می روند.5 به گفته ذهبی، آخرین کسی که از او روایت کرد، ابوحامد حضرمی در بغداد و ابوروق هزّانی در بصره بود. ابن ماجه نیز در تفسیر خود به نقل از عباس بن ابی طالب از او روایت کرده است.6 او سرانجام در سال 252هـ درگذشت.7 ابن نطاح تألیفاتی در تاریخ از خود برجای گذاشت. الندیم او را نخستین کسی می داند که در تاریخ دولت عباسیان کتاب نوشت و دیگر آثار وی را چنین می شمارد: افخاذ العرب البیوتات الرد علی ابی عبیدة فی کتاب الدیباج أنساب أزد عمان کتاب مقتل زید بن علی(علیه السلام)8 و الدولة العباسیه.9 همچنین از ابراهیم بن رادان (ردان) بن سنان بصری حکایاتی گزارش می کند.10

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 120.
[2] ــ تاریخ بغداد 5/375.
[3] ــ همان.
[4] ــ الثقات 9/125.
[5] ــ الانساب 5/505.
[6] ــ تاریخ الاسلام 19/292.
[7] ــ اللباب فی تهذیب الانساب 3/315.
[8] ــ الفهرست (الندیم) 120.
[9] ــ مروج الذهب 1/13.
[10] ــ الفهرست (الندیم) 120.

دیگر منابع: تاریخ الطبری 7/617 العقد الفرید 1/278 تهذیب الکمال 25/381 الفرج بعد الشدة 1/123 تهذیب التهذیب 9/227 تقریب التهذیب 2/170 میزان الاعتدال 3/582 تاریخ التراث العربی 1/2/146 کشف الظنون 1/283 الاعلام 6/162 معجم المؤلفین 10/88.

محمد ـ نعجه (م پس از 200هـ )

ابوعبدالله محمد بن اسماعیل حمدون نعجه قیروانی افریقی مغربی.

اطلاعات به دست آمده از وی چندان زیاد نیست. گفته اند که وی ملقب به نعجه و معروف به حمدون بود. در ادبیات عرب و علوم غریبه فردی برجسته بود. زبیدی درباره وی می گوید: حمدون در علم نحو و لغت تبحر کامل داشت و بعد از مهری اولین فرد در این زمینه بود. او کتاب سیبویه را از حفظ داشت و بدین جهت برخی او را در علم نحو برتر از مهری دانسته اند. کتاب هایی نیز در موضوع نحو و وضع لغت تدوین نمود1 که می توان به اوضاح فی اللغة اشاره نمود.2 وی بعد از سال 200هـ درگذشت.3

پی نوشت ها

[1] ـ طبقات اللغویین و النحویین 235.
[2] ــ معجم المؤلفین 9/60.
[3] ــ طبقات اللغویین و النحویین 235.*

دیگر منابع: دائرة المعارف الشیعیة العامة 16/240 بغیة الوعاة 1/56.

محمد ـ نعیمی (در عصر امام حسن عسکری(علیه السلام))

ابومظفر محمد بن احمد نعیمی.

وی منسوب به نعیم بن حضور بن عدی1 و از صحابه امام حسن عسکری(علیه السلام) می باشد،2 ولی از ائمه(علیهم السلام)روایتی نقل نکرده است.3 نجاشی درباره او می گوید: وی از اصحاب ما (شیعه) و فردی مورخ بوده و احادیث و اخبار بسیاری شنیده است. سپس می افزاید: ابومظفر کتابی در مورد فرقه های شیعه و اخبار آل ابی طالب(علیهم السلام) با عنوان البهجه دارد.4 با توجه به شرایط حاکم بر زمان امام حسن عسکری(علیه السلام)اطلاعات دیگری از زندگی وی به دست نیامده است.

پی نوشت ها

[1] ـ تنقیح المقال 2/74.
[2] ــ الذریعه 16/178.
[3] ــ رجال ابن داود 295.
[4] ــ رجال النجاشی 2/321.*

دیگر منابع: جامع الرواة 2/63 منهج المقال 281 خلاصة الاقوال 163 قاموس الرجال 8/37 معجم رجال الحدیث 15/60 نضد الایضاح 273 مجمع الرجال 5/142 ایضاح الاشتباه 292 الذریعه 3/159 و 16/178 معجم المؤلفین 9/26.

محمد ـ نملی (م حدود 245هـ )

ابوحسّان محمد بن حسّان نملی نمیلی بغدادی.

وی به روزگار خلافت متوکل عباسی (232 ـ 247هـ ) می زیست و با او در ارتباط بوده1 و از ندیمان وی به شمار می رفت.2 او ادیب و کاتبی بسیار خوب بود و آثاری چند از خود بر جای گذاشته است که از این قرارند: کتاب بردان (برجان) و حباحب فی اخبار النساء و الباه (کتاب بزرگی است و در این زمینه کتاب کوچکی نیز تألیف کرده است) البغاء السحق و خطاب المکاری لجاریة البقال.3 ابوحسّان در حدود 245هـ از دنیا رفت.4

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 169.
[2] ــ هدیة العارفین 2/14.
[3] ــ الفهرست (الندیم) 169 و376 معجم الادباء 18/119.
[4] ــ هدیة العارفین 2/14.*

دیگر منابع: الوافی بالوفیات 2/231 معجم المؤلفین 9/179 و 180 لغت نامه دهخدا 1/349 دائرة المعارف الشیعیة العامه 16/296.