بغداد رهسپار شد و در آنجا مورد احترام امیر محمد بن عبدالله بن طاهر قرار گرفت. او مجانی تدریس نمی کرد، بلکه به مقداری که از افراد مزد می گرفت به آنان علم می آموخت.9 به نوشته منابع، وی در شعر هم دستی داشت. نمونه ای از سروده های وی را صفدی ذکر کرده است.10 مبرد کتاب های زیادی تألیف نمود که مشهورترین آنها الکامل است که از معروف ترین کتاب های ادبی قرن سوم و یکی از اصول و ارکان علوم ادبی می باشد. ابن خلدون در مقدمه خود آن را یکی از چهار کتاب مهم ادبی به حساب می آورد.11 سایر آثار و کتاب های مبرد به این شرح است: الروضه المقتضب الاشتقاق الانواء و الازمنه القوافی الخط و الهجاء المدخل الی سیبویه المقصور و الممدود المذکر و المؤنث معانی القرآن که به کتاب تام معروف شده احتجاج القرائه (القراات) الرسالة الکامله الرد علی سیبویه قواعد الشعر اعراب القرآن الحث علی الادب و الصدق قحطان و عدنان الزیادة المنتزعة من سیبویه المدخل فی النحو شرح شواهد کتاب سیبویه ضرورة الشعر ادب الجلیس الحروف فی معانی القرآن الی سورة طه معانی صفات الله جل و جلاله الممادح و المقابح الریاض المونقه اسماء الدواهی عند العرب الاعراب الجامع التعازی الوشی فقر کتاب سیبویه العروض کتاب الاوسط للاخفش الناطق البلاغه شرح کلام العرب و تلخیص (تخلیص) الفاظها و مزاوجة کلامها و تقریب معانیها ما اتفقت الفاظه و اختلاف معانیه فی القرآن طبقات النحویین البصریین و اخبارهم الفاضل و المفضول العبارة عن اسماء الله تعالی الحروف التصریف12 شرح الفصیح فی اللغة شرح المقدمه13 الاعتنان اولاد السراری الاختیار الشافی الفتن و المحن الکافی فی الاخبار و المقرّب.14 مبرد در ماه شوال 285 از دنیا رفت و در گورستان باب الکوفه به خاک سپرده شد.15

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ بغداد 3/380.
[2] ــ الفهرست (الندیم) 64.
[3] ــ تاریخ بغداد 3/380.
[4] ــ تاریخ الاسلام 21/299.
[5] ــ سیر اعلام النبلاء 13/576.
[6] ــ معجم الادباء 19/112.
[7] ــ وفیات الاعیان 4/321.
[8] ــ الفهرست (الندیم) 64.
[9] ــ الکامل (مبرد) 1/7، مقدمه.
[10] ــ الوافی بالوفیات 5/217.
[11] ــ تاریخ ابن خلدون 1/763.
[12] ــ الفهرست (الندیم) 65.
[13] ــ هدیة العارفین 2/20 و 21.
[14] ــ الکامل (مبرد) 1/14 و 16، مقدمه.
[15] ــ بغیة الوعاة 1/271.*

دیگر منابع: المنتظم 12/389 الکامل فی التاریخ 7/492 الاعلام 7/144 العبر 1/410 النجوم الزاهره 3/117 البدایة و النهایه 11/79 لسان المیزان 5/430 معجم المؤلفین 12/114 طبقات المفسرین (داوودی) 2/267 شذرات الذهب 2/190.

محمد ـ محاربی (م حدود 300هـ )

ابوعبدالله محمد بن حسن بن علی محاربی نسّابه.

درباره وی اطلاعات زیادی در منابع موجود نیست. آورده اند که از دانشمندان امامی مذهب و بسیار جلیل القدر بود و به علم انساب و زندگی علمای شیعه اشراف کامل داشت. کتاب الرجال اثر اوست که آن را به برخی از شاگردانش چون ابوالعباس احمد بن محمد بن سعید املا کرده است.1 وی در حدود 300هـ وفات یافت.2

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/246.
[2] ــ ایضاح المکنون 2/297.*

دیگر منابع: رجال ابن داود 306 معجم رجال الحدیث 15/229 منهج المقال 292 تنقیح المقال 3/104 جامع الرواة 2/95 خلاصة الاقوال 157 مستدرکات علم رجال الحدیث 7/35 معجم المؤلفین 9/197 الذریعه 10/142 هدایة المحدثین 233 الوجیزه 93.

محمد ـ مخرّمی (162 ـ 242هـ )

ابوجعفر محمد بن عبدالله بن عمار بن سواده موصلی مخرّمی ازدی غامدی بغدادی.

از اهالی مخرّم، محله ای در بغداد1 و ساکن موصل بود که در سال 162هـ متولد شد.2 از ابوبکر بن عیاش، سفیان بن عیینه، وکیع و دیگران روایت کرده و نسائی، عبدالله بن احمد بن حنبل و دیگران از او نقل حدیث کرده اند.3 او که در موصل به تجارت اشتغال داشت، بارها به مولد خویش، بغداد سفر کرد و در این سفرها با حافظان حدیث دیدارهایی داشته و از آنان بهره برد و بدین طریق خود نیز به درجه حفاظ نایل گشت و مورد وثوق قرار گرفت.4 او را محقق و کثیرالحدیث و حسن الحفظ وصف نموده و مرگش را در هشتاد سالگی به سال 242هـ نوشته و گفته اند. از او کتابی در موضوع رجال و علل حدیث باقی مانده است.5 او در زمینه تاریخ نیز دستی داشته و کتابی با عنوان تاریخ موصل را از او می دانند.6

پی نوشت ها

[1] ـ معجم البلدان 5/71.
[2] ــ تاریخ بغداد 5/416 و 417.
[3] ــ سیر اعلام