پی نوشت ها

[1] ـ رجال البرقی 53. 2 ـ رجال الطوسی 390. 3 ـ رجال النجاشی 2/373. 4 ـ تنقیح المقال 3/234.
[5] ــ اختیار معرفة الرجال 547.
[6] ــ رجال النجاشی 2/373. 7 ـ اختیار معرفة الرجال 502.
[8] ــ الفهرست (طوسی) 336. 9 ـ جامع الرواة 2/252. 10 ـ الکافی 1/320 و 321.
[11] ــ الفهرست (طوسی) 125.*

دیگر منابع: نقد الرجال 350 معجم رجال الحدیث 18/663 مجمع الرجال 6/114 الذریعه 12/66 معالم العلماء 125 رجال ابن داود 349 خلاصة الاقوال 169.

معمر ـ تیمی (114 ـ 210هـ )

ابوعبیده معمر بن مثنی تیمی بصری تمیمی سخت.

نیاکان وی ایرانی و از یهودیان باجروان، منطقه ای در بین النهرین بودند و خود او سال 114هـ 1 در بصره متولد و پرورش یافت و در همان جا تحصیل کرد.2 درباره تولدش سال های 108 تا 112هـ هم ذکر شده است.3 او از طایفه بنی تیم قریش و از موالی آنها بود و نزد ابوعمرو بن علاء و هشام بن عروه به تحصیل پرداخت.4 ابوعثمان مازنی و قاسم بن سلام از شاگردان او بودند.5 یاقوت حموی او را آشنا به لغت، نحو، شعر، انساب و تاریخ دانسته و گفته است که او و اصمعی از پیش گامان علم انساب و تاریخ عرب بوده اند6 و بعضی نوشته اند که معمر در مذمت اعراب کتاب نوشته است.7 او اولین خطبه امام علی(علیه السلام)در دوره حکومت ایشان8 و روایاتی از امام سجاد(علیه السلام) را نقل کرده است.9 سال وفاتش به اختلاف سال های 20310 تا 213هـ 11 ذکر شده، ولی الندیم مرگ او را به سال 210هـ در بصره نوشته و آثار زیر را برای او ذکر می کند: مجاز القرآن غریب القرآن معانی القرآن غریب الحدیث الدیباح جفرة خالد الحیوان التاج النقائض ابنی وائل الامثال الحدود مسعود البصره خبر الروایه خراسان معارات «مغارات» قیس و الیمن خبر عبدالقیس خبر ابنی «ابی» بغیض خوارج بحرین و الیمامه الموالی البله الضیفان الطروقه مرج راهط المنافرات القتال خبر البرّاض «التوام» الفرارین «القواریر» البازی الحمام الحیّات العقاب النواکح النواشز حفیر الخیل الملاص «اللاص» الاعتان «الاعتبار» مناقب باهله ایادی الازد الخیل الابل الاسنان المحام «المجان» الزرع الرحل الدلو البکرة السرج اللجام القوس السیف مثالب باهله الشوارد الاحلام الزوائد مقاتل الفرسان نامه «قامه» الرئیس مقاتل الاشراف الشعر و الشعراء فعل و افعل المصادر المثالب خلق الانسان الفرق الخسف مکه و الحرم الجمل و الصفین بیوتات العرب اللغات الغارات المعاتبات الملاویات الاضداد مأثر العرب القبّالین العققه مآثر عطفان الأوفیاء اسماء الخیل ادعیاء العرب مقتل عثمان قضاة البصره فتوح ارمینیه فتوح الاهواز لصوص العرب اخبار الحجاج قصه الکعبه الحمس من قریش فضائل الفرس اعصار الجزور الحاملین الحمالات کتاب ما تلحن فیه العامه سلم بن قتیبه روشنقباد السواد و فتحه کتاب مسعود بن عمرو و مقتله کتاب من شکر من العمال «و حمد» غریب بطون العرب تسمیة من قتلت بنو اسد الجمع و التثنیه الاوس و الخزرج محمد و ابراهیم ابنی عبدالله بن حسن بن حسن الایام الحرّات اعراب القرآن ایام بنی یشکر و اخبارهم و ایام بنی مازن و اخبارهم.12

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 59.
[2] ــ دائرة المعارف بزرگ اسلامی 5/711.
[3] ــ وفیات الاعیان 5/242.
[4] ــ سیر اعلام النبلاء 9/445.
[5] ــ المنتظم 10/206.
[6] ــ معجم الادباء 19/155.
[7] ــ المعارف 543.
[8] ــ الارشاد 1/239.
[9] ــ دائرة المعارف بزرگ اسلامی 5/714.
[10] ــ هدیة العارفین 2/466.
[11] ــ المنتظم 10/209.
[12] ــ الفهرست (الندیم) 59 و 60.*

دیگر منابع: الاعلام 7/272 معجم رجال الحدیث 18/668 تاریخ التراث العربی 8/1/111 الذریعه 22/28.

معمّر ـ سلّمی (م 215هـ )

ابوالمعتمر، معمر بن عباد سلّمی بصری عطّار معتزلی.

وی از قبیله بنی سلیم بود. نخست در بصره و سپس ساکن بغداد گردید. گفته اند که او در پاره ای از مسائل مناظراتی با نظّام داشته است.1 بشر بن معتمر، هشام بن عمرو و ابوالحسن مدائنی از شاگردانش بوده اند.2 او که از بزرگ ترین غالیان قدریه بود، رهبری فرقه ای از معتزله به نام معمّریه را عهده دار بود. از جمله عقاید معمّر، نفی صفات و قدر از خدا بود. خدا را خالق اجسام، و اجسام را خالق اعراض می پنداشت3 و به دلیل داشتن چنین عقایدی مورد تعقیب معتزله قرار گرفت و متواری گردید. به ابراهیم سندی پناه برد و تا پایان عمر در اختفا به سر برد. سرانجام به سال 215هـ در بغداد درگذشت و آثاری از خود بر جای گذارد.4 آثار او را کتاب المعانی،