پی نوشت ها

[1] ـ تنقیح المقال 3/209 نقد الرجال 342.
[2] ــ رجال النجاشی 2/369.
[3] ــ معجم رجال الحدیث 18/122.
[4] ــ اختیار معرفة الرجال 314و361.
[5] ــ الفهرست (طوسی) 169.
[6] ــ جامع الرواة 2/226.
[7] ــ رجال النجاشی 2/369 رجال ابن داود 343.
[8] ــ معجم رجال الحدیث 18/122.
[9] ــ الذریعه 6/366.
[10] ــ رجال النجاشی 2/369.*

دیگر منابع: الوجیزه 107 منهج المقال 332 هدایة المحدثین 145 طرائف المقال 1/601 مستدرکات علم رجال الحدیث 7/397 قاموس الرجال 8/469 المعجم الموحد 2/335 خلاصة الاقوال /173 مجمع الرجال 6/83.

مروان ـ یمامی (105 ـ 189هـ )

ابوسمط مروان بن سلیمان بن یحیی بن ابی حفصه اموی یمامی رشیدی.

ایرانی الاصل بود. در یمامه زاده شد1 و در همان جا پرورش یافت.2 او قبل از بیست سالگی شعر می سرود.3 با اشعار قدما آشنایی داشت4 و از شاعران برجسته عصر خویش به شمار می رفت.5 خانواده وی همگی شاعر بودند.6 راویانی چون خلف احمر و اصمعی7 اشعار او را روایت کرده اند. گویند که وی علم لغت نمی دانست، همچنین اشعار دیگران را در برابر مبلغ ناچیزی خریداری، و سپس آن را منقح می ساخت.8 او بیشتر اشعارش را از دعامة بن عبدالله طائی یمامی گرفته است.9 مروان به بغداد رفت و خلفای بنی عباس را مدح گفت،10 به ویژه با هجو علویان به دربار رشید (خلافت 170 ـ 193هـ ) راه یافت.11 خاندان وی که بیشتر یهودی بودند، با اهل بیت(علیهم السلام)بسیار دشمنی میورزیدند.12 او از راه مدح خلفا و حاکمان وقت، ثروت زیادی اندوخت.13 با این همه او بسیار بخل میورزید.14 علی رغم اینکه طبری می گوید که مروان درباره یکی از حوادث سال 189هـ شعر سروده است15 و این، حکایت از زنده بودنش در آن سال دارد، خطیب بغدادی معتقد است که وی در سال 181 یا 182هـ 16 به سبب سروده اش بر ضد اهل بیت(علیهم السلام) به دست صالح بن عطیه در بغداد کشته شد17 و در مقبره نصر بن مالک به خاک سپرده شد.18 اشعار وی سیصد ورقه است.19 قصیده لامیه او که افزون بر شصت بیت می باشد، موجود است.20

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ التراث العربی 2/3/213.
[2] ــ الاعلام 7/208.
[3] ــ تاریخ بغداد 3/142.
[4] ــ تاریخ التراث العربی 2/3/213.
[5] ــ وفیات الاعیان 5/189.
[6] ــ الفهرست (الندیم) 182.
[7] ــ تاریخ الاسلام 18/389.
[8] ــ الاغانی 10/83.
[9] ــ الموشح 316.
[10] ــ سیر اعلام النبلاء 8/479.
[11] ــ تاریخ بغداد 13/142.
[12] ــ معجم الشعراء 284.
[13] ــ تاریخ بغداد 13/142.
[14] ــ الاغانی 10/71.
[15] ــ تاریخ الطبری 8/318.
[16] ــ تاریخ بغداد 13/142.
[17] ــ الاغانی 10/95.
[18] ــ تاریخ بغداد 13/142.
[19] ــ الفهرست (الندیم) 182.
[20] ــ تاریخ التراث العربی 3/213.*

دیگر منابع: شذرات الذهب 1/301 الاعلام 7/207 معجم المؤلفین 12/2201 لغت نامه دهخدا 1/256 و 459 النجوم الزاهره 2/106 العقد الفرید 1/122 الشعر والشعراء 519 طبقات الشعراء (جمحی) 87 الموشح 319 نهایة الارب 3/187 الکامل فی التاریخ 6/217.

مَروکصالح ـ مروک مزاحم ـ عقیلی (م حدود 120هـ )

مزاحم بن عمرو بن مرّة بن حارث بن مصرّف بن اعلم عقیلی.

از قبیله بنی عقیل بن کعب بود1 و در منطقه ای از سرزمین های بنی عقیل سکونت داشت.2 وی از شاعران معروف دوران اموی بوده که در اواخر قرن اول و اوایل قرن دوم زندگی می کرد.3 مزاحم از شاعران مسلمان، غزل سرا، صاحب قصیده و رجز، فصیح، شجاع و بیابان نشین بود. فرزدق، جریر و ذوالرمة او را ستوده و برتر از خود دانسته اند.4 او اکثر اشعارش را درباره حیوانات می سرود.5 ابن مزاحم در پی نزاعی یکی از مردان قبیله بنی جعده را مجروح کرد، از این رو به زندان افتاد و پس از مدت زیادی از زندان گریخت.6 دیوان شعر اثر اوست.7 مزاحم در حدود 120هـ درگذشت.8

پی نوشت ها

[1] ـ خزانة الادب 3/45.
[2] ــ الاغانی 19/102.
[3] ــ تاریخ التراث العربی 2/3/134. 4 ـ الاغانی 19/104. 5 ـ تاریخ الادب العربی (بروکلمان) 1/224. 6ـ الاغانی 19/101. 7ـ کشف الظنون 1/814. 8ـ الاعلام 7/211.

دیگر منابع: طبقات فحول الشعراء 2/770 طبقات الشعراء (جمحی) 150 الفهرست (الندیم) 179 لغت نامه دهخدا 10/14125.

مزرد ـ غطفانی (م حدود 10هـ )

ابوضرار مزرد بن ضرار بن سنان غطفانی مازنی ذبیانی.

در نام و کنیه او اختلاف است: برخی نام او را یزید، و گروهی مزرّد دانسته اند. بعضی هم مزرّد را از القاب وی شمرده اند. ابوضرار،