خلاصة الاقوال 173.
[5] ــ رجال النجاشی 2/371 رجال ابن داود 346 خلاصة الاقوال 173.
[6] ــ معجم رجال الحدیث 18/165 جامع الرواة 2/232.
[7] ــ معجم رجال الحدیث 18/165.
[8] ــ رجال النجاشی 2/371.
[9] ــ الفهرست (طوسی) 171.*

دیگر منابع: قاموس الرجال 8/494 دائرة المعارف الشیعیة العامه 17/150 منهج المقال 334 الذریعه 8/7/28 ایضاح الاشتباه 305 الوجیزه 108.

مصبح ـ عجلی (در عصر امام صادق(علیه السلام))

ابومحمد مصبح بن هلقام بن علوان عجلی کوفی.

صحابی امام جعفر صادق(علیه السلام)بوده1 و از آن حضرت2 و محدثانی چون قیس بن ربیع3 و ابوبصیر4 روایت کرده است. راویانی چون علی بن مثنی طهوری،5 جعفربن عبدالله محمدی6 و ظریف بن ناصح7 از وی حدیث کرده اند. نجاشی ایشان را مورخ دانسته و با عبارت «قریب الأمر» او را توصیف نموده است.8 برخی از رجال شناسان وی را از محدثان امامیه برشمرده و در زمره راویان حسن ذکر کرده اند.9 به علاوه، ابن حبّان از رجال شناسان اهل سنت10 و علامه و ابن داود از رجالیون شیعه، نام مصبح را در گروه راویان موثق و مورد اعتماد آورده اند.11 وی دارای آثاری چند بوده که از آن جمله است: کتاب السنن و کتاب الجمل.12

پی نوشت ها

[1] ـ رجال البرقی 38.
[2] ــ رجال النجاشی 2/372.
[3] ــ لسان المیزان 6/42.
[4] ــ مستدرکات علم رجال الحدیث 7/424.
[5] ــ الثقات 9/197.
[6] ــ رجال النجاشی 2/372.
[7] ــ جامع الرواة 2/323.
[8] ــ رجال النجاشی 2/372.
[9] ــ تنقیح المقال 3/218.
[10] ــ الثقات 9/197.
[11] ــ خلاصة الاقوال 173 رجال ابن داود 346.
[12] ــ مجمع الرجال 6/93.*

دیگر منابع: معجم رجال الحدیث 18/168 منهج المقال 334 نقد الرجال 345 نضد الایضاح 331 الذریعه 5/141 دائرة المعارف الشیعیة العامه 17/162.

مصری (قرن سوم هجری)

از شناسه و زیست نامه وی هیچ گونه اطلاعی در دست نیست. تنها ابوالحسن علی بن حسین مسعودی (م 346هـ ) در کتاب مروج الذهب و معادن الجوهر او را در شمار مورخان و نویسنده کتاب زهرة العیون و جلاء القلوب آورده است.1 جای بسی شگفتی است که در منابع تاریخ اسلام از این مورخ و اثرش هیچ گزارشی انعکاس نیافته، اما خوشبختانه از آنجایی که این اثر باقی مانده است و به صورت نسخه خطی در لایدن هلند به شماره 2610 ـ OR وجود دارد و بنا به گفته عمر عبدالسلام تدمری، ماجرای قتل محمد امین (م 198هـ ) را گزارش کرده،2 به دست می آید که مصری در قرن سوم می زیسته و گویا مسعودی هم بیش از این درباره او نمی دانسته و با لقب مصری او را معرفی کرده است.

پی نوشت ها

[1] ـ مروج الذهب 1/17.
[2] ــ تاریخ الاسلام 13/62، پاورقی 1.*

مصعب ـ انصاری (زنده در قرن دوم هجری)

مصعب بن یزید انصاری.

از مسعده و عوّام بن زبیر که از راویان امام صادق(علیه السلام) بوده، روایت کرده است. محمد بن احمد نهدی و یعقوب بن یزید از مصعب حدیث شنیده و روایت نقل کرده اند.1 علامه مجلسی مصعب را از راویان ضعیف برشمرده است.2 کتاب الحدیث اثر اوست3 که علی بن حسن طویل آن را گزارش کرده است.4

شایان ذکر است علامه صاحب ترجمه را با مصعب بن یزید انصاری که از کارگزاران امیرمؤمنان(علیه السلام) در روستاهای مدائن بوده، یکی دانسته است،5 حال آنکه با داده های تاریخی که وی با یک واسطه (عوام بن زبیر) از امام صادق(علیه السلام) روایت نقل کرده،6 سازگاری ندارد. به طور مشخص، اینها دو نفر می باشند و فرد مورد ترجمه از رجال قرن دوم است.

پی نوشت ها

[1] ـ جامع الرواة 2/233. 2 ـ الوجیزه 109. 3ـ الذریعه 6/367. 4 ـ رجال النجاشی 2/370. 5 ـ خلاصة الاقوال 261. 6 ـ جامع الرواة 2/233.

دیگر منابع: قاموس الرجال 9/7 منهج المقال 335 نقد الرجال 345 مجمع الرجال 6/94 هدایة المحدثین 145 جامع المقال 89 المعجم الموحد 2/344 معجم رجال الحدیث 18/174 تنقیح المقال 3/219 رجال ابن داود 516.

مصعب ـ تمیمی (در عصر امام صادق(علیه السلام))

مصعب بن سلاّم تمیمی کوفی.

اهل کوفه،1 صحابی امام صادق(علیه السلام)2 و راوی از آن امام همام3 و ساکن بغداد بود.4 همچنین او از کسانی مانند سعد بن طریف