بن احمد خزاعی، عبدالله بن صالح بخاری و محمد بن اسحاق سراج از او روایت کرده اند.3 وی از شیوخ مکه4 و از حافظان آن دیار به شمار می رفت و در همان جا به نقل حدیث می پرداخت5 و از ابن ابی حاتم نقل است که از پدرش درباره عدنی پرسید و او گفت که وی مردی صالح است، اما گاه فراموشی و غفلت به او دست می دهد، با این همه فردی صدوق است. او بیش از هفتاد حج پیاده به جای آورده است.6 وی سرانجام به سال 243 هـ در مکه درگذشت.7 در منابع کهن تنها کتاب المسند به او نسبت داده شده،8 هر چند عمر رضا کحاله اثر دیگری با عنوان کتاب الایمان را به نام وی ذکر کرده است.9

پی نوشت ها

[1] ـ الانساب 4/166 خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 9/457.
[2] ــ تقریب التهذیب 2/146.
[3] ــ سیر اعلام النبلاء 12/96 و 97.
[4] ــ تذکرة الحفاظ 2/501.
[5] ــ دول الاسلام 131.
[6] ــ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 9/457.
[7] ــ تاریخ الصغیر 2/348.
[8] ــ سیر اعلام النبلاء 12/96.
[9] ــ معجم المؤلفین 12/107.*

دیگر منابع: تاریخ الاسلام 18/482 اللباب فی تهذیب الانساب 2/328 تهذیب الکمال 26/639 طبقات الحفاظ 222 التاریخ الکبیر 1/265 شذرات الذهب 2/104 الجرح و التعدیل 8/124 العبر 1/347.

محمد ـ عطار (در عصر امام صادق(علیه السلام))

محمد بن حسن بن زیاد عطار کوفی.

اهل کوفه1 و از یاران امام صادق(علیه السلام) به شمارمی رود.2 پدرش از آن امام روایت نقل کرده،3 اما خود او تنها راوی محمد بن نعیم صحاف بوده4 و از ائمه(علیهم السلام)به طور مستقیم روایتی نقل نکرده است.5 راویانی مانند صفوان بن یحیی6 و حسن بن محمد بن سماعه7 از وی روایت نقل کرده اند. رجال شناسان شیعه ایشان را محدثی ثقه8 و در ردیف فقیهان شیعه9 به شمار آورده اند. الندیم نیز نام وی را در زمره بزرگان شیعه آورده که راوی فقه از ائمه(علیهم السلام)بوده اند.10 کتاب الحدیث11 اثر اوست.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/275. 2 ـ رجال الطوسی 287. 3 ـ خلاصة الاقوال 160. 4 ـ جامع الرواة 2/92.
[5] ــ رجال ابن داود 304.
[6] ــ جامع الرواة 2/91. 7 ـ رجال النجاشی 2/276. 8 ـ هدایة المحدثین 233. 9 ـ مستدرکات علم رجال الحدیث 7/28.
[10] ــ الفهرست (الندیم) 275. 1
[1] ـ الذریعه 6/361.

دیگر منابع: منهج المقال 290 قاموس الرجال 8/126 نقد الرجال 300 الوجیزه 93 دائرة المعارف الشیعیة العامه 16/305 معالم العلماء 106 معجم رجال الحدیث 15/216 تنقیح المقال 3/101 جامع المقال 120 الفهرست (طوسی) 149

محمد ـ عطار (زنده در قرن سوم هجری)

ابوجعفر محمد بن یحیی عطّار اشعری قمی.

وی اهل قم1 و از بزرگان امامیه، فردی موثق، مورد اعتماد و دارای روایات و احادیث بسیاری است،2 به همین اعتبار رجالیون