درگذشتگان

* علی بن سلیمان عباسی.

* فضل بن روح مهلّبی.

* ولید بن طریف.

علی بن سلیمان عباسی

ابوالحسن، علی بن سلیمان بن علی بن عبدالله بن عباس هاشمی قرشی، از فرمان روایانی بود که هادی عباسی، حکومت مصر را در سال 169 ق به او سپرد. او در مصر به نیکی حکومت کرد. در زمان او خوش گذرانی و می خوارگی منع و کنیسه های جدید منهدم شد.

قبطیان با وی مذاکره کرده و به او پیشنهاد دادند که در مقابل پنجاه هزار دینار، از ویران ساختن کنیسه ها خودداری کند. او امتناع ورزید و معابدشان را ویران ساخت. وقتی هارون الرشید به خلافت رسید، او را در مقامش ابقا کرد; اما علی بن سلیمان، در خلافت طمع کرد. وی اندیشه خود را با برخی از مردم مصر در میان گذاشت. اما آنها این موضوع را به هارون گزارش کردند. هارون نیز وی را در سال 171 ق برکنار کرد و او به عراق بازگشت. هارون الرشید سپس تصدی برخی امور لشکریان را به وی سپرد. او تا زمان مرگش مورد احترام باقی ماند.[1]

فضل بن روح بن حاتم

فضل بن روح بن حاتم بن قبیصه مهلّبی، از امیران عباسی که هارون الرشید، در سال 177 ق به جای پدرش، روح بن حاتم به حکومت افریقیه منصوب کرد. به خاطر عملکرد نادرست و رفتار بدش، سربازان علیه او شوریدند. رهبری این جماعت را عبدالله بن جارود بر عهده داشت که نظامیان با او پیمان بستند که از وی اطاعت کنند و در سال 178 ق به قیروان حمله کردند. در این جنگ فضل شکست خورد و ابنجارود او را از ترس اینکه مبادا به طرابلس رود و لشکری برای جنگ با وی فراهم آورد، تعقیب کرد و به قتل رساند.[2]

ولید بن طریف

ولید بن طریف بن صلت تغلبی شیبانی، از شورشیان دلیری است که رهبری خوارج «شراة» را در زمانش عهده دار بود. وی به سال 177 ق در ناحیه فراتیه جزیره و در عهد هارون الرشید، سر به شورش برداشت و جمعیت زیادی را گرد آورد. وی تا مدت ها بین نصیبیّن و خابور (یکی از شاخه های فرات) در آمد و شد بود. او موفق شد ارمنستان را تصرّف و «خلاط» را محاصره کند و آن گاه به آذربایجان و سپس به حلوان و عراق رود. او پس از گذشتن از دجله مدتی در ناحیه جزیره سکونت گزید.

هارون لشکر عظیمی را، به فرماندهی یزید بن مزید شیبانی به سوی او گسیل داشت. این لشکر در نزدیکی او توقف کرد و مدتی را به جنگ و گریز با او پرداخت. سرانجام، «یزید» در حمله ای سنگین با ولید روبه رو شد و وی را به قتل رساند. خواهرش، فارعة، دختر طریف در رثای او قصیده ای سرود که آغاز آن چنین است:

«ای درخت رسته در خابور! چرا سرسبز و پربرگی؟ گویا تو بر ابن طریف غمگین نیستی.

او جوان مردی بود که از میان همه توشه ها، توشه تقوا را و از هر مالی نیزه و شمشیر را دوست می داشت. (کنایه از پارسایی و شجاعت وی)».[3]

پی نوشت ها

[1] . دوشنبه اول محرم سال 178 = هفتم آوریل سال 794 ; پنج شنبه چهارم شوال سال 178 = اول ژانویه سال 795 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج 5، ص 103 ; النجوم الزاهره، ج 2، ص 61 ; الولاة والقضاة، ص 131.

[3] . تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 95 ; ابن خلدون، ج 4، ص 415 ; البیان المغرب، ج 1، ص 86 .

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج 9، ص 140 ; وفیات الاعیان، ج 6، ص 31 ; تاریخ طبری، ج 10، ص 65 ; تاریخ ابن اثیر، ج 6، ص 141 ; النجوم الزاهره، ج 2، ص 95 ; العبر، ج 1، ص 272 ; شذرات الذهب، ج 1، ص 288 ; الأغانی، ج 12، ص 93.

سال 179 ق = 795 ـ 796 م

رویدادها

* هارون الرشید، محمد بن خالد برمکی را از حجابت خود بر کنار و به جای وی فضل بن ربیع را حاجب کرد.

* هارون الرشید فضل بن یحیی را از خراسان عزل و منصور بن یزید حمیری (دایی مهدی) را به حکومت منصوب کرد.

* هارون الرشید، عمویش، عبیدالله بن مهدی را به حکومت مصر منصوب کرد.

* حکومت یحیی بن سعید حرشی بر ارمنستان و سپس جانشینی احمد بن یزید بن اسید سلمی به جای وی.

* به حکومت رسیدن حمّاد بربری در یمن.

* هارون الرشید تصمیم گرفت پایتختی برای خود در نزدیکی کوفه بنا کند; اما چندی بعد، از ایجاد آن صرف نظر کرد و تصمیم گرفت تا آن را در کنار رودخانه «قاطول» در شمال بغداد بنا کند. ساختمانش را شروع کرد; اما بعد، از ساختن آن نیز صرف نظر کرد و روانه شام شد.

* هرثمة بن اعین، حاکم افریقیه، وارد قیروان شد. اهالی با آمدن وی احساس آرامش کردند. او ابراهیم بن اغلب را به حکومت «زاب» منصوب کرد.

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج 5، ص 103 ; النجوم الزاهره، ج 2، ص 61 ; الولاة والقضاة، ص 131.

[ 2 ] . تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 95 ; ابن خلدون، ج 4، ص 415 ; البیان المغرب، ج 1، ص 86 .

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج 9، ص 140 ; وفیات الاعیان، ج 6، ص 31 ; تاریخ طبری، ج 10، ص 65 ; تاریخ ابن اثیر، ج 6، ص 141 ; النجوم الزاهره، ج 2، ص 95 ; العبر، ج 1، ص 272 ; شذرات الذهب، ج 1، ص 288 ; الأغانی، ج 12، ص 93.

[ 4 ] . جمعه اول محرم سال 179 = 27 مارس سال 795 ; جمعه پانزدهم شوال سال 179 = اول ژانویه سال 796 .