وی را با وصف کثیرالروایة شناسانده اند.3 او از اشخاصی چون احمد بن محمد بن عیسی و محمد بن احمد بن یحیی روایاتی را نقل کرده است.4 محمد بن یعقوب کلینی،5 محمد بن حسین بن بندار قمی و برخی دیگر از او روایت کرده اند.6 از تألیفات ابوجعفر، مقتل الحسین(علیه السلام) و النوادر است.7 تاریخ درگذشت وی به دست نیامد، اما به جهت اینکه کلینی (م 329 هـ ) از وی روایت کرده و از مشایخ حدیث اوست،8 می توان وی را از رجال قرن سوم به شمار آورد.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 495.
[2] ــ رجال النجاشی 2/251.
[3] ــ رجال الطوسی 439 خلاصة الاقوال 157.
[4] ــ اختیار معرفة الرجال 564 و 593.
[5] ــ رجال الطوسی 495.
[6] ــ اختیار معرفة الرجال 564.
[7] ــ رجال النجاشی 2/251.
[8] ــ رجال الطوسی 495.*

دیگر منابع: جامع الرواة 2/213 هدایة المحدثین 258 مجمع الرجال 6/70 نقد الرجال 338 معجم رجال الحدیث 18/30 جامع المقال 129 تنقیح المقال 3/199 منهج المقال 328 طبقات اعلام الشیعه 1/314 رجال ابن داود 340 کامل الزیارات 38.

محمد ـ عطوی (م پس از 240هـ )

ابوعبدالرحمان محمد بن عبدالرحمان بن ابی عطیه عطوی کنانی بصری.

وی از موالیان بنی لیث از قبیله کنانه بود. در بصره متولد شد و در همان جا رشد نمود.1 عطوی در بغداد و سامرا اقامت داشت.2 از شعرای زمان متوکل (خلافت 232 ـ 247هـ ) و نیز از متکلمان معتزلی مذهب به شمار می رفت3 و بیشتر سروده های او در وصف شراب و پیروزی در جنگ بود.4 ابوعبدالرحمان پیرو حسین نجار بود و در باب ادراک با او مخالفت نمود. کتاب های خلق الافعال، الادراک5 و دیوان شعر در صد ورقه از اوست. وفات عطوی را بعد از سال 240 هـ دانسته اند.6

پی نوشت ها

[1] ـ سمط اللآلی 2/855.
[2] ــ الفهرست (الندیم) 230.
[3] ــ الوافی بالوفیات 3/225.
[4] ــ لسان المیزان 5/285.
[5] ــ الفهرست (الندیم) 230.
[6] ــ تاریخ التراث العربی 2/4/73.*

دیگر منابع: معجم الشعراء 337 لغت نامه دهخدا 1/514 الاعلام 6/189.

محمد ـ علوی (در عصر امام رضا(علیه السلام))

محمد بن علی بن حسین بن زید بن حسین بن علی بن ابی طالب(علیه السلام).

وی از فرزندان زید شهید و از اصحاب و راویان امام رضا(علیه السلام)بود و دارای نسخه ای حدیثی است که از امام رضا(علیه السلام)روایت کرده است. فردی به نام جعفر بن محمد حسنی از وی حدیث نقل کرده است.1 آقابزرگ تهرانی از تألیف وی با عنوان نسخة الرضا(علیه السلام)یاد می کند.2 بیش از این اطلاعی از وی در منابع کهن دیده نشده است.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/271.
[2] ــ الذریعه 24/150.*

دیگر منابع: جامع الرواة 2/153 مجمع الرجال 5/268 نقد الرجال 322 تنقیح المقال 3/154 قاموس الرجال 8/278 منهج المقال 307 عمدة الطالب 316 معجم رجال الحدیث 16/316.

محمد ـ علوی (م 287هـ )

ابوعبدالله محمد بن علی بن حمزه بن حسن بن عبیدالله بن عباس بن علی(علیه السلام) علوی شریف.

مولد وی مشخص نیست، اما آورده اند که وی در بصره می زیست1 و از راویان امام هادی و امام حسن عسکری(علیهما السلام) به شمار می رفت.2 برخی او را از راویان امام رضا(علیه السلام) نیز دانسته اند.3 ابوعبدالله از پدرش و عبدالصمد بن موسی هاشمی، حسن بن داود جعفری و دیگران حدیث شنید. وی در شعر، ادبیات و اخبار تبحر داشت.4 نجاشی او را محدثی شیعه، صحیح الاعتقاد و موثق دانسته و می نویسد: علوی کسی است که مادر حضرت حجت(علیه السلام)پس از وفات امام حسن عسکری(علیه السلام) به خانه وی پناه آورد. سپس یادآور می شود: حمزة بن قاسم از وی روایت کرده و دارای کتاب مقاتل الطالبیین بوده است.5 وی سرانجام در سال 287 هـ از دنیا رفت.6 بیش از این اطلاعی از وی در دست نیست.

پی نوشت ها

[1] ـ عمدة الطالب 329.
[2] ــ رجال النجاشی 2/242.
[3] ــ عمدة الطالب 329.
[4] ــ تاریخ بغداد 3/63.
[5] ــ رجال النجاشی 2/242.
[6] ــ معجم الشعراء 366.*

دیگر منابع: رجال ابن داود 325 خلاصة الاقوال 156 مجمع الرجال 5/274