سال 180 ق = 796 ـ 797 م

رویدادها

* درگذشت هشام اول، فرزند عبدالرحمان الداخل، حاکم اندلس و به حکومت رسیدن پسرش، حکم اوّل.

* هارون الرشید، موسی بن عیسی را از خراسان بر کنار و علی بن عیسی بن ماهان را به جای وی تعیین کرد.

* هارون الرشید، خاموش کردن آتش آشوبی را که در سال 175 ق میان قیسیان و یمانیان برافروخته شده بود، به عهده جعفر برمکیگذارد.

* هارون الرشید، لشکر خراسانی را که فضل برمکی در سال 178 ق در زمان ولایتش بر خراسان به وجود آورده بود، منحل کرد.

* هارون الرشید به سوی حیره رهسپار شد تا در آن جا پایتختی برای خود بنا نهد; ولی از این کار صرف نظر کرد. او به «رقّه» رفت و «دارالملک» را تعمیر کرد.

* هارون الرشید دستور داد تا شهر «عین زربة» و استحکامات آن را بسازند تا سربازان خراسانی را در آن جا ساکن سازد.

* زلزله ای عظیم در مصر رخ داد که مناره اسکندریه را ساقط کرد.

وقایع نظامی

جنگ ها

* روم: محمد بن معاویة بن زفر بن عاصم در رأس نیروهای رزم تابستانی به جنگ با رومیان رفت و در عمق سرزمین آنها رخنه کرد.

* اسپانیا: عبدالکریم بن عبدالواحد بن مغیث در رأس نیروهای رزم تابستانی به جنگ با رومیان در «البه» و «قلاع» و «قشتالة القدیمة» ـ قلمروی در وسط اسپانیا ـ پرداخت و شهرهای «ناوارا» (Navarra) حد فاصل بین فرانسه و اسپانیا را مورد هجوم قرار داد و با غنایم زیادی بازگشت.

شورش ها

* سیستان: شورش خوارج به رهبری حمزة بن اترک خارجی.

* گرگان: شورش سرخ جامگان به رهبری عمرو بن محمد عمرکی و کشته شدن عمرو.

* اندلس: سلیمان و عبدالله، دو پسر عبدالرحمان الداخل بر پسر برادرشان، حکم بن هشام شوریدند. حکم بر عموی خود، سلیمان پیروز شد و او را در «مارده» به قتل رسانید. عموی دیگرش، عبدالله صلح را پذیرفت و مقرر گردید که در شهر «بلنسیه» (خلیجی در شرق اسپانیا) زندگی کند. از همین رو، او به «بلنسی» (والنسیایی) مشهور شده است.

* افریقا: شورش عیاض بن وهب هوّاری و کلیب بن جمیع کلبی بر هرثمة بن اعین، حاکم افریقا.

هرثمه، لشکری را به فرماندهی یحیی بن موسی به سوی آنان گسیل داشت و یحیی شورش را سرکوب کرد.

درگذشتگان

* ابن ابی سنان.

* ابن قدّاح.

* حکم الوادی.

* خلف احمر.* سیبویه.

* عمرکی.

* محمد بن ابراهیم فزاری.

* مسلم زنجی.

* هارون بن موسی.* هشام بن عبدالرحمان الداخل.

* یحیی بن عبدالله طالبی.

ابن ابی سنان

حسّان بن ابی سنان بن اوفی بن عوف تنوخی، از اهالی انبار که نخست مسیحی بود و بعدها اسلام آورد. وی مترجم بود و به زبان های عربی، فارسی و سریانی می نوشت. او عمری طولانی داشت. و دو دولت اموی و عباسی را درک کرد و حدود 120 سال زیست. در سال 60 ق متولد و در سال 180 ق درگذشت.[2]

ابن قدّاح

عبدالله بن میمون بن داود مخزومی، ایرانی الاصل و از موالی بنی مخزوم بود. از این رو، او را مخزومی خواندند. وی فقیهی شیعی، از رجال حدیث و از اهالی مکه بود. احادیث ابنقدّاح، نزد اهل سنت واهی و غیرقابل استناد است; در حالی که نزد شیعه از افراد ثقه محسوب می شود. کتاب های مبعث النبی و صفة الجنّة والنار از جمله آثار اوست. پدرش را «قداح» می گفتند، زیرا شغل او تیز کردن و ساختن تیر بود. برخی از مورخان، نسب فاطمیان «عبیدی»، فرزندان عبدالله بن محمد ملقب به مهدی را به عبدالله بن میمون می رسانند.[3]

حکم الوادی

وی حکم بن یحیی بن میمون اصالتاً از غلامان و از طبقه اول آوازخوانان به شمار می رود. او به فن غنا و آواز علاقه زیادی داشت. همینطور دف می زد و فی البداهه شعر می سرود. وی در زمان خلافت عبدالملک بن مروان، به بنی امیه پیوست و تمام وقت خود را صرف

[ 1 ] . سه شنبه اول محرم سال 180 = شانزدهم مارس سال 796 ; یک شنبه 26 شوال سال 180 = اول ژانویه سال 797 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج 2، ص 188 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 175.

[3] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 286 ; تهذیب التهذیب، ج 6، ص 49 ; ابن خلکان، ج 1، ص 272 ; تاریخ ابن اثیر، ج 8 ، ص 90.