است.12 در تاریخ فوت ابن امام اختلاف است: گروهی وفاتش را در 57 سالگی به سال 140هـ 13 و برخی در 63 سالگی در سال 185هـ در بغداد ذکر کرده اند. گفته شده که محمد امین، پسر هارون الرشید برجنازه اش نماز خواند و در مقبره عباسیه بغداد دفن گردید.14

پی نوشت ها

[1] ـ المنتظم 9/108 تاریخ الطبری 7/191.
[2] ــ رجال الطوسی 280.
[3] ــ رجال النجاشی 2/254.
[4] ــ تاریخ الاسلام 12/355.
[5] ــ تاریخ بغداد 1/385.
[6] ــ سیر اعلام النبلاء 9/88.
[7] ــ مستدرکات علم رجال الحدیث 6/361.
[8] ــ الوافی بالوفیات 1/341.
[9] ــ تاریخ الاسلام 12/355.
[10] ــ المعارف 376.
[11] ــ تاریخ الطبری 8/58.
[12] ــ الذریعه 24/151.
[13] ــ رجال الطوسی 280.
[14] ــ تاریخ بغداد 1/385.*

دیگر منابع: تنقیح المقال 2/55 مستدرکات علم رجال الحدیث 6/360 جامع الرواة 2/43 العبر 1/226 شذرات الذهب 1/309 دائرة المعارف الشیعیة العامه 16/167 قاموس الرجال 7/489.

محمد ـ هلالی (در عصر امام صادق(علیه السلام))

ابوجعفر محمد بن معروف هلالی خزّاز.

از طایفه عبدالقیس بود و در میان ایشان می زیست.1 امام صادق(علیه السلام)را ملاقات کرده و از اصحاب آن حضرت بوده و روایاتی را از ایشان نقل کرده است.2 همچنین از صالح بن رزین روایت کرده است.3 کسانی چون عبدالله بن محمد بن خالد طیالسی،4 عبدالرحمان بن عمر بن یزید فارسی5 و علی بن قاسم قشیری6 از وی حدیث شنیده و روایت کرده اند. ایشان ظاهراً به خزّفروشی اشتغال داشته است.7 او از محدثان امامیه بوده8 و دارای تألیفی به نام کتاب الحدیث9 می باشد که عبدالله بن محمد بن خالد طیالسی آن را نقل کرده است.10 سرانجام وی پس از عمری طولانی در 128 سالگی از دنیا رفت.11

پی نوشت ها

[1] ـ دلائل الامامه 252.
[2] ــ رجال النجاشی 2/265.
[3] ــ جامع الرواة 2/202.
[4] ــ رجال ابن داود 337 مجمع الرجال 6/56.
[5] ــ جامع الرواة 2/202 تنقیح المقال 3/189.
[6] ــ معجم رجال الحدیث 17/267.
[7] ــ دلائل الامامه 252 رجال النجاشی 2/265.
[8] ــ رجال النجاشی 2/265.
[9] ــ الذریعه 6/365.
[10] ــ رجال ابن داود 337 نقد الرجال 334.
[11] ــ دلائل الامامة 252 قاموس الرجال 8/392.*

دیگر منابع: مستدرکات علم رجال الحدیث 7/333 طرائف المقال 1/595 منهج المقال 323 دائرة المعارف الشیعیة العامه 16/613.

محمد ـ همدانی (زنده در 279هـ )

ابوعلی (ابوجعفر) محمد بن علی بن ابراهیم بن محمد همدانی.

اصل و نیای وی از شهر همدان بود.1 ابوعلی و پدرش، جدش، جد پدرش و فرزندش قاسم از وکلای امام مهدی(علیه السلام)بوده اند و این امر وثاقت و مورد اعتماد بودن آنان را می رساند.2 او از پدرش، ابی عبدالله بن صالح، علی بن حماد و دیگران روایت کرده است.3 کسانی همچون علی بن محمد بن عبدالله بن بندار،4 سهل بن زیاد و قاسم بن محمد بن علی بن ابراهیم از وی روایت نقل کرده اند.5 النوادر6 و العلل آثار اوست،7 هر چند کتاب اخیر به محمد بن علی بن ابراهیم قمی هم نسبت داده شده است.8 از تاریخ وفات ابوعلی اطلاعی به دست نیامد، ولی در سال 279هـ زنده بود.9

پی نوشت ها

[1] ـ تنقیح المقال 3/151.
[2] ــ رجال النجاشی 2/263.
[3] ــ جامع الرواة 2/150.
[4] ــ موسوعة طبقات الفقهاء 3/538.
[5] ــ جامع الرواة 2/150.
[6] ــ رجال النجاشی 2/263.
[7] ــ طبقات اعلام الشیعه 1/283.
[8] ــ الذریعه 15/312.
[9] ــ جامع الرواة 2/150.*

دیگر منابع: قاموس الرجال 9/420 خلاصة الاقوال 155..

محمد ـ همدانی (م 290هـ )

ابومیسره محمد بن حسین (حسن) بن فرج همدانی.

وی از راویانی چون کامل بن طلحه، شیبان بن فرّوخ و عبدالحمید بن عاصم روایت کرد و افرادی مانند جعفر خلدی، جِعابّی و ابن قانع از او روایت نمودند.1 رجال نویسان اهل سنت ابومیسره را یکی از موثقان مشهور2 و از جمله محدثانی که عالم به شأن حدیث اند، دانسته اند. وی روزگاری به بغداد رفت و در آنجا به نقل حدیث پرداخت.3 همدانی سرانجام به سال 290هـ وفات یافت. کتاب المسند اثر اوست.4

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ الاسلام 22/260.
[2] ــ البدایة و النهایه 11/97.
[3] ــ تاریخ بغداد 2/228.
[4] ــ المنتظم 13/20.*

دیگر منابع: معجم المؤلفین 9/249 دائرة المعارف الشیعیة العامه 16/349.