لیث بن ابی سلیم، منصور بن معتمر، ابوالمعلی زید بن ابی لیلی و ایاس بن ابی مسعر بهره برده است.6 او از بزرگان علما7 و از محدثان بصره به شمار می رفت.8 سفری نیز به یمن داشت.9 عبدالملک بن قریب اصمعی،10 ابن مبارک، عبدالرزاق،11 سلمة بن حیان و حسین بن محمد دارع از وی روایت کرده اند.12 برخی از رجال نویسان ایشان را فردی عابد، پارسا13 و مورد اعتماد دانسته14 و برخی نیز کلام او را حجت نمی دانند.15 کتاب فی المغازی اثر اوست.16 سرانجام وی در دوران خلافت هارون17 (170 ـ 193هـ ) و در روز عاشورا18 سال 187 19 یا 188 20 در بصره درگذشت.21

پی نوشت ها

[1] ـ الطبقات الکبری 7/290.
[2] ــ مشاهیر علماء الامصار 253.
[3] ــ الثقات 7/522.
[4] ــ التاریخ الکبیر 8/49.
[5] ــ تهذیب الکمال 28/250.
[6] ــ التاریخ الکبیر 8/49 اخبار القضاة 1/327 و 2/18.
[7] ــ سیر اعلام النبلاء 8/477.
[8] ــ تذکرة الحفاظ 1/266.
[9] ــ الجرح و التعدیل 4/1/402.
[10] ــ الطبقات الکبری 7/290.
[11] ــ التاریخ الکبیر 8/49.
[12] ــ اخبار القضاة 2/18.
[13] ــ تذکرة الحفاظ 1/267.
[14] ــ الطبقات الکبری 7/290.
[15] ــ میزان الاعتدال 4/142.
[16] ــ معجم المؤلفین 12/304.
[17] ــ الطبقات الکبری 7/290.
[18] ــ کتاب الطبقات 387.
[19] ــ الطبقات الکبری 7/290.
[20] ــ الثقات 7/521.
[21] ــ الطبقات الکبری 7/290.*

دیگر منابع: تاریخ خلیفة بن خیاط 375 تاریخ الثقات 433 التاریخ الصغیر 219 الکنی والاسماء 2/102 تاریخ الطبری 2/415 المعارف 476 العقد الفرید 7/135 البیان و التبیین 1/307 دول الاسلام 106 مرآت الجنان 1/312 خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 1/227 تقریب التهذیب 2/263 الاعلام 7/265 شذرات الذهب 1/316 تاریخ الاسلام 12/407.

معذل ـ عبدی (م 210هـ )

ابوعمرو معذل بن غیلان بن حکم بن اعین عبدی مهری.

به نوشته مرزبانی وی اهل کوفه، از قبیله عبدقیس و همنشین عیسی بن جعفر بن منصور بود و با او به بصره رفت و در آنجا ساکن شد. معذل علاوه بر آنکه خود از شاعران و ادیبان عصر خویش بود، یازده پسرش نیز همه ادیب بودند و خود معذل با اخفش مکاتبات شعری بسیاری داشت.1 ابوالفرج اصفهانی نیز برخی از اشعار هجوگونه وی را که میان او و دوستش ابان لاحقی مبادله شده، نقل کرده است.2 گفته اند که او قدی کوتاه و لباس های بزرگ و گشادی می پوشید.3 اثر او دیوان شعر در پنجاه ورقه می باشد.4 او در سال 210هـ از دنیا رفت.5

پی نوشت ها

[1] ـ معجم الشعراء 273.
[2] ــ الاغانی 23/157.
[3] ــ معجم الشعراء 273.
[4] ــ الفهرست (الندیم) 189.
[5] ــ معجم المؤلفین 12/305.*

دیگر منابع: الاعلام 7/267.

معلی ـ احول (در عصر امام صادق(علیه السلام))

ابوعثمان معلی بن عثمان احول کوفی.

اهل کوفه، صحابی امام صادق(علیه السلام)1 و راوی آن بزرگوار بوده است.2 او از راویانی همچون ابوبصیر علی بن حنظله3 و معلی بن خنیس4 نیز روایت نقل کرده است. افرادی مانند حسن بن محبوب،5 محمد بن زیاد6 و جعفر بن بشیر7 از وی روایت نقل کرده اند. رجال شناسان ایشان را یکی از محدثان ثقه شیعی دانسته اند.8 شایان ذکر است رجالیون بعضی نام پدر وی را عثمان، و برخی زید نوشته و کسانی مورد اخیر را ترجیح داده اند.9 کتاب الحدیث10 اثر اوست که صفوان بن یحیی از آن خبر داده است.11

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 311. 2 ـ رجال النجاشی 2/364 جامع الرواة 2/251.
[3] ــ معجم رجال الحدیث 18/249. 4 ـ مجمع الرجال 6/112.
[5] ــ جامع الرواة 2/251. 6 ـ رجال النجاشی 2/364 جامع الرواة 2/251.
[7] ــ معجم رجال الحدیث 18/249 جامع الرواة 2/251.
[8] ــ رجال النجاشی 2/364 الفهرست (طوسی) 165. 9 ـ قاموس الرجال 9/65. 10 ـ الذریعه 6/309.
[11] ــ رجال النجاشی 2/441.*

دیگر منابع: خلاصة الاقوال 168 منهج المقال 339 الوجیزه 110 المعجم الموحد 2/351 نقد الرجال 349 معالم العلماء 121 رجال ابن داود 348 هدایة الحدثین 150.

معلّی ـ بصری (م حدود 255هـ )

ابوالحسن معلّی بن محمد بصری.

وی از مفسران، فقیهان و محدثان شیعه به شمار آمده،1 لیکن حدیثی از امام(علیه السلام) روایت نکرده است.2 روایت او از محدثانی چون احمد بن علی بن اسباط، احمد بن محمد بن عبدالله و محمد بن جمهور عمی بوده است و راویانی مانند حسین بن محمد بن عامر اشعری، علی بن اسماعیل، حسین بن سعید، محمد بن حسن بن ولید و حسین بن حمدان از او روایت کرده اند. برخی او را مضطرب در حدیث و مذهب،