جامع الرواة 2/154 تنقیح المقال 3/155 اعیان الشیعه 9/434 دائرة المعارف الشیعیة العامه 16/524 نقد الرجال 223 منهج المقال 308.

محمد ـ عمانی (حدود 100 ـ 228هـ )

ابوعباس محمد بن ذوئیب بن محمد عمانی تمیمی فقیمی راجز حنظلی دارمی نهشلی.

برخی وی را اهل جزیره و از موالیان بنی تمیم و سپس بنی فقیم به شمار آورده اند.1 عده ای هم او را اهل بصره دانسته اند.2 عمانی مدت طولانی از عمرش را به عمان رفت و در آنجا سکنی گزید و زمانی که از آنجا به بغداد برگشت، لقب عمانی گرفت.3 او از نوح بن جریر روایت کرده است.4 عمانی از شعرای دولت عباسی به شمار می رفت که اشعاری رجزگونه داشت و با خلفایی چون مهدی (خلافت 158 ـ 169هـ )، هارون (خلافت 170 ـ 193هـ ) و مأمون (خلافت 198 ـ 218هـ ) ملاقات داشت و در اشعارش آنها را مورد مدح و ستایش قرار داده و از این طریق به جوایز و اموال فراوانی رسید. او با شاعرانی چون اشجع، سلم و مروان معاصر بوده است5 و پس از 130 سال عمر6 به سال 228 هـ از دنیا رفت،7 بنابراین ولادت او در حدود 100 هـ بوده است. اثر او دیوان شعری در پنجاه ورقه می باشد.8

پی نوشت ها

[1] ـ طبقات الشعراء (ابن معتز) 109.
[2] ــ الاغانی 18/317.
[3] ــ الاعلام 6/123.
[4] ــ الموشح 178.
[5] ــ الاغانی 18/317.
[6] ــ تاریخ بغداد 5/271.
[7] ــ الاعلام 6/123.
[8] ــ الفهرست (الندیم) 185.*

دیگر منابع: العقد الفرید 2/16 الانساب 4/236 الوافی بالوفیات 3/67 خزانة الادب 4/293 تاریخ الادب العربی (بروکلمان) 1/229 لغت نامه دهخدا 10/14407 تاریخ الطبری 8/362 تاریخ التراث العربی 3/241 الشعر و الشعراء 511.

محمد ـ عمّی (م حدود 210هـ )

ابوعبدالله محمد بن حسن بن جمهور عمّی بصری.

وی منسوب به بنی عمّ از طایفه تمیم بود1 و در شمار اصحاب و یاران امام کاظم2 و امام رضا(علیهما السلام) قرار داشت.3 او از امام رضا(علیه السلام) و کسانی مانند فضالة بن ایوب،4 احمد بن فضل و یونس بن عبدالرحمان روایت نمود،5 هر چند شیخ طوسی وی را جزء کسانی که از ائمه روایاتی ندارند، آورده است.6 روایتگرانی همچون احمد بن حسین بن سعید و عمرکی بن علی7 از او روایت کرده اند. برخی عمّی را از محدثان فاسدالمذهب، فاسدالروایة و غالی، و در نقل روایت ضعیف دانسته و روایات او را قابل اعتماد نمی دانند.8 ابن غضائری می گوید که از محمد بن جمهور اشعاری را دیدم که در آن، محرّمات الهی را حلال کرده بود.9 کتاب های الملاحم و الفتن، الواحدة، صاحب الزمان، الرسالة المذهبة عن الرضا(علیه السلام)، وقت خروج القائم(علیه السلام)، تاریخ موالید الائمه و اعمارهم،10 نوادر الحج، ادب العلم11 و الندماء و السمار اثر وی می باشد. او سرانجام در حدود 210 هـ درگذشت.12

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 1/178.
[2] ــ رجال البرقی 51.
[3] ــ رجال الطوسی 387.
[4] ــ جامع الرواة 2/87.
[5] ــ اختیار معرفة الرجال 411 و 467.
[6] ــ رجال الطوسی 512. 7 ـ الفهرست (طوسی) 146. 8 ـ خلاصة الاقوال 251.
[9] ــ التحریر الطاووسی 242.
[10] ــ معالم العلماء 103 و 104.
[11] ــ رجال النجاشی 2/225.
[12] ــ هدیة العارفین 2/10.*

دیگر منابع: الذریعه 15/1 مجمع الرجال 5/184 معجم رجال الحدیث 15/177 هدایة المحدثین 232 رجال ابن داود 502 کامل الزیارات 174.

محمد ـ عنبری (در عصر امام رضا(علیه السلام))

ابوجعفر محمد بن صدقه عنبری بصری تمیمی.

وی اهل بصره و از اصحاب امام کاظم و امام رضا(علیهما السلام) بود1 و از آن دو بزرگوار و کسان دیگری چون مالک بن عطیه،2 یعقوب سراج،3 جعفر بن محمد بن مفضل4 و صالح نیلی5 روایت دارد. حسن بن علی بن زکریا،6 محمد بن علی بن معمر،7 محمد بن جعفر طوسی، علی بن مهران اهوازی و محمد بن عبدالله بن مهران کرخی از عنبری روایت کرده اند.8 برخی وی را از غالیان به شمار آورده اند.9 کتاب الحدیث اثر اوست.10 با همه جایگاه علمی و نقش اجتماعی که برای وی برشمرده اند، اطلاعاتی بیش از این از وی به دست نیامد.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 359 و 391.
[2] ــ کامل الزیارات 304.
[3] ــ الغیبه (نعمانی) 299.
[4] ــ هدایة الکبری 76.
[5] ــ الکافی 4/581.
[6] ــ رجال النجاشی 2/267.
[7] ــ الامالی (طوسی) 647.
[8] ــ الهدایة الکبری 76، 96 و 124.
[9] ــ جامع الرواة 2/132.
[10] ــ الذریعه 6/363.*

دیگر منابع: رجال ابن داود 316 لسان المیزان 5/206 تنقیح المقال 3/133 منهج المقال 301 طرائف المقال 1/350 مجمع الرجال 5/236 مجمع رجال الحدیث 16/189 مستدرکات علم رجال الحدیث 7/142 حاوی الاقوال 4/261 الوجیزه 97 هدایة المحدثین 142.