هارون الرشید، یحیی را با تشنگی و گرسنگی به قتل رساند. هم چنین برخی گویند: هارون، ستونی با گچ و سنگ بر روی او بنا کرد در حالی که یحیی زنده بود. رهایی یحیی به وسیله جعفر برمکی موجب خشم هارون بر برامکه شد و همین امر یکی از دلایلی بود که بعدها به نابودی برمکیان انجامید.[1]

پی نوشت ها

[1] . سه شنبه اول محرم سال 180 = شانزدهم مارس سال 796 ; یک شنبه 26 شوال سال 180 = اول ژانویه سال 797 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج 2، ص 188 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 175.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 286 ; تهذیب التهذیب، ج 6، ص 49 ; ابن خلکان، ج 1، ص 272 ; تاریخ ابن اثیر، ج 8 ، ص 90.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج 2، ص 296 ; الأغانی، ج 6، ص 280 به بعد.

[ 5 ] . الاعلام زرکلی، ج 2، ص 358 ; المعجم البلدان، ج 11، ص 64 ; انباه الرواة، ج 1، ص 348 ; الفهرست، ص50 ; طبقات الشعراء، ص 147 ; معجم الادباء، ج 4، ص 179.

[ 6 ] . الاعلام زرکلی، ج 5، ص 252 ; وفیات الاعیان، ج 3، ص 463 ـ 464 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 176 ; تاریخ بغداد، ج 12، ص 195 ; العبر، ج 1، ص 278 ; معجم الادباء، ج6، ص 80 ; انباه الرواة، ج 2، ص 246 ; الفهرست، ص 76 ; بروکلمان، تاریخ الشعوب الاسلامیه، ج 2، ص 134.

[ 7 ] . الاعلام زرکلی، ج 5، ص 259 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 175 ; النجوم الزاهره، ج 2، ص 99 ; ابن ندیم، ص 479.

[ 8 ] . الاعلام زرکلی، ج 6، ص 180 ; قفطی، إخبار العلماء بأخبار الحکماء، ص 177 ـ 178.

[ 9 ] . تذکرة الحفّاظ، ج 1، ص 255 ; العبر، ج 1، ص 277.

[ 10 ] . الاعلام زرکلی، ج 9، ص 84 ; البیان المغرب، ج 2، ص 61 ـ 68 ; نفح الطیب، ج 1، ص 317 ; تاریخ ابن اثیر، ج 6، ص 112، 116، 123، 144 و 148 ; ابن خلدون، ج 4، ص 124 ـ 271 ; العبر، ج 1، ص 278 ; دولة الاسلام فی الاندلس، ص 218 ـ 225.

[ 11 ] . تاریخ بغداد، ج 14، ص 5 ; گلدتسهیر، مذاهب التفسیر الاسلامی، ص 55.

[ 12 ] . الاعلام زرکلی، ج 9، ص 190 ; تاریخ طبری، ج 10، ص 54 ; تاریخ ابن اثیر، ج 6، ص 125 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 167 ; ابن خلدون، ج 3، ص 215 ـ 218 ; تاریخ بغداد، ج 14، ص 110 ; الکتّاب والوزراء، ص 190 ; مروج الذهب، ج 3، ص 352 ; مقاتل الطالبیین، ص 472.

یادداشت ها

[ 1 ] . چون سید حمیری مدافع حریم ولایت و مادح خاندان پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم)بوده است و دشمنان آنها را مورد نکوهش قرار داده است، افرادی نظیر رفاعی را خوش نیامده است و چنین نسبت هایی به سید روا داشته است.

[ 2 ] . ظاهر بعضی از کلمات او تشیع وی می باشد، مثلاً از او است که درباره علی (علیه السلام) می گوید: «احتیاج الکل الیه واستغنائه عن الکل دلیل علی انه امام الکل ; نیاز همه ـ در جمیع علوم و کمالات ـ به او و بی نیازی وی از دیگران دلیل پیشوایی او بر همه است» (ر.ک: سفینة البحار، ج 2، ص 720 ; قاموس الرجال، ج 4، ص 201).

[ 3 ] . «معین» تقسیم دیگری عکس آن چه مؤلف آورده قائل شده است.

رویدادهای اسلام از 181 ـ 190 ق

سال 181 ق = 797 ـ 798 م

رویدادها

* هرثمة بن اعین، تقاضای کناره گیری از حکومت افریقیه را به هارون الرشید تقدیم کرد. هارون استعفای او را پذیرفت و ریاست محافظان خود را به او سپرد و محمد بن مقاتل عکّی را به جای وی به حکومت افریقیه منصوب کرد.

* به حکومت رسیدن محمد بن مسلم باهلی در ارمنستان.

* پرداخت اولین فدیه آزادی ] اسیران[ بین مسلمانان و رومیان در زمان عباسیان در طرسوس که طی آن 3700 اسیر مسلمان فدیه داده شد.

* هارون الرشید جهت انجام مراسم حج به مکه رفت.

* ساختن شهر «تُطَیْله» در «الثغر الاعلی»، و وادی و نهر «ابرو الاوسط» در زمان حکومت حَکَم بن هشام، حاکم اندلس.

* « ایرین»، همسر امپراتور لئون چهارم و مادر کنستانتینِ ششم که وصی او نیز بود پسر خود را از قدرت برکنار کرد و چشم های او را از حدقه درآورد. آن گاه حکومت را خود به دست گرفت و خود را امپراتریس روم خواند.

وقایع نظامی

جنگ ها

* سرزمین روم: عبدالملک بن صالح، به رومیان حمله کرد و در «هراکلیا» با لشکر بیزانس به جنگ پرداخت و به آنکارا رسید.

* هارون الرشید، سرزمین روم را مورد هجوم قرار داد و به دژ «صفصاف» رسید و آن را تصرف کرد.

شورش ها

* اندلس (شورش مولّدین): عمروس بن یوسف، حاکم طلیطله، پس از جنگی شدید و خونین شورش مولّدین به رهبری عبیدة بن حمیدرا سرکوب کرد و 5300 نفر از آنها را کشت. او اجساد کشتگان را در گودال عمیقی انداخت. از این رو، این جنگ، به جنگ «حفره» (گودال) معروف شد.

* شورش بهلول بن مرزوق و ورود او به سرقسطه.

درگذشتگان

* ابن مبارک.

* حسن بن قحطبه.

ابن مبارک

او ابوعبدالرحمان، عبدالله بن مبارک بن واضحِ تمیمی مروزی منسوب به بنی حنظله ساکن خراسان که از پدری ترک و مادری عرب زاده شد.

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج 9، ص 190 ; تاریخ طبری، ج 10، ص 54 ; تاریخ ابن اثیر، ج 6، ص 125 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 167 ; ابن خلدون، ج 3، ص 215 ـ 218 ; تاریخ بغداد، ج 14، ص 110 ; الکتّاب والوزراء، ص 190 ; مروج الذهب، ج 3، ص 352 ; مقاتل الطالبیین، ص 472.

[ 2 ] . یک شنبه اول محرم سال 181 = پنجم مارس سال 797 ; دوشنبه هشتم ذی القعده سال 181 = اول ژانویه سال 798 .