رویدادهای اسلام از 171 ـ 180 ق

سال 171 ق = 787 ـ 788 م

رویدادها

* روح بن حاتم مهلّبی در افریقیه به جای برادرزاده اش داود که به سمت شرق بازگشت، به حکومت رسید. در زمان حکومت روح بن حاتم امور حکومتی در افریقیه ثبات یافت.

* هارون الرشید، علویان را از بغداد اخراج کرد و آنان را به مدینه فرستاد.

* به حکومت رسیدن جعفر بن محمد بن اشعث در خراسان.

* حکومت موسی بن عیسی بن محمد عباسی بر مصر به جای علی بن سلیمان عباسی.

* حکومت یزید بن مزید شیبانی بر ناحیه جزیره، ارمنستان وآذربایجان.

* درگذشت عبدالرحمان بن رستم، بنیانگذار دولت رستمیّه در «تاهرت» واقع در مغرب دور و جانشینی پسرش، عبدالوهاب به جای وی.

وقایع نظامی

جنگ ها

* سیستان: جعفر بن محمد بن اشعث، حاکم خراسان لشکری را تجهیز و به فرماندهی فرزندش، عباس به سوی کابل روانه کرد. عباس بر کابل و شهرهای دیگری دست یافت.

درگذشتگان

* عبدالرحمان بن رستم.

عبدالرحمان بن رستم

عبدالرحمان بن رستم بن بهرام، ایرانی الاصل که جدش، بهرام از غلامان عثمان بن عفان با اعراب فاتح به سرزمین مغرب آمد و در قیروان ساکن شد. و نوه اش عبدالرحمان در قیروان زاده شد و نزد علمای بزرگ قیروان به کسب علم پرداخت. وی مذهب خوارج اباضیه را پذیرفت و از بزرگان آن مذهب گردید وی به زهد و فروتنی معروف بود.

زمانی که ابوالخطاب معافری بر افریقا غلبه یافت، او را به عنوان کارگزار خویش بر قیروان گماشت و چون در سال 144 ق محمد بن اشعث در پی تهاجمی، وارد قیروان گردید و ابوالخطاب را کشت، عبدالرحمان به همراه خانواده با مقدار اندکی از اموالش به سوی مغرب میانه گریخت.[2] در آن جا عدّه ای از خوارج اباضیه به او ملحق شدند. وی در منطقه «تاهرت» ـ منطقه ای سرسبز بین سه رودخانه بود ـ منزل گزید. در آن محل که آثار آبادانی از قدیم به چشم می خورد، یارانش مسجدی ساختند و در سال 161 ق خانه های خود را نیز در همان جا بنیان نهادند و با عبدالرحمان به عنوان خلیفه بیعت کردند. بدین ترتیب دولتی در مغرب میانه به نام دولت «رستمیه» تأسیس گردید و «تاهرت» پایتخت آن شد. تا زمان استقرار حکومت فاطمیان در آن سامان به سال 296 ق قدرت، در میان نوادگان عبدالرحمان، دست به دست می شد.[3]

پی نوشت ها

[ 1 ] . جمعه اول محرم سال 171 = 22 ژوئیه سال 787 ; سه شنبه هفدهم رجب سال 171 =اول ژانویه سال 788 .

[2] . مغرب اوسط، درگذشته با نام «نومیدیا» شناخته می شد که اکنون جمهوری الجزایر می باشد (المنجد).

[3] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 78 ; البیان المغرب، ج 1، ص 196 ; دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «بنو رستم» ; ابن خلدون، ج 4، ص 411.

سال 172 ق = 788 ـ 789 م

رویدادها

* درگذشت عبدالرحمان الداخل، حاکم اندلس و به خلافت رسیدن پسرش، هشام اوّل.

* حکومت عبدالکبیر بن عبدالحمید بن زید بن الخطّاب عدوی بر ارمنستان پس از یزید بن مزید شیبانی.

* حکومت مسلمة بن یحیی بجلی بر مصر.

* هارون الرشید مالیات یک دهم را که پس از مالیات نصف از مردم عراق گرفته می شد لغو نمود.

* ادریس بن عبدالله، بعد از فرارش در پی جنگ «فخّ» به مغرب رسید و در شهر «ولیلی» در نزدیکی مراکش اقامت گزید. او خود را به قبیله «اوربه» معرفی کرد. این قبیله و سایر قبایل بربر با او بیعت کردند. ادریس «ولیلی» را پایتخت خود قرار داد و شروع به ساختن شهر فاس کرد. این شهر را در محلی ساخت که بعدها به «عدوة القرویین» (کوی قیروانیان) معروف شد.

وقایع نظامی

شورش ها

* اندلس: شورش سلیمان و عبداللّه، فرزندان عبدالرحمان الداخل، علیه برادرشان، هشام اوّل. آن دو، شهرِ طلیطله را مرکز خود قرار دادند و سلیمان به استناد این که فرزند بزرگ تر است، مردم را به بیعت با خود فراخواند.

درگذشتگان

* عبدالرحمان الداخل.

* فضل بن صالح عباسی.

[ 1 ] . جمعه اول محرم سال 171 = 22 ژوئیه سال 787 ; سه شنبه هفدهم رجب سال 171 =اول ژانویه سال 788 .

[ 2 ] . مغرب اوسط، درگذشته با نام «نومیدیا» شناخته می شد که اکنون جمهوری الجزایر می باشد (المنجد).

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 78 ; البیان المغرب، ج 1، ص 196 ; دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «بنو رستم» ; ابن خلدون، ج 4، ص 411.

[ 4 ] . چهارشنبه اول محرم سال 172 = یازدهم ژوئیه سال 788 ; پنج شنبه 28 رجب سال 172 = اول ژانویه سال 789 .