و حتی آن زمانی که هارون از مرگ او مطلع شد و دستور داد جنازه اش را بسوزانند، با وساطت فضل هارون منصرف شد.11

تاریخ دقیق وفات وی مشخص نیست، اما برخی آن را حدود 190هـ دانسته اند.12 وی دارای اشعار فراون بوده و الندیم مجموع آن را صد ورقه یاد کرده است.13

پی نوشت ها

[1] ـ الاغانی 13/97.
[2] ــ الشعر و الشعراء 2/736.
[3] ــ تاریخ بغداد 13/66. 4 ـ طبقات الشعراء (ابن معتز) 241. 5 ـ الاغانی 13/97. 6 ـ تاریخ بغداد 13/66. 7ـ طبقات الشعراء (ابن معتز) 24
[1] ـ 244. 8 ـ الشعر و الشعراء 2/736.
[9] ــ جمهرة انساب العرب 302. 10 ـ الاغانی 13/102. 1
[1] ـ تاریخ بغداد 13/69.
[12] ــ الاعلام 7/299.
[13] ــ الفهرست (الندیم) 186.*

دیگر منابع: الانساب 5/525 الکنی والالقاب 3/228 معجم المؤلفین 13/13 ریحانة الادب 6/236 لغت نامه دهخدا 13/20110 تاریخ التراث العربی 2/4/107 لسان المیزان 6/95 تاریخ الاسلام 14/403.

منقذ ـ هلالی (م حدود 140هـ )

منقذ بن عبدالرحمان بن زیاد هلالی بصری.

اهل1 و ساکن بصره بود2 و از شاعران عصر عباسی به شمار می رفت.3 با افرادی چون بشار و دیگران اخبار و حکایاتی دارد که در جای خود ذکر شده است.4 گویند که وی به همراه عده ای از دوستان خود مانند والبة بن حباب، مطیع بن ایاس، ابن مقفع، ابان لاحقی و دیگران گرد هم می آمدند و به شرابخواری می پرداختند و با اشعار، همدیگر را هجو می کردند. وی معروف به زندقه بود و در دینش سست عقیده و متهم بود.5 وفات وی در اوایل دوره حکومت بنی عباس6 و حدود 140هـ بوده است.7 هلالی دارای پنجاه ورقه شعر8 و دیوان حماسه است.9

پی نوشت ها

[1] ـ معجم المؤلفین 13/23 الاعلام 7/308.
[2] ــ تاریخ التراث العربی 3/2/244.
[3] ــ معجم الشعراء 296
[4] ــ معجم المؤلفین 313/2.
[5] ــ الاغانی 18/101.
[6] ــ تاریخ التراث العربی 3/2/244.
[7] ــ الاعلام 7/308.
[8] ــ الفهرست (الندیم) 184.
[9] ــ الاعلام 7/308.*

دیگر منابع: تاریخ الطبری 7/457.

منکه ـ هندی (در عصر هارون الرشید)

منکه (کنکه) هندی.

در طبّ، فلسفه و در ترجمه فارسی به هندی و بالعکس مهارت داشت. زمانی که هارون الرشید (خلافت 170 ـ 193هـ ) به بیماری صعب العلاجی دچار شد، هیچ کدام از اطبای بغداد نتوانستند به معالجه او بپردازند تا اینکه به خلیفه اطلاع دادند که فردی به نام منکه در هند است و او قادر است بیماری شما را مداوا کند. هارون کسی را به دنبال او فرستاد و او از هند به عراق آمد. وی توانست بیماری خلیفه را معالجه نماید. چون خلیفه از بیماری خویش نجات یافت، صله و پاداش فراوانی را به منکه داد و او بدین طریق صاحب اموال و ثروت فراوانی شد و در همان جا ماند و به کار طبابت، تألیف و ترجمه کتب پرداخت.1

منکه با یحیی بن خالد برمکی و اسحاق بن سلیمان بن علی هاشمی معاصر بوده است و کتاب سسرد را در ده مقاله به امر یحیی بن خالد تفسیر نمود و کتاب اسماء عقاقیر هند را برای اسحاق بن سلیمان ترجمه کرد.2 الندیم او را صاحب تألیفات بسیاری می داند، اما نامی از آثارش جز تفسیر السموم شاناق هندی نمی برد.3

پی نوشت ها

[1] ـ عیون الانباء فی طبقات الاطباء 475.
[2] ــ لغت نامه دهخدا 13/19173. 3 ـ الفهرست (الندیم) 305.*

دیگر منابع: عیون الاخبار 1/24 تاریخ الحکماء 267 العقد الفرید 5/325 تاریخ التراث العربی 4/396.

موسی ـ ارمنی (در عصر امام رضا(علیه السلام))

ابوعمران موسی بن زنجویه ارمنی تفلیسی.

وی صحابی امام رضا(علیه السلام) بود و از کسانی چون عبدالله بن حکم1 و ابوعمرو حناط حدیث شنیده و روایت کرده است. از وی افرادی مانند محمد بن حسان، سفیان حریری و قاسم بن اسحاق بن ابراهیم روایت نقل کرده اند.2 طوسی نام وی را در زمره کسانی که از امامان معصوم روایت نکرده اند، ذکر کرده3 و نجاشی او را فردی ضعیف خوانده است.4 کتاب الحدیث اثر اوست.5

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 390 و 492.
[2] ــ جامع الرواة 2/276.
[3] ــ رجال الطوسی 492.
[4] ــ رجال النجاشی 2/242.
[5] ــ الذریعه 6/369.*

دیگر منابع: رجال البرقی 55 نقد الرجال 357 منهج المقال 348 معجم رجال الحدیث 19/43 قاموس الرجال 9/144 طرائف المقال 1/363 تنقیح المقال 3/255 مستدرکات علم رجال الحدیث 8/11 مجمع الرجال 6/155.