محمد ـ عوفی (م 276هـ )

ابوجعفر محمد بن سعد بن محمد بن حسن بن عطیه عوفی.

در منابع موجود اطلاعات زیادی از وی نیست. گفته اند که وی از قبیله بنی عوف بن سعد و ساکن شرق بغداد بود و از پدرش سعد بن محمد، یزید بن هارون، روح بن عباده، عبیدالله بن بکر روایت کرده و یحیی بن محمد بن صاعد، محمد بن مخلد، ابوعبدالله حکیمی و عبدالله بن اسحاق بغوی از او روایت کرده اند.1 رجال نویسان اهل سنت او را از مفسرین قرآن2 و از خانواده علم و حدیث دانسته اند.3 وی در سال 276 هـ از دنیا رفت.4 اثر وی تفسیر قرآن می باشد که به تفسیر العوفی شهرت دارد.5

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ بغداد 5/322 و 323.
[2] ــ هدیة العارفین 2/19.
[3] ــ تاریخ الاسلام 20/446. 4 ـ سیر اعلام البنلاء 13/334.
[5] ــ کشف الفنون 1/454.

دیگر منابع: الانساب 4/258 لسان المیزان 5/174 میزان الاعتدال 3/560 اخبار القضاة 2/328 معجم المؤلفین 10/21.

محمد ـ غاضری (زنده در قرن سوم هجری)

ابوعبدالله محمد بن عباس بن عیسی غاضری.

وی در قبیله بنی غاضره می زیست و از پدرش و حسن بن علی بن ابی حمزه و عبدالله بن جبله روایت کرده و حمید بن زیاد نینوایی (م 310هـ ) از او روایت کرده است.1 شیخ طوسی نام او را در زمره راویانی قرار داده که از ائمه(علیهم السلام)روایت نکرده اند.2 بعضی او را معاصر با سعد بن عبدالله اشعری (م 299هـ ) دانسته اند.3 نجاشی او را محدثی ثقه دانسته و آثار وی را این گونه برمی شمرد: کتاب زیارة ابی عبدالله(علیه السلام) الفرائض الملاحم الدعاء، الجنة و النار و التفسیر.4 تاریخ درگذشت غاضری معلوم نیست، اما چون معاصر سعد بن عبدالله بوده، می توان گفت که وی در قرن سوم می زیسته است.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/232.
[2] ــ رجال الطوسی 499.
[3] ــ ریحانة الادب 4/230.
[4] ــ رجال النجاشی 2/223.*

دیگر منابع: منهج المقال 301 تنقیح المقال 3/135 معجم رجال الحدیث 16/199 مجمع الرجال 5/239 قاموس الرجال 8/228 نقد الرجال 313 مستدرکات علم رجال الحدیث 7/151 رجال ابن داود 317 جامع الرواة 2/134 دائرة المعارف الشیعیة العامه 16/427 الوجیزه 97 الذریعه 4/295.

محمد ـ غلابی (م 298هـ )

ابوعبدالله محمد بن زکریا بن دینار غلابی بصری بغدادی ضبّی.

وی اهل بصره1 و از موالیان بنی غلاب بود2 و از عبدالله بن رجاء غدانی، بکار بن محمد، ابوولید طیالسی، ابوزید انصاری و ابن عایشه روایت کرده و هلال بن محمد، فهید بن ابراهیم بن فهد و ابوالقاسم طبرانی از او روایت کرده اند.3 رجال نویسان شیعه وی را از علمای برجسته امامیه در بصره خوانده و او را آشنا به تاریخ و سیره دانسته اند.4 از رجالیون اهل سنت، صفدی و دارقطنی، وی را ضعیف و جاعل حدیث خوانده اند5 و ابن حبان می نویسد: اگر از ثقات روایت کند قابل قبول است.6 وی بنا به قول برخی از رجالیون، به سال 298 هـ در بصره از دنیا رفت،7 هر چند سال های بعد از 2808 و 290 هـ 9 نیز ذکر شده است. آثار او عبارت اند از: مقتل امیرالمؤمنین مقتل الحسین بن علی (علیهما السلام) اخبار فاطمه(علیها السلام)و منشاها و مولدها الوافدین النهر الاجواد دو کتاب کوچک و بزرگ با نام الصفین دو کتاب کوچک و بزرگ با نام الجمل الجبل اخبار زید(علیه السلام)10 التوابین عین الوردة الحرّه المبخلین11 البخلاء و الحدیث.12 از آثار وی برمی آید که او در حوزه تاریخ اسلامی، به ویژه رویدادها و وقایع صدر اسلام تبحر داشته است.

پی نوشت ها

[1] ـ الثقات 9/154.
[2] ــ الاعلام 6/130.
[3] ــ تاریخ الاسلام 21/259.
[4] ــ رجال النجاشی 2/240.
[5] ــ الوافی بالوفیات 3/77.
[6] ــ الثقات 9/154.
[7] ــ رجال النجاشی 2/240.
[8] ــ لسان المیزان 5/169.
[9] ــ سیر اعلام النبلاء 13/534.
[10] ــ رجال النجاشی 2/240.
[11] ــ الفهرست (الندیم) 121.
[12] ــ الذریعه 3/51 و 6/362.*

دیگر منابع: الانساب 4/321 میزان الاعتدال 3/550 هدیة العارفین 2/23 اخبار القضاة 2/35 معجم المؤلفین 10/6 تذکرة الحفاظ 2/639 شذرات الذهب 2/206.

محمد ـ فاکهی (م حدود 280هـ )

ابوعبدالله محمد بن اسحاق بن عباس فاکهی مکی.

مورخ و اهل مکه بود.1 در مورد حیات فردی، اجتماعی و علمی فاکهی اطلاعات چندانی در دست نیست، اما ابوالحسن انصاری2 و زیاد بن عبدالله از او روایت کرده اند. او نیز از محمد بن عبدالله بن