عیسی بن مناره را بر عهده داشت و حدیث را از عالمان بصره مانند مازنی شنید.1 گاهی محمد نیز کاتب مأمون دانسته می شود2 که گویا درست نیست و بیان الندیم درباره کتابت برای مأمون مربوط به جد اوست، چون در جای دیگری او را کاتب مأمون دانسته است.3 گفته اند که یوسفی دیوان های زیادی را جمع آوری و روایت کرد.4 کتاب های الفصول فی الرسائل المختاره و رسائل خاصه از اوست، ضمن اینکه پنجاه ورقه شعر از او بر جای مانده است.5 بغدادی وفات ابوطیب را به سال 238هـ ثبت کرده،6 ولی سزگین احتمال داده است که پس از سال 260هـ در سامرا از دنیا رفته باشد7 البته هیچ کدام از این دو، منبع معتبری برای سخن خود ارایه نکرده اند.

پی نوشت ها

1ـ الوافی بالوفیات 3/339. 2ـ معجم المؤلفین10/199. 3ـ الفهرست (الندیم) 135 و137. 4ـ تاریخ التراث العربی 2/4/202. 5ـ الفهرست (الندیم) 137 و 193. 6 ـ هدیة العارفین 2/13. 7 ـ تاریخ التراث العربی 2/4/202.

دیگر منابع: لغت نامه دهخدا 1/495.

محمود ـ دمشقی (م 259هـ )

ابوالحسن محمود بن ابراهیم بن محمد دمشقی قرشی، ابن سمیع.

از جزئیات زندگی وی اطلاع چندانی در دست نیست. گفته اند که وی اهل دمشق بود و از اسماعیل بن ابی اویس، ابوجعفر نفیلی، یحیی بن بکیر و صفوان بن صالح حدیث آموخت و ابوحاتم رازی، ابوزرعه دمشقی و ابوالحسن بن جوصا از وی روایت کرده اند.1 رجال نویسان اهل سنت او را محدثی ثقه، حافظ، راستگو، زیرک2 و مورخ معرفی کرده اند.3 وی در سال 259هـ در دمشق از دنیا رفت و اثر او الطبقات می باشد.4

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ الاسلام 19/348.
[2] ــ تاریخ مدینة دمشق 57/101.
[3] ــ الاعلام 7/160.
[4] ــ سیر اعلام النبلاء 13/55.*

دیگر منابع: طبقات الحفاظ 275 الاکمال 4/254 شذرات الذهب 2/140 معجم المؤلفین 12/144 الجرح و التعدیل 8/292 النجوم الزاهره 3/31 العبر 1/373.

محمود ـ وراق (م 221هـ )

محمود بن حسن وراق هروی بغدادی.

وی از شعرای دوره طاهریان و صفاریان محسوب می شد.1 ابوبکر بن ابی الدنیا و ابوالعباس بن مسروق از او روایت کرده و گفته اند که شعرهای محمود از موعظه و پند و حکمت سرشار است و همچنین وی را تاجر بَرده معرفی کرده اند.2 مرگش را به اختلاف سال های 230،3 2254 و 221هـ ذکر کرده اند.5 اما از آنجا که در ایام حکومت معتصم (218 ـ 227هـ ) از دنیا رفته،6 به نظر می آید سال 221هـ درست تر باشد. عدنانی عبیدی از اشعار محمود هر چه یافته در دیوانی جمع کرده است.7

پی نوشت ها

[1] ـ الذریعه 9/1013.
[2] ــ تاریخ بغداد 13/87.
[3] ــ طبقات الشعراء 367.
[4] ــ الاعلام 7/167.
[5] ــ المنتظم 11/69.
[6] ــ فوات الوفیات 4/79.
[7] ــ الاعلام 7/167.*

دیگر منابع: دائرة المعارف الشیعیة العامه 17/10.

محیّم ـ راسبی (زنده در نیمه دوم قرن دوم هجری)

محیّم (مخیّم/مخثّم) راسبی بغدادی.

اهل بغداد و از شعرای دستگاه محمد بن منصور بن زیاد و عامل خراج هارون الرشید1 (م 193هـ ) بود و سپس به محمد بن یحیی بن خالد برمکی پیوست. چون محمد بن یحیی برخلاف عامل پیشین بخیل بود، محیّم درباره این خصلت ناپسند او شعری سرود. پس از آن، اطلاعی از او در دست نیست.2 سی ورقه شعر اثر برجای مانده او می باشد.3

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ التراث العربی 4 / 2 / 195.
[2] ــ الوزراء و الکتّاب 241.
[3] ــ الفهرست (الندیم) 188.*

مرازم ـ مدائنی (در عصر امام رضا(علیه السلام))

ابومحمد مرازم بن حکیم ازدی مدائنی.

وی از موالیان ازد و صحابی امام صادق و امام کاظم(علیهما السلام)بود1 و از آن بزرگواران،2 عمار ساباطی، جابر بن یزید و مصادف روایت کرد.3 محمد بن ابی عمیر، علی بن یقطین،4 علی بن حدید و محمد بن مرازم از وی روایت کرده اند.5 رجال نویسان او را ثقه6 و خدمتگزار امام صادق(علیه السلام)معرفی می کنند.7 زمان مرگش را در دوران حیات امام رضا(علیه السلام)، و اثر بر جای مانده از او را کتاب الحدیث دانسته اند.8