ضعیف و راوی از راویان غیرمعتمد دانسته اند3 و بعضی گفته اند که اولا، اضطراب او در حدیث و مذهب ثابت نشده و ثانیاً، بودن معلّی از مشایخ اجازه، ضعف او را جبران کرده و نیازی به توثیق ندارد، چنان که روایت او از راویان غیرقابل اعتماد، مضرّ به روایت وی از ثقات نیست.4 درگذشت این شخصیت را حدود 255هـ ،5 و آثار به جای مانده وی را کتاب های تفسیر،6 المروئه، سیرة القائم، شرح المودّه فی الدین، الایمان و درجاته و زیادته و نقصانه، الکفر و وجوهه، الدلائل، الامامه، فضائل امیر المؤمنین(علیه السلام)، قضایا امیرالمؤمنین(علیه السلام)،7 المعجزات8 و الملاحم9 دانسته اند.

پی نوشت ها

[1] ـ دائرة المعارف تشیع 4/489.
[2] ــ رجال الطوسی 515.
[3] ــ جامع الرواة 2/251.
[4] ــ تنقیح المقال 3/233.
[5] ــ دائرة المعارف تشیع 4/489.
[6] ــ این تفسیر، تفسیری روایی بوده و بزرگانی چون ابن قولویه در کامل الزیارات، کلینی در کافی و صدوق در امالی فراوان از آن نقل کرده اند دائرة المعارف تشیع 4/489.
[7] ــ رجال النجاشی 2/365.
[8] ــ الذریعه 21/261.
[9] ــ الفهرست (الطوسی) 165.*

معلی ـ رازی (نیمه قرن دوم هجری ـ 211هـ )

ابویعلی معلّی بن منصور رازی حافظ بغدادی.

وی حدود 150هـ به دنیا آمد1 و از اهالی ری و ساکن بغداد بوده است.2 از یاران ابویوسف قاضی و محمد بن حسن که دو تن از اصحاب ابوحنیفه بوده اند، به شمار آمده است. رجال نویسان اهل سنت او را عالمی بزرگ، فقیه، صدوق، امین و مورد اعتماد دانسته اند.3 اما برخی یادآور شده اند که احمد بن حنبل حتی یک حرف را از وی اخذ و کتابت نکرده است.4 ابویعلی از شخصیت هایی چون هیثم بن حمید و لیث بن سعد روایت کرده و روایتگرانی مانند علی بن مدائنی، ابوبکر بن ابی شیبه و ابوخیثمه از او روایت کرده اند.5 وی سرانجام در سال 211 یا 212هـ در بغداد درگذشت و در همان جا به خاک سپرده شد.6 او کتاب های امالی،7 نوادر، کتاب الصلاة و کتاب الضحایا را از خود به یادگار گذاشت.8

پی نوشت ها

[1] ـ سیر اعلام النبلاء 10/366.
[2] ــ معجم المؤلفین 12/309.
[3] ــ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 10/239 و 240.
[4] ــ تاریخ الاسلام 15/411.
[5] ــ الجرح و التعدیل 8/334.
[6] ــ تاریخ بغداد 13/190.
[7] ــ معجم المؤلفین 12/309.
[8] ــ کشف الظنون 2/1433، 1434 و 1981.*

دیگر منابع: الاعلام 7/271 الثقات 9/182 تذکرة الحفاظ 1/377 میزان الاعتدال 4/150 الجواهر المضیئه 2/177 الطبقات الکبری 7/341 التاریخ الکبیر 7/395 العبر 1/289 هدیة العارفین 2/466.

معلی ـ کندی (در عصر امام صادق(علیه السلام))

معلی بن موسی کندی طحان کوفی.

به گفته نجاشی، او جد حسن بن محمد بن سماعه است. او از جمله1 صحابه امام صادق(علیه السلام) بود2 و از آن حضرت روایت نقل کرده است.3 وی محدثی امامی، ثقه و مورد اعتماد بود.4 علامه5 و ابن داود6 نام او را در قسم اول کتاب خود آورده اند که جایگاه راویان قابل اعتماد می باشد. از او کتاب الحدیث بر جای مانده7 که ابراهیم بن سلیمان خزاز آن را روایت کرده است.8

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/364.
[2] ــ رجال البرقی 26 رجال الطوسی 311.
[3] ــ قاموس الرجال 9/66.
[4] ــ رجال النجاشی 2/364.
[5] ــ خلاصة الاقوال 168.
[6] ــ رجال ابن داود 348.
[7] ــ الذریعه 6/367.
[8] ــ الفهرست (طوسی) 336 رجال النجاشی 2/364.*

دیگر منابع: تنقیح المقال 3/233 حاوی الاقوال 2/299 قاموس الرجال 9/66 معجم رجال الحدیث 18/260 الوجیزه 110 معالم العلماء 122 نقد الرجال 350.

معلی ـ کوفی (م پیش از 134هـ )

ابوعبدالله معلی بن خنیس کوفی بزاز مدنی.

اصالتاً عراقی و ساکن مدینه بود.1 ابتدا او از موالی بنی اسد و سپس از موالی،2 اصحاب،3 کارگزاران و مسئول امور مالی امام صادق(علیه السلام) به شمار می رفت4 و از آن بزرگوار5 و امام کاظم(علیه السلام)روایت می کرد.6 راویانی همچون عبدالکریم بن عمرو، یحیی حلبی و معلی بن زید أحول از او روایت کرده اند.7 شیخ طوسی ایشان را از ممدوحان سفرای ائمه به حساب آورده و نام او را در کنار حمران بن اعین و مفضل بن عمر ذکر کرده است.8 علامه تستری می گوید که در روایات، مطلبی دلالت بر ذمّ وی وجود ندارد.9 کشّی نیز در کتاب رجال خود روایاتی درباره وی نقل کرده که برخی از آنها اقتضای مدح، و برخی اقتضای ذمّ او را دارد،10 اما نجاشی او را شدیداً تضعیف کرده و قابل اعتماد نمی داند.11 برخی نیز مانند خوئی وی را فردی