الکبیر 3/124.
[4] ــ رجال النجاشی 2/263 الفهرست (طوسی) 151 الذریعه 6/363.*

دیگر منابع: ایضاح الاشتباه 281 نضد الایضاح 311 نقد الرجال 327 جامع الرواة 2/172 منهج المقال 314 تنقیح المقال 3/170 معجم رجال الحدیث 17/125.

محمد ـ کوفی (م 263هـ )

ابوعبدالله محمد بن بکر بن جناح کوفی.

اهل کوفه و از موالی به شمار می رود.1 شیخ طوسی او را در زمره اصحاب امام کاظم(علیه السلام)و واقفی مذهب دانسته است.2 او از افرادی چون ابوجارود، صفوان بن خالد، اسحاق بن عمار و حفص بن عمر بن سالم روایت کرده و راویانی مانند حسن بن محمد بن سماعه، محمد بن احمد بن ثابت و اسماعیل بن محمد از وی روایت کرده اند.3 نجاشی از واقفی بودن او سخنی نگفته و او را توثیق می کند و می گوید که کتاب النوادر اثر اوست و در سال 263هـ درگذشت و حسن بن سماعه بر او نماز گزارد.4 بنابراین، باید وی و حسن بن سماعه دارای عمر طولانی باشند، چون فاصله شهادت حضرت موسی بن جعفر(علیه السلام)و وفات آن دو به هشتاد سال می رسد.5

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/239.
[2] ــ رجال الطوسی 362.
[3] ــ جامع الرواة 2/81.
[4] ــ رجال النجاشی 2/239.
[5] ــ قاموس الرجال 9/142.*

دیگر منابع: تنقیح المقال 2/89 منهج المقال 287 خلاصة الاقوال 156 الوجیزه 91 نقد الرجال 295 مجمع الرجال 5/169 الذریعه 24/338 معجم رجال الحدیث 15/135 مستدرکات علم رجال الحدیث 6/483.

محمد ـ کوفی (م 251هـ )

ابوجعفر محمد بن عبدالله بن قادم کوفی بغدادی، ملقب به ابن قادم.

وی اهل بغداد1 و از برجسته ترین یاران فراء بود. احمد بن یحیی ثعلب و معتز قبل از به خلافت رسیدن و همچنین فرزندان سعید بن مسلم بن قتیبه باهلی از او دانش آموختند. رجال شناسان اهل سنت او را آشنای به ادبیات و نحو معرفی کرده اند.2 یاقوت حموی در چگونگی و سال مرگ ابن قادم داستانی را نقل می کند و از آن چنین استفاده می شود که چون وی قبل از به خلافت رسیدن معتز خلیفه عباسی (خلافت 25
[1] ـ 255هـ ) استاد او بود، به جهت حسادت و یا اینکه مبادا اسراری از او را افشا سازد، در سال 251هـ به سوی خلیفه فرا خوانده شد و دیگر به منزلش بازنگشت. آثار او عبارت اند از: الکافی فی النحو المختصر فی النحو غرائب الحدیث3 و غریب القرآن.4

پی نوشت ها

[1] ـ الاعلام 6/222.
[2] ــ الوافی بالوفیات 3/295.
[3] ــ معجم الادباء 18/209.
[4] ــ هدیة العارفین 2/15.*

دیگر منابع: معجم المؤلفین 10/231 فرهنگ زندگی نامه ها 1/648 لغت نامه دهخدا 1/298 بغیة الوعاة 1/140 ایضاح المکنون 2/141.

محمد ـ لاحقی (زنده در 250هـ )

ابوعبدالله محمد بن عبدالله بن عمر بن مسلم لاحقی صفار.

نجاشی می گوید: وی از راویان امام رضا(علیه السلام) بوده و نسخه ای به صورت باب بندی شده و در حجمی بزرگ از خود بر جای گذاشته است. این کتاب را که به کتاب حلبی شباهت دارد، ابوعبدالله لاحقی در سال 250هـ برای احمد بن محمد بن عیسی بن عراد خوانده است.1 همچنین احمد بن محمد بن عیسی در سال 244هـ در بصره از لاحقی حدیث شنیده است.2 از این کتاب به نسخة الرضا(علیه السلام) تعبیر شده است.3 سید هاشم بحرانی او را صفار بصری نامیده و می گوید که از محمد بن عماره سکری روایت کرده4 و خطیب بغدادی آورده است که عمر بن احمد بن روح ساجی در بغداد از او حدیث فرا گرفته5 و سمعانی از گفته خطیب چنین برداشت کرده که صفار لاحقی اهل بغداد بوده است.6

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/270.
[2] ــ العمده 294.
[3] ــ الذریعه 24/150.
[4] ــ مدینة المعاجز 2/381. 5 ـ تاریخ بغداد 3/48.
[6] ــ الانساب 5/662.

دیگر منابع: رجال ابن داود 320 جامع الرواة 2/143 تنقیح المقال 3/144 قاموس الرجال 8/249 مستدرکات علم رجال الحدیث 7/182 معجم رجال الحدیث 16/242 منهج المقال 303 حاوی الاقوال 4/262 نقد الرجال 317.

محمد ـ ماجیلویه (قرن سوم هجری)

ابوعبدالله محمد بن عبیدالله بن عمران ماجیلویه جنابی برقی قمی.

وی داماد احمد برقی (م 280هـ ) بود.1 از بزرگانی چون جدش عمران،2 احمد برقی،3 هارون بن مسلم،4 سعید بن مسیب،5 علی بن