شورش ها

* ناحیه جزیره و موصل: از سال 168 تا 180 ق شورش های متعددی از سوی خوارج در ناحیه جزیره و موصل رخ داد که مهم ترین آنها عبارتند از :

ـ شورش یاسین تمیمی در سال 168 ق.

ـ شورش حمزة بن مالک خزاعی در سال 169 ق.

ـ شورش صحصح شیبانی در سال 171 ق.

ـ شورش فضل خارجی در سال 176 ق.

ـ شورش عطّاف بن سفیان ازدی در سال 177 ق.

ـ شورش ولید بن طریف در سال 178 ق .

ـ شورش خراشة بن شیبان در سال 180 ق .

همه این شورش ها با شدت تمام سرکوب شدند.

* اندلس: محمد بن یوسف فهری، معروف به ابوالاسود، علیه عبدالرحمان الداخل توطئه چینی کرد و برای شورش بر ضد او تدارک دید.

* طبرستان: مهدی سپاهی به فرماندهی سعید حرشی را گسیل داشت تا آتش شورشی که در طبرستان برپا شده بود، خاموش کند.

درگذشتگان

* حسن بن زید طالبی.

* عیسی بن زید طالبی.

* مفضل ضبّی.

حسن بن زید طالبی

ابومحمد، حسن بن زید بن حسن بن علی بن ابی طالب، در مکه زاده شد و مهتر بنی هاشم در روزگار خویش و پدر بانو «نفیسه» بود. منصور خلیفه عباسی در سال 150 ق او را به امارت مدینه گماشت و حسن بن زید پنج سال در این مقام باقی ماند، سپس منصور او را در سال 155 ق برکنار کرد و چون از او بر خویش بیمناک بود، وی را در بغداد زندانی کرد و دارایی هایش را ضبط کرد. هنگامی که مهدی به خلافت رسید، او را از زندان آزاد کرد و با خود همراه نمود و همه دارایی هایش را به وی بازگرداند. حسن بن زید در سفر حجی که مهدی عباسی را همراهی می کرد، در ناحیه «هاجر» (پنج کیلومتری مدینه) و در 85 سالگی درگذشت.[1]

عیسی بن زید طالبی

ابویحیی، عیسی بن زید بن حسین بن علی بن ابی طالب، در مدینه تولد یافت و همان جا رشد کرد. وی محمد بن عبدالله (نفس زکیّه) و برادرش ابراهیم را در قیام شان در مدینه علیه منصور همراهی کرد. هنگامی که محمد و پس از او برادرش ابراهیم کشته شدند، عیسی متواری شد و بقیه عمر خود را در اختفا سپری کرد و منصور برای یافتن او تلاشی نکرد.[2]

مفضل ضبّی

ابوالعباس، مفضل بن محمد بن یعلی بن عامر ضبیِ کوفیِ بصری، داستان سرا، که در شعر و ادب و وقایع گذشته عرب سرآمد بود همراهی مهدی را برگزید و کتاب مفضلیات را برای او تصنیف کرد. وی به عنوان معلم مهدی لغت عرب و ادبیات را به او آموخت. او قرآن را در نسخه های زیادی می نوشت و آنها را وقف مساجد می کرد. کتاب مفضلیات او حاوی 120 قصیده برگزیده شاعران غیرمعروف (که کمتر شعر می سرودند) در دو عصر جاهلی و اسلامی و نخستین مجموعه شعری است که به دست ما رسیده است. مفضل ضبی آن را برای مهدی تنظیم کرد تا آنها را حفظ کند و اخلاقیات عرب را خوب بیاموزد. شمار قصاید این کتاب برحسب روایات مختلف، فزونی و کاستی دارد. مفضل کتاب های دیگری نیز دارد، مانند: کتاب الأمثال، معانی الشعر و کتاب العروض.[3]

پی نوشت ها

[1] . شنبه اول محرم سال 168 = 24 ژوئیه سال 784 ; شنبه چهاردهم جمادی الثانی سال 168 = اول ژانویه سال 785 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج 2، ص 205 ; تاریخ بغداد، ج 7، ص 309 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 262 ; العبر، ج 1، ص 252 ; تاریخ ابن اثیر، ج 6، ص 80 .

[3] . الاعلام زرکلی، ج 5، ص 286.

[ 4 ] . همان، ج 8 ، ص 204 ; النجوم الزاهره، ج 2، ص 69 ; تاریخ بغداد، ج 13، ص 121 ; انباه الرواة، ج 3، ص 298 ; معجم الادباء، ج 7، ص 171 ; تاریخ الشعوب الاسلامیه، ج 3، ص 201.

سال 169 ق = 785 ـ 786 م

رویدادها

* درگذشت مهدی خلیفه عباسی و خلافت پسرش موسی الهادی (22 ماه محرم).

* هادی، ربیع بن یونس را در وزارت نگه می دارد، اما ربیع بعد از چند ماه می میرد و مهدی، ابراهیم بن ذکوان حرانی را به وزارت برمی گزیند.

* نصب علی بن سلیمان بن علی عباسی به امارت مصر به جای فضل بن صالح عباسی.

* نصب روح بن حاتم مهلبی به امارت بصره و گماشتن خزیمة بن خازم به ولایت ارمنستان.

* نصب ابراهیم بن مسلم بن قتیبه بر یمن.

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج 2، ص 205 ; تاریخ بغداد، ج 7، ص 309 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 262 ; العبر، ج 1، ص 252 ; تاریخ ابن اثیر، ج 6، ص 80 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج 5، ص 286.

[ 3 ] . همان، ج 8 ، ص 204 ; النجوم الزاهره، ج 2، ص 69 ; تاریخ بغداد، ج 13، ص 121 ; انباه الرواة، ج 3، ص 298 ; معجم الادباء، ج 7، ص 171 ; تاریخ الشعوب الاسلامیه، ج 3، ص 201.

[ 4 ] . پنج شنبه اول محرم سال 169 = چهاردهم ژوئیه سال 785 ; یک شنبه 24 جمادی الثانی سال 169 = اول ژانویه سال 786 .