سماک6 روایت کرده است و افرادی چون احمد بن ابی بشر سراج، ابن ابی الکرام،7 علی بن حکم،8 ابن ابی عمیر و صفوان9 از وی روایت کرده اند. او جزء مشایخ حدیث،10 محدثی شیعه11 و مورد اعتماد بوده12 و روایات زیاد و قابل قبول نقل کرده است.13 وی در سلسله اسناد بیش از 27 روایت قرار گرفته14 و دارای کتابی است15 که در برخی از منابع از آن به کتاب الحدیث تعبیر شده است.16 معاویة بن میسره تا سال 180هـ زنده بوده است.17

پی نوشت ها

[1] ـ الثقات 7/469. 2 ـ تاریخ الاسلام 11/363.
[3] ــ رجال الطوسی 310. 4 ـ رجال النجاشی 2/345. 5 ـ التاریخ الکبیر 7/336.
[6] ــ الثقات 7/469. 7 ـ رجال النجاشی 2/345. 8 ـ الفهرست (طوسی) 167. 9 ـ جامع الرواة 2/242.
[10] ــ الجرح و التعدیل 8/386.
[11] ــ رجال النجاشی 2/345.
[12] ــ مجمع الرجال 6/101.
[13] ــ تنقیح المقال 3/226.
[14] ــ معجم رجال الحدیث 18 / 218. 15 ـ الفهرست (طوسی) 167 . 16 ـ الذریعه 6/367.
[17] ــ تاریخ الاسلام 11/363.*

دیگر منابع: منهج المقال 336 معالم العلماء 122 نقد الرجال 348 طرائف المقال1/607.

معاویة بن وهب (قرن سوم هجری)

معاویة بن وهب.

شیخ طوسی در فهرست خود از چهار معاویه بن وهب نام می برد: اولین آنها معاویة بن وهب بجلی صحابی امام صادق(علیه السلام)و راوی معروف شیعه است که شرح حالش در جای خود آمده است و سه نفر دیگر عبارت اند از: معاویة بن وهب بن فضال معاویة بن وهب بن جبله و معاویة بن وهب میثمی. شیخ تنها از آنان نام برده و می گوید: هر کدام کتابی دارند که حمید بن زیاد به نقل از عبیدالله بن احمد بن نهیک آنها را روایت کرده است.1 دیگر رجالیون متقدم از این سه نفر سخن نگفته اند و آنکه در منابع روایی و فهرستی شهرت دارد، همان بجلی است. علامه تستری در این باره می نویسد: از اینکه تنها شیخ طوسی از این سه تن یاد کرده و نجاشی و دیگران از آنها نام نبرده اند، تردید ایجاد می شود که ایشان راویان مستقلی باشند، بلکه منطبق با معاویة بن وهب بجلی از اصحاب امام صادق(علیه السلام) است که همگی بر آن اتفاق نظر دارند.2 با توجه به اینکه حمید بن زیاد (م 310هـ ) از اینان روایت کرده، می توان این سه نفر را از رجال قرن سوم دانست.

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (طوسی) 166 ـ 167.
[2] ــ قاموس الرجال 9/46.*

دیگر منابع: معالم العلماء 122 جامع الرواة 2/246 معجم رجال الحدیث 18/225 الذریعه 6/367 مجمع الرجال 6/102.

معاویة ـ دهنی (در عصر امام هادی(علیه السلام))

معاویة بن حکیم بن معاویة بن عمار دهنی کوفی.

وی اهل کوفه1 و از اصحاب امام رضا،2 امام جواد و امام هادی(علیهم السلام) بود.3 او از امام رضا(علیه السلام)4 و کسانی مانند ابوداود مسترق، احمد بن محمد بن ابی نصر و شریف بن سابق تفلیس روایت کرده است.5 محدثانی همچون علی بن حسن بن فضال،6 احمد بن ابی عبدالله برقی و حمدان بن احمد قلانسی از مشهورترین کسانی هستند که از وی روایت کرده اند.7 کشّی نوشته است: دهنی از فقهای فطحی مذهب بوده است.8 نجاشی نیز وی را از راویان موثق دانسته و به نقل از استادش یادآور شده است که دهنی راوی 24 اصل بوده که دیگران آن را روایت نکرده اند.9 شیخ طوسی علاوه بر اینکه او را از اصحاب امام جواد و امام هادی(علیهما السلام) برشمرده، نام وی را در زمره محدثانی آورده که از امامان معصوم روایاتی نقل نکرده اند.10 دهنی دارای آثار و تألیفاتی بوده که عبارت اند از: الدیات الحدود الحیض الطلاق الفرائض النکاح و النوادر.11

پی نوشت ها

[1] ـ اختیار معرفة الرجال 563.
[2] ــ رجال النجاشی 2/348.
[3] ــ رجال الطوسی 406 و 424.
[4] ــ تنقیح المقال 3/223.
[5] ــ اختیار معرفة الرجال 343، 444 و 563.
[6] ــ رجال النجاشی 2/349.
[7] ــ الفهرست (طوسی) 165 و 166.
[8] ــ اختیار معرفة الرجال 345 و 563.
[9] ــ رجال النجاشی 2/348.
[10] ــ رجال الطوسی 515.
[11] ــ رجال النجاشی 2/348 و 349.*

دیگر منابع: معجم المؤلفین 12/304 خلاصة الاقوال 567 رجال ابن داود 349 جامع الرواة 2/236 معجم رجال الحدیث 18/202 منهج المقال 235 حاوی الاقوال 3/228 الذریعه 24/300.

معتمر ـ تیمی (106 ـ 187هـ )

ابومحمد معتمر بن سلیمان بن طرخان تیمی طفیل بصری.

در سال 1061 یا 107هـ متولد شد.2 او اهل بصره3 و از موالی بنی مره4 بوده و در محله بنی تیم می زیست، لذا منسوب به آنها شد.5 ابومحمد از محضر اساتیدی هم چون پدرش سلیمان، عاصم احول،