مجلس تمام شد، موسی بن عیسی به سوی او آمد و در حالی که او را نمی شناخت، به او گفت: ای شیخ! آیا حاجتی داری؟ گفت: بله، خداوند امیر را سلامت دارد. سپس نامه ای را به او داد و موسی آن را خواند. و به عمرگفت: تو پسر مهران هستی؟ گفت: بلی. بدین ترتیب، امور را به دست او داد و خود از مصر خارج شد. ابوحفص نیز از همان روز، کار خود را آغاز کرد. او هیچ هدیه ای نمی پذیرفت، مگر این که طلا، نقره یا پارچه باشد. در آن صورت، بر روی هر هدیه، اسم هدیه دهنده را می نوشت و به دنبال آن از اهدا کننده، طلب خراج می کرد و بر این امر اصرار میورزید. اگر کسی از ایشان پرداخت خراج را به تأخیر می انداخت، قسم می خورد که اگر تأخیر کند چنان خواهد کرد، و چنین می کرد. از این راه اموال زیادی جمع آورد و همه را به بغداد فرستاد. او هر کسی را که از پرداخت مالیات خودداری می نمود، به بغداد می فرستاد و مردم نیز خود را با این شیوه حکومت، عادت دادند. هنگامی که نوبت دوم پرداخت خراج فرا رسید، عده زیادی،از پرداخت خراج عاجز ماندند. ابوحفص، هدایایی را که آنها برای او آورده بودند، حاضر کرد و آن چه را که نقدینه بود، به جای خراج پذیرفت و اگر گندم یا چیز دیگری بود، آن را فروخت و بدین ترتیب، خراج آنها را پرداخت. آن گاه به آنان گفت: من اینها را برای زمان نیازمندی شما ذخیره کردم. او تمام خراج مصر را جمع آورد و به بغداد بازگشت و از کار خود کناره گرفت و هارون الرشید نیز استعفای او را پذیرفت.

ابوحفص در دوران زمام داری خود در مصر با مردم چنان رفتار کرد که جز به غلامش ابو درّة و حاجبش به سپاه و شرطه ای نیازمند نشد.[1]

پی نوشت ها

[1] . پنج شنبه اول محرم سال 177 = هیجدهم آوریل سال 793 ; چهارشنبه 23 رمضان سال 177 =اول ژانویه سال 794 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 59 ; وفیات الاعیان، ج 1، ص 371 ; انباه الرواة، ج 2، ص 157 ; بروکلمان، تاریخ الشعوب الاسلامیه، ج 2، ص 151.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج 1، ص 267 ; مروج الذهب، ج 2، ص 238 ; البیان المغرب، ج 1، ص 82 و 210 ; ابن خلدون، ج 4، ص 23 ـ 25 ; تاریخ طبری، ج 3، ص 560 ; الاستقصاء، ج 1، ص 152 ـ 157 ; مقاتل الطالبیین، ص 487 ; دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «ادریس اوّل».

[ 4 ] . تاریخ ابن اثیر، ج 6، ص 124 ; الملل والنحل، ج 1، ص 130.

[ 5 ] . البدایة والنهایه، ج 10، ص 171 ; شذرات الذهب، ج 1، ص 287 ; مروج الذهب، ج 3، ص 2 و 310 ; تاریخ بغداد، ج 9، ص 279 ; تذکرة الحفّاظ، ج 1، ص214 ; تهذیب التهذیب، ج 4، ص 333.

[ 6 ] . النجوم الزاهره، ج 2، ص 79 ; تاریخ طبری، ج 9، ص 252 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 169 ; تاریخ ابن اثیر، ج 6، ص 126 ; سیوطی، حسن المحاضره، ج 1، ص 591 ; الکتّاب والوزراء، ص 217.

سال 178 ق = 794 ـ 795 م

رویدادها

* برکناری اسحاق بن سلیمان بن علی عباسی از حکومت مصر; به حکومت رسیدن عبدالملک بن صالح عباسی و تعیین عبدالله بن مسیّب به جای وی.

* حکومت هرثمة بن اعین بر افریقا، به جای فضل بن روح مهلّبی.

* به حکومت رسیدن محمد بن ابراهیم ] امام ابراهیم[ بن محمد، در مکه. بعد از او نیز دو فرزندش، عبیدالله و عباس تا سال 184 ق حکومت کردند.

* فضل بن یحیی برمکی حاکم خراسان، لشکری مرکب از پانصد هزار سرباز به نام «عباسیّه» تشکیل داد. او مساجد و کاروان سراهایی را در خراسان بنا نهاد.

* گسترش و جایگزینی مذهب مالکی در اندلس، به جای مذهب امام اوزاعی.

وقایع نظامی

جنگ ها

* روم: معاویة بن زفر بن عاصم به همراه نیروهای رزم تابستانی و سلیمان بن راشد، به همراه نیروهای رزم زمستانی به سرزمین روم حمله کردند.

* فرانسه: لشکر اندلس به فرماندهی عبدالکریم بن عبدالواحد بن مغیث به جنوب فرانسه وارد شدند، سپس به فرماندهی برادرش، حاجب بن عبدالملک بن عبدالواحد وارد گالیسیا شدند. با وجودی که هر دو لشکر پیروز شدند، اما لشکر دوم، با سختی های زیادی رو به رو شده و هنگام بازگشت، متحمل خسارات زیادی گردید.

* ماوراء النهر: فضل بن یحیی برمکی، حاکم خراسان به منطقه ماوراءالنهر حمله کرد.

شورش ها

* افریقا: فضل بن روح مهلّبی حاکم افریقیه برادرزاده اش، مغیرة بن بشر مهلّبی را به حکومت تونس منصوب کرد. مغیره با سربازان رفتار بدی داشت و فضل نیز به شکایات آنها رسیدگی نمی کرد. سربازان علیه او شوریدند و عبدالله بن عبدربّه بن جارود را به عنوان رهبر خود برگزیدند. شورشیان، قیروان را محاصره کردند و باهجوم به آن، فضل بن روح مهلّبی را کشتند. با قتل فضل، حکومت مهلّبیان در افریقا که 23 سال ادامه داشت، به پایان رسید.

* اندلس: شورش بربرهای «تاکرنا» در منطقه «رندة» و سرکوب شدن آن.

* الجزیره: شورش ولید بن طریف و اعزام لشکری به فرماندهی یزید بن مزید شیبانی برای جنگ با او و کشته شدن ولید.

* دزدان دریایی: مسلم بن زیاد اصم، دزدان دریایی خلیج بصره را مورد تعقیب قرار داده و یازده کشتی جنگی از آنان به غنیمت گرفت.

[ 1 ] . النجوم الزاهره، ج 2، ص 79 ; تاریخ طبری، ج 9، ص 252 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 169 ; تاریخ ابن اثیر، ج 6، ص 126 ; سیوطی، حسن المحاضره، ج 1، ص 591 ; الکتّاب والوزراء، ص 217.

[ 2 ] . دوشنبه اول محرم سال 178 = هفتم آوریل سال 794 ; پنج شنبه چهارم شوال سال 178 = اول ژانویه سال 795 .