محمد ـ یشکری (م حدود 230هـ )

ابوجعفر محمد بن سلمة بن ارتبیل یشکری کوفی.

نجاشی وی را جزو شیعیان کوفه و از خانواده ای جلیل القدر به شمار آورده که برای کسب علم راهی بادیه شد و از عرب های بادیه نشین بهره برده است. همچنین او را فردی فقیه، قاری، اخباری، لغوی، ادیب و نحوی دانسته که شاگردانی چون یعقوب بن سکیّت و محمد بن عبده الناسب در علم نحو داشته و کسانی چون ابراهیم بن عبدالله و دیگران از او روایت شنیده اند. آثارش عبارت اند از: بجیلة و انسابها و اخبارها و اشعارها خثعم و انسابها و اشعارها النوافل من العرب المثالب و المیسر و القراح.1 یشکری از حماد روایت کرده است.2 مرگ او را حدود 230هـ تخمین زده اند.3

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/217. 2ـ الاغانی 17/30. 3 ـ معجم المؤلفین 10/45.

دیگر منابع: نقد الرجال 309 منهج المقال 297 خلاصة الاقوال 154 رجال ابن داود 313 الاعلام 6/147 تنقیح المقال 2/121 قاموس الرجال 8/187 جامع الرواة 2/119 تاریخ التراث العربی 2/62 مستدرکات علم الرجال 7/114 الذریعه 7/141.

محمد ـ یعقوبی (حدود 190 ـ 260هـ )

ابوعبدالله محمد بن عبدالله بن یعقوب یعقوبی طهمان سلمی.

فردی شاعر و کاتب1 و از شعرای عصر عباسی و از نوادگان یعقوب بن داود وزیر مهدی عباسی (خلافت 158 ـ 169هـ ) و نیز از موالی بنی سلیم بود.2 از پدرش عبدالله و ابوتمام حدیث نقل کرده3 و افرادی چون عبدالله بن ابی سعد از وی حدیث نقل کرده اند.4 یعقوبی از دوستان سعد بن حمید کاتب بود و توسط وی با حسن بن مخلد ارتباط برقرار نمود. منابع، یعقوبی را فردی ابله، پررو و گستاخ معرفی نموده اند که به خاطر رفتارش مطرود دیگران گردیده بود. وی در شعرش خود را به سبکی و فردی گرسنه و فقیر توصیف می کرد5 دیوان شعر ابوعبدالله مشتمل بر پنجاه ورقه می باشد.6 وی در حدود 260هـ در حالی که سنش متجاوز از هفتاد سال، بود درگذشت.7

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ التراث العربی 2/4/222.
[2] ــ الاعلام 6/223.
[3] ــ تاریخ الطبری 8/139 و 174.
[4] ــ تاریخ بغداد 14/262.
[5] ــ معجم الشعراء 356.
[6] ــ الفهرست (الندیم) 192.
[7] ــ الاعلام 6/223.*

دیگر منابع: الوافی بالوفیات 3/345.

محمد ـ یقطینی (در عصر امام حسن عسکری(علیه السلام))

ابوجعفر محمد بن عیسی بن عبید بن یقطین یقطینی عبیدی اسدی.

از موالی بنی اسد بن خزیمه1 و از اصحاب امام رضا،2 امام جواد،3 امام هادی و امام حسن عسکری(علیهم السلام) به حساب می آمد.4 او ساکن بازار عطرفروشان بغداد بود. از امام جواد و امام هادی(علیهما السلام)، یونس بن عبدالرحمان و محمد بن اسماعیل روایت کرده و افرادی چون سعد بن عبدالله، محمدبن حسن صفار و محمد بن جعفر بن محمد رزاز از وی روایت کرده اند.5 برخی از رجال نویسان چون نجاشی وی را ثقه، عین، جلیل، کثیرالروایة و دارای کتاب هایی نیکو دانسته6 و گروهی چون شیخ او را ضعیف و غالی به حساب آورده اند.7 برخی متأخران نیز وثاقت او را تأیید می کنند.8 ابوجعفر یقطینی آثار متنوع و متعددی داشته است که عبارت اند از: الامامه الواضح المکشوف فی الردّ علی اهل الوقوف المعرفه بُعد الاسناد قرب الاسناد الوصایا اللؤلؤ المسائل المجرّبه الضیاء الطرائف التوقیعات التجمل و المرّوه الفیء و الخمس الرجال الزکاة ثواب الاعمال النوادر9 الامل و الرجاء10 المسائل و تفسیر الیقینی.11

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/218.
[2] ــ رجال الطوسی 393.
[3] ــ مستدرکات علم رجال الحدیث 7/276.
[4] ــ رجال الطوسی 422، 435.
[5] ــ معجم رجال الحدیث 17 / 113، 120 ، 115 . 6ـ رجال النجاشی 2 / 218 . 7ـ الفهرست (طوسی) 141.
[8] ــ معجم رجال الحدیث 17/115 قاموس الرجال 9/503.
[9] ــ رجال النجاشی 2/219.
[10] ــ الفهرست (الندیم) 278.
[11] ــ الذریعه 4/321 .*

دیگر منابع: رجال ابن داود 508 خلاصة الاقوال 141 منهج المقال 313 تنقیح المقال 3/167 حاوی الاقوال 2/242 رجال البرقی 58 جامع الرواة 2/170 هدایة المحدثین 248 جامع المقال 126 دائرة المعارف الشیعیة العامه 16/560.

محمد ـ یوسفی (م 238هـ )

ابوطیب محمد بن عبدالله بن احمد بن یوسف یوسفی کاتب.

وی در خاندانی ادیب نشأت گرفت و جدش احمد، وزیر مأمون عباسی (خلافت 198 ـ 218هـ ) بود. خود او نیز کتابت یحیی بن