4 ـ غایة النهایه 2/267.
[5] ــ مقاتل الطالبیین 348.
[6] ــ فلاح السائل 117. 7 ـ غایة النهایه 2/267. 8 ـ معجم المؤلفین 12/53.
[9] ــ الفهرست (الندیم) 244. 10 ـ مسند زید بن علی 22 و پاورقی. 1
[1] ـ سعد السعود 24 و 287 کتابخانه ابن طاووس 167 و 302. 12 ـ کتابخانه ابن طاووس 302.

دیگر منابع: معجم المفسرین 2/640 الکامل (ابن عدی) 5/120 تهذیب الکمال 20/416 تاریخ بغداد 12/33 شواهد التنزیل 1/129 و 263 ترجمة الامام الحسین(علیه السلام)(ابن عساکر) 447 مناقب امیر المؤمنین(علیه السلام) 1/13 و 18 مطلع البدور 3/337 سؤالات الحاکم (دار قطنی) 135.

محمد ـ مروزی (م 294هـ )

ابوعبدالله محمد بن نصر بن حجاج مروزی.

در سال 202هـ در بغداد به دنیا آمد، اما در نیشابور رشد و نمو یافت. پس از آن برای فراگیری علوم به بلاد مختلفی از قبیل خراسان، عراق، حجاز، شام و مصر سفر کرد. زمانی نیز در نیشابور اقامت داشت و به تجارت مشغول بود و در پایان، به سال 275هـ راهی سمرقند شد و در آنجا ساکن گردید. مروزی از اساتید بسیاری همچون محمد بن بکار، محمد بن مهران، یحیی بن یحیی و هشام بن عمار علم حدیث را فرا گرفت و فقه را در مصر از اصحاب و شاگردان شافعی آموخت.1 خطیب بغدادی می نویسد: مروزی محدث فقیه و عالم ترین مردم به اختلاف آرا و فتاوای صحابه و علمای پس از ایشان در احکام بود و شاگردان بسیاری را تربیت کرد که از آن میان افرادی چون عبدالله بن محمد، عثمان بن جعفر لبان و محمد بن اسحاق را می توان نام برد.2 ذهبی نیز مراتب علمی وی را ستوده و به نقل از ابوبکر صیرفی از علمای شافعی می نویسد: کتاب القسامه مروزی دلالت دارد که او فقیه ترین فرد زمان خویش بود.3 سبکی نیز او را در زمره دانشمندان برجسته شافعی ذکر کرده و او را به کثرت علم و زهد و عبادت ستایش کرده است.4 ابواسحاق شیرازی هم تصریح می کند که مروزی بالغ بر بیست سال به کتابت حدیث اشتغال داشت و در این مدت نظر مساعدی درباره امام شافعی نداشت، اما به جهت مسائلی که برایش پیش آمد به شافعی و آثار وی روی آورد.5

به هر حال وی در محرم سال 294هـ در سمرقند از دنیا رفت6 و آثاری از خود بر جای گذاشت که عبارت اند از: تعظیم الصلاة قیام اللیل القسامه الصیام الورع7 المسائل فی النجوم8 الوتر9 المسند ما خالف به ابوحنیفه علیاً و ابن مسعود و قیام رمضان.10

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ الاسلام 22/295. 2 ـ تاریخ بغداد 3/315. 3 ـ سیر اعلام النبلاء 14/34.
[4] ــ طبقات الشافعیة الکبری 2/246.
[5] ــ طبقات الفقهاء 1 و 7.
[6] ــ تاریخ بغداد 3/315.
[7] ــ هدیة العارفین 2/21.
[8] ــ المستدرک علی معجم المؤلفین 756.
[9] ــ معجم المؤلفین 12/78.
[10] ــ الاعلام 7/125.*

دیگر منابع: المنتظم 13/54 تقریب التهذیب 2/213 خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 9/489 شذرات الذهب 2/219 النجوم الزاهره 3/161 العبر 1/426 تاریخ ابن الوردی 1/240 تذکرة الحفاظ 2/150 الوافی بالوفیات 5/111.

محمد ـ مروزی (م 230هـ )

ابوعبدالله محمد بن یزداد بن سوید مروزی بغدادی وزیر کاتب.

دهخدا با توجه به نام پدر وی، بر آن است که محمد بن یزداد در اصل ایرانی بود،1 هر چند سالیانی دراز در سامرا زیست.2 وی در دربار مأمون عباسی (خلافت 198 ـ 218هـ ) سمت کتابت را بر عهده داشت و نیز از وزیران معروف او بود و مدت پانزده سال وزارت کرد. مروزی زمانی به همراه مأمون به دمشق مسافرت کرد و داستان هایی از او نقل کرده که پسرش عبدالرحمان و محمد بن جهم سمری از وی حکایت کرده اند.3 او پس از مرگ مأمون همچنان به سمت وزارت اشتغال داشت و تا روزگار خلیفه واثق (خلافت 227 ـ 232هـ ) زنده بود.4 نقل است که مدتی سلیمان بن وهب نزد ابن یزداد به کتابت مشغول بود و از خواص وی محسوب می شد، ولی سرانجام به دلیل سعایت علیه وی او را از خود طرد کرد. مروزی فردی بلیغ، ادیب و از شاعران معروف عصر خویش بود و در رثای مأمون اشعاری نیز دارد که مشهور است.5 او سرانجام به سال 230هـ در سامرا وفات کرد6 و دارای دیوان شعر و کتاب الرسائل است که برخی آن را نقل کرده اند.7

پی نوشت ها

[1] ـ لغت نامه دهخدا 1/321.
[2] ــ النجوم الزاهره 2/258.
[3] ــ تاریخ مدینة دمشق 56/237.
[4] ــ الاعلام 7/143.
[5] ــ معجم الشعراء 325.
[6] ــ الوافی بالوفیات 5/214.
[7] ــ الفهرست (الندیم) 138.*

دیگر منابع: مختصر تاریخ دمشق 23/343 الکامل فی التاریخ 7/18 تاریخ التراث العربی 2/4/220 معجم المؤلفین 12/114 تاریخ الطبری 8/653.

محمد ـ مسلی (م 266هـ )

محمد بن عبدالله مسلّی کوفی مکی.

از محدثان شیعه و منسوب به مسلیه، قبیله ای از مذحج بود.