* هادی گروهی از زندیقان پیرو اباحیگری را دست گیر و به قتل می رساند.

* فرار ادریس بن عبدالله بن حسن علوی به مغرب.

وقایع نظامی

جنگ ها

* روم: معیوف بن یحیی حجوری در رأس نیروهای رزم تابستانی از طریق «درب الراهب» راه جنگ با رومیان را پیش می گیرد و به شهر (اشنه) رسید.

شورش ها

* مکه (واقعه فخّ): قیام حسین بن علی بن حسن (مثلّث) بن حسن(مثنّی) بن حسن بن علی بن ابی طالب در مکه به همراهی دو عمو ] زاده اش [ادریس و یحیی و بیعت با حسین به عنوان خلیفه. هادی، خلیفه عباسی سپاهی را تحت فرماندهی محمد بن سلیمان بن علی عباسی، به جنگ او فرستاد. این سپاه در یکی از گذرگاه های کوهستانی مکه به نام «فخّ» با نیروهای حسین بن علی درگیر شد. و طی نبردی که میان آن دو رخ داد، حسین بن علی کشته و همراهانش به اسارت درآمده نزد هادی برده شدند و هادی نیز همگی را گردن زد. ادریس نیز به مغرب گریخت و دولت ادریسی ها را در آن جا تأسیس کرد و یحیی متواری شد و سپس در زمان هارون از محل اختفای خود خارج شد و هارون او را امان داده و سپس زندانی کرد و یحیی در زندان جان سپرد.

* مصر: سرکوب قیام دحیّة بن مصعب اموی و کشته شدن او.

* اندلس: محمد بن یوسف فهری بر عبدالرحمان الداخل می شورد و با سپاهی «طلیطله» را به قصد جنگ با عبدالرحمان ترک کرد. عبدالرحمان نیز آهنگ او کرد و طی جنگی که چند روز ادامه یافت محمد فهری شکست خورد و به «قوریه» پناهنده شد و عبدالرحمان همه افراد دست گیر شده او را به قتل رساند.

درگذشتگان

* حسین بن علی طالبی.

* دحیه اموی.

* ربیع بن یونس.

* مهدی.

* نافع قاری.

* یعقوب هاشمی.

حسین بن علی طالبی

ابوعبدالله، حسین بن علی بن حسن (مثلّث) بن حسن (مثنّی) بن حسن (سبط) بن علی بن ابی طالب هاشمی قرشی، از بزرگان و فضلای بنی هاشم بود. وی به سبب اهانت و ستمی که عمر بن عبدالعزیز بن عبدالله بن عمر بن خطاب، والی مدینه، بر آل علی روا می داشت، بر هادی خلیفه عباسی که وی را به امارت آن جا گماشته بود شورید. گروه زیادی از مردم گرد حسین جمع شدند و درهای زندان ها را شکستند و زندانیان را آزاد کرده آن گاه با حسین بن علی طالبی بیعت کردند. هادی خلیفه عباسی سپاهی گران به فرماندهی محمد بن سلیمان بن علی عباسی به جنگ او فرستاد. سپاه خلیفه در «فخّ» (محلی بین مکه و مدینه) با حسین و یارانش روبه رو شد و جنگ شدیدی میان آنان درگرفت که طی آن حسین بن علی کشته شد و سر او و همین طور اسیران نزد هادی برده شدند. هادی در هشتم ذی حجه سال 169 ق اسیران را گردن زد. یحیی بن عبدالله بن حسن (مثنّی) و برادرش ادریس که عموزادگان حسین بودند از نبرد جان سالم به در بردند و یحیی به یمن رفت و برای مدتی در آن جا اقامت گزید. سپس روانه ری و خراسان شد و دعوت خود را علنی کرد و هارون الرشید در سال 175 ق فضل بن یحیی برمکی را که حامل امان نامه بود نزد او فرستاد و به وی امان داد، سپس او را زندانی کرد، و سرانجام نیز در زندان درگذشت (ر.ک: یحیی بن عبدالله طالبی). ادریس برادر یحیی، راه مغرب درپیش گرفت و درآن جا دولت ادریسی ها را بنیان نهاد (ر.ک: ادریس بن عبدالله).[1]

دحیه اموی

دحیة بن مصعب بن اصبغ بن عبدالعزیز بن مروان بن حکم اموی قرشی، یکی از امیران بازمانده از بنی امیه در سال 165 ق که در روزگار مهدی خلیفه عباسی در صعید مصر سر به شورش نهاد و ادعای خلافت کرد. این جریان به گوش ابراهیم بن صالح عباسی، امیر مصر رسید و او در مورد دحیه با گذشت برخورد کرد. این بود که مهدی بر وی خشمگین شد او را برکنار کرد و موسی بن مصعب بن ربیع خثعمی را به جای وی گماشت. موسی با مردم راه ستم و جفا در پیش گرفت و لذا مردم ناحیه «حوف» که از اعراب بودند بر وی شوریدند و چون موسی بن مصعب راهی سرکوب ایشان شد او را به قتل رسانیدند، و بدین ترتیب نتوانست با دحیه اموی بجنگد. پس از او مهدی در سال 168 ق موسی بن مصعب بن عسّامة بن عمرو را مأمور سرکوب دحیه کرد، اما او نیز از سرکوب دحیه عاجز ماند. هنگامی که هادی پس از پدرش مهدی به خلافت رسید فضل بن صالح بن علی عباسی را به ولایت مصر گماشت او سخت به تعقیب دحیه پرداخت و با او جنگید. دحیه شکست خورده دست گیر شد و گردنش زده شد و آن گاه سرش را برای هادی فرستادند.[2]

[1] . تاریخ طبری، ج 8 ، ص 192 ـ 193 ; الاعلام، ج 2، ص 264 ; ابن خلدون، ج 3، ص 215 ; العبر، ج 1، ص 256 ; مقاتل الطالبیین، ص 431 و پس از آن ; تاریخ ابن اثیر، ج 6، ص 90.

[2] . الاعلام زرکلی، ج 3، ص 145 ; الولاة والقضاة، ص 112، 130 و 131 ; النجوم الزاهره، ج 2، ص 49 ـ 61.