(الندیم) 75.
[15] ــ معجم المطبوعات العربیه 2/1771 تاریخ الادب العربی (بروکلمان) 2/201.
[16] ــ غایة النهایه 2/307.*

دیگر منابع: تنقیح المقال 3/243 معجم رجال الحدیث 18/307 معجم المؤلفین 12/316 ایضاح المکنون 2/314 الاعلام 7/280.

مفضل ـ غلابی (م 245هـ )

ابوعبدالرحمان مفضل (فضل) بن غسان بن فضل غلابی بصری بغدادی.

وی اهل بصره و ساکن بغداد بود.1 از پدرش و از ابن عیینه، یحیی قطان، واقدی، یزید بن هارون و دیگران روایت کرده و فرزندش احوص، ابن ابی دنیا، زبیر بن بکار، یعقوب بن شیبه و بغوی از او روایت کرده اند. رجال نویسان اهل سنت وی را توثیق کرده و ذهبی او را مورخ دانسته است.2 غلابی را از اصحاب یحیی بن معین شمرده اند.3 وی در سال 245هـ درگذشت و کتاب تاریخ را از خود بر جای گذاشت.4

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ بغداد 13/124.
[2] ــ تاریخ الاسلام 18/500.
[3] ــ الثقات 9/185.
[4] ــ معجم المؤلفین 8/71.*

دیگر منابع: تاریخ جرجان 557 هدیة العارفین 1/818.

مفضل ـ کوفی (م پس از 270هـ )

ابوطالب مفضل بن سلمة بن عاصم کوفی بغدادی ضبّی.

وی ساکن بغداد بود و حدیث را از عمر بن شبّه، یعقوب بن اسحاق بن ابی اسرائیل، و محمد بن شداد و دیگران روایت کرده و محمد بن یحیی صولی از او روایت نقل کرده است.1 وی در لغت و نحو از شاگردان ثعلب، ابن سکیت و ابن اعرابی بود.2 رجال نویسان اهل سنت او را فردی ادیب، عالم به نحو و لغت، دارای سبک کوفی در نحو و از نزدیکان وزرای عباسی از جمله اسماعیل بن بلبل دانسته اند.3 مرزبانی او را از همراهان فراء و دارای مکاتباتی در غالب اشعار با عبدالله بن معتز دانسته است.4 سال مرگ او را به اختلاف ذکر کرده اند ولی ذهبی بعد از سال 270هـ را ذکر کرده است.5 آثار او عبارت اند از: البارع فی علم اللغة الملاهی العهود و الملاهی جلاء الشبهه الفاخر الطیف ضیاء القلوب فی معانی القرآن معانی القرآن مفرد مفسر الاشتقاق البلاد والزرع والنبات والنخل وانواع شجر الفاخر فیما یلحن العامه خلق الانسان آلة الکاتب «ما یحتاج الیه الکاتب» المقصور و الممدود المدخل الی علم النحو الخط و القلم عمائر جماهیر القبائل الرد علی الخلیل و اصلاح ما فی کتاب العین المطیب الانواء والبوارح العطر و اجناسه6 مختصر المذکر و المؤنث المفضلیات7 شرح کتاب الفاخر8 و الامثال.9

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ بغداد 13/124 و 125.
[2] ــ معجم الادباء 19/163.
[3] ــ وفیات الاعیان 4/206.
[4] ــ معجم الشعراء 267.
[5] ــ سیر اعلام النبلاء 14/362. 6 ـ الفهرست (الندیم) 80 و 378.
[7] ــ المستدرک علی معجم المؤلفین 797. 8 ـ کشف الظنون 2/1445. 9 ـ ایضاح المکنون 2/272.

دیگر منابع: الذریعه 15/365 طبقات المفسرین (داودی) 2/328 المزهر 1/87 نزهة الالباء 202 معجم المؤلفین 12/314 تاریخ الاسلام 21/309 الاعلام 7/279 بغیة الوعاة 2/296.

مفضل ـ نخاس (زنده در قرن دوم هجری)

ابوجمیله مفضل بن صالح نخاس سکونی اسدی.

جزء موالی بنی اسد1 و صحابی امام صادق و امام کاظم(علیهما السلام)بود2 و از آن دو بزرگوار، امام باقر و امام رضا(علیهما السلام)،3 جابر بن یزید،4 ابن بکیر و محمد بن علی حلبی روایت کرده و ابن ابی نجران، علی بن حکم و حسن بن علی بن فضال از نخاس روایت کرده اند.5 رجال نویسان شیعه او را ضعیف، دروغگو و جاعل حدیث می دانند. بعضی هم او را ثقه و علت آن را وجودش در اسناد کامل الزیارات و روایت اصحاب اجماع از وی می دانند.6 ایشان در سند 25 روایت واقع شده و او را تاجر بردگان و آهنگر دانسته اند.7 مرگ مفضل را در ایام حیات امام رضا(علیه السلام) نوشته اند.8 اثر او کتابی حدیثی است.9

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 6/122.
[2] ــ رجال ابن داود 518.
[3] ــ معجم رجال الحدیث 18/288.
[4] ــ اختیار معرفة الرجال 194.
[5] ــ جامع الرواة 2/256.
[6] ــ تنقیح المقال 3/237.
[7] ــ معجم رجال الحدیث 18/288.
[8] ــ رجال الطوسی 315.
[9] ــ الفهرست (طوسی) 337.*

دیگر منابع: الذریعه 6/368 الوجیزه 110 مجمع الرجال 6/122 نقد الرجال 351 خلاصة الاقوال 358 معالم العلماء 125 رجال البرقی 34.

مقاتل ـ بلخی (در عصر امام رضا(علیه السلام))

مقاتل بن مقاتل بن قیاما بلخی.

وی از اصحاب امام کاظم1 و امام رضا(علیهما السلام) بود2 و روایاتی از