الوجیزه 88 منهج المقال 279 رجال ابن داود 292 و 497 الذریعه 23/231 قاموس الرجال 9/86 معجم رجال الحدیث 14/330 نقد الرجال 287.

محمد ـ نهشلی (در عصر امام کاظم(علیه السلام))

محمد بن تمیم نهشلی تمیمی بصری.

از امام کاظم(علیه السلام)1 و عثمان بن عثمان2 روایت نقل کرده است. افرادی چون حسن بن علی بن زکریا،3 یحیی بن عبدک و4 عبدالله بن احمد بن حنبل5 از او روایت نقل کرده اند. وی استاد یحیی بن عبدک بود.6 برخی معتقدند که ایشان در زمره محدثان امامیه بوده،7 ولی از ائمه(علیهم السلام)روایتی نقل نکرده است.8 به علاوه، در نقل روایت فردی ضعیف بوده است.9 بسیاری از رجال شناسان عامه او را محدثی مجهول دانسته و اطلاعاتی از وی ارایه نکرده اند.10 او دارای تألیفی به نام کتاب الحدیث بوده است.11

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/269 جامع الرواة 2/82.
[2] ــ الجرح و التعدیل 2 / 3 / 215.
[3] ــ رجال النجاشی 2/269 نقد الرجال 296.
[4] ــ الجرح و التعدیل 2/3/215. 5 ـ لسان المیزان 5/98. 6 ـ میزان الاعتدال 3/494. 7 ـ رجال النجاشی 2/269.
[8] ــ رجال ابن داود 300.
[9] ــ حاوی الاقوال 4/233.
[10] ــ الجرح و التعدیل 2 / 3 / 215.
[11] ــ الذریعه 6/361.*

دیگر منابع: تنقیح المقال 2/90 معجم رجال الحدیث 5/143 قاموس الرجال 8/87 نضد الایضاح 281 دائرة المعارف الشیعیة العامه 16/272 حاوی الاقوال 4/233 ایضاح الاشتباه 282.

محمد ـ نیشابوری (م 295هـ )

ابوبکر محمد بن اسماعیل بن مهران بن عبدالله نیشابوری اسماعیلی.

از علمای برجسته علم حدیثِ زمان خویش در نیشابور1 و شافعی مذهب بود.2 علوم خویش را از اساتیدی چون اسحاق بن راهویه، محمد بن بکّار و هشام بن عمار فرا گرفت. او از محدثان مورد اعتماد اهل سنت بود و در راستای جمع آوری و انتشار حدیث، تنها به اساتید نیشابور اکتفا نکرده و به بلاد مختلفی چون عراق و شام نیز مسافرت کرد و از محدثان و علمای آن بلاد نیز بهره هایی برده است. شاگردانی چون ابوالعباس سراج و محمد بن أخرم از وی علومی را آموخته و بهره مند شده اند.3 نیشابوری علاوه بر گردآوری احادیث و روایات بزرگانی چون زهری، مالک، یحیی بن سعید و موسی بن عقبه تصنیفات خوبی نیز داشته است4 که از آن میان کتاب الصحابة را می توان نام برد.5 وی در شش سال از آخر عمر خود به مرضی مبتلا شد که قدرت تکلم نداشت و اگر راجع به حدیثی از او سؤال می شد، با تکان دادن سر به نشانه شنیدن و کلمه «لا» به عنوان عدم استماع پاسخ می داد. اصحاب حدیث به احادیثی که در دوران مذکور از وی استماع شده، اعتماد نمی کنند. وی سرانجام به سال 295هـ درگذشت.6

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ نیشابور 121.
[2] ــ الکامل 6/567.
[3] ــ سیر اعلام النبلاء 14/117. 4 ـ تاریخ الاسلام 22/254. 5ـ کشف الظنون 2/1432. 6 ـ تاریخ نیشابور 121.*

دیگر منابع: الانساب 2/41 هدیة العارفین 2/12 العبر 1/430 شذرات الذهب 2/221 مرآة الجنان 2/168 میزان الاعتدال 3/485 الاعلام 6/35 تذکرة الحفاظ 2/682 معجم المؤلفین 9/62 لسان المیزان 5/81 طبقات الحفاظ 300.

محمد ـ وادعی (م 296هـ )

ابوحصین محمد بن حسین بن حبیب وادعی کوفی.

اهل کوفه بود و به بغداد رفت و در آنجا از احمد بن یونس یربوعی، یحیی بن عبدالحمید و عون بن سلام روایت کرده و یحیی بن محمد بن صاعد، ابوعمرو بن سماک و احمد بن نجّاد از او روایت کرده اند. رجال نویسان اهل سنت او را محدثی ثقه دانسته اند. ابوحصین مدتی به امر قضاوت نیز پرداخت. وی در رمضان سال 296 در کوفه از دنیا رفت.1 برخی وفات وی را در سال 298هـ ذکر کرده اند. اثر او المسند می باشد.2

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ بغداد 2/229.
[2] ــ الوافی بالوفیات 2/372.*

دیگر منابع: الانساب 5/556 اللباب فی تهذیب الانساب 3/344 شذرات الذهب 2/225 المؤتلف والمختلف (دارقطنی) 2/553 توضیح المشتبه 3/265 معجم المؤلفین 9/237 البدایة و النهایة 11/124 العبر 1/432 المنتظم 13/90 سیر اعلام النبلاء 13/569 النجوم الزاهره 3/168 الاعلام بوفیات الاعلام 1/208 الاشاره الی وفیات الاعیان 145.

محمد ـ واقدی (130 ـ 207هـ )

ابوعبدالله محمد بن عمر بن واقد واقدی مدنی اسلمی بغدادی.

وی در سال 130هـ در مدینه به دنیا آمد و از موالیان بنی سهم بود و