سال 198 ق = 813 ـ 814 م

رویدادها

* بغداد سقوط کرد و امین کشته شد(محرم). پس از آن طاهر بن حسین ، سرِ امین را بریده و به دار آویخت و سپس آن را برای مأمون فرستاد.

* بیعت مردم بغداد با مأمون برای خلافت در حالی که او در خراسان بود.

* مأمون، حسن بن سهل را به ولایت تمام مشرق، ناحیه جزیره، شام، حجاز و یمن منصوب کرد و حسن بن سهل، نمایندگانی به این مناطق فرستاد.

* انتصاب علی بن حسین همدانی به عنوان والی موصل.

* انتصاب هرثمة بن أعین بر ولایت خراسان.

* انتصاب مطّلب بن عبدالله بن مالک خزاعی، بر حکومت مصر.

* پیشوای ارمنی، لئون، امپراتور میخائیل اول را برکنار و با نام لئون پنجم، در امپراتوری روم شرقی به تخت نشست.

* شارلمانی فرزندش، لویس پرهیزگار را ولیعهد خود می گرداند و به عنوان پادشاه، بر سر وی تاج می گذارد.

وقایع نظامی

جنگ های قبیله ای

* شعلهور شدن جنگ قبیله ای میان یمانیان و قیسیان: این دو گروه در موصل در جنگی که به «جنگ میدان» معروف شد، به نبرد پرداختند. در این جنگ افراد زیادی از طرفین کشته شدند و قیسیان (نزاری) شکست خوردند.

* جنگی بین یمنیانِ طرف دار سفیانی (علی بن عبدالله اموی) ملقب به «عمیطر» و قیسیان به رهبری «ابن بیهس» درگرفت که درآن، سفیانی شکست خورد و سرانجام کشته شد. آن گاه «ابن بیهس» بر دمشق مسلط شد و مردم را به اطاعت از مأمون فرا خواند.

جنگ ها

* سند: در حمله ای دریایی که به فرماندهی فضل بن ماهان عمانی از دریای عمان آغاز شد، وی به بندر «سندان» هجوم برد و بر آن استیلا یافت. او یگانی از نیروهای دریایی، برای حمایت از کشتی های تجاری و تعقیب دزدان دریایی ـ که به نام «مید» شناخته می شدند ـ تشکیل داد.

شورش ها

* شورش نصر بن شبث در شمال حلب، علیه حکومت عباسی، به خاطر این که عجم ها را بر عرب ها برتری می داد.

درگذشتگان

* ابن عُیَینه.

* ابونواس.

* ربیعه رقی.

* سفیانی (علی).

* اللؤلؤی.

* محمد امین.

* محمد بن اسماعیل (مکتوم)

ابن عیینه

ابومحمد، سفیان بن عیینة بن میمون کوفی منسوب به قبیله هلال محدّث حرم مکه بود. وی در کوفه متولد شد و در مکه اقامت گزید. حافظ قرآن، ثقه و دارای اطلاعات وافر، برخوردار از منزلت والا و زاهد و پرهیزگار بود.

شافعی می گوید: «اگر مالک و سفیان نبودند، دانش از حجاز رخت برمی بست.» زنجیره اِسناد برتر به او ختم می شود. از نوشته های او مسند و تفسیر قرآن است. او در 91 سالگی در مکه درگذشت.[2]

ابونواس

ابوعلی، حسن بن هانی بن عبدالأوّل بن صبّاح منسوب به حکمی از آن رو که دو گیسوی پیچیده او در دو طرف شانه اش آویخته بود، به «ابونواس» مشهور شد. در عصر خود بزرگ ترین شاعر عراق بود. جایگاه او نزد متأخران، مانند امرؤالقیس; نزد متقدمان است. پدرش از لشکریان مروان بن محمد اموی بود که پس از زوال حکومت مروان، به عراق آمده و به یکی از روستاهای اهواز پناه برد. در آن جا بود که پسرش، حسن به دنیا آمد. جدش، غلامِ جراح بن عبدالله حکمی، حاکم خراسان بود. از این رو، ابونواس را حَکَمَی گفته اند.

زمانی که بزرگ شد، به بصره رفت و نزد علمای بزرگ آن جا لغت، نحو و حدیث آموخت. آن گاه او به هارون الرشید پیوست، او را مدح کرد لذا مقامی والا یافت. زمانی که خلافت به امین رسید، خود را وقف او کرده، همدم او شد و او را مدح کرد. پس از آن به شام رفت و به برخی از شاعران آن دیار پیوست. سپس به مصر رفت و «خصیب»، کارگزار مصر را مدح کرد. چندی بعد به بغداد بازگشت و تا زمان مرگش در آن جا اقامت داشت. درگذشت او اندکی قبل از ورود مأمون به بغداد بود.

جاحظ درباره او می گوید: کسی را نسبت به لغت، آگاه تر از ابونواس و فصیح تر از او نمی شناسم. کلامی شیرین دور از کلمات ناپسند که خود به خود بر دل می نشست.

شافعی درباره او می گوید: اگر ولنگاری و هرزگی ابونواس نبود، از او کسب علم می کردم. ابنمنظور می گوید: ابونواس به هر فنی عالم بود و علم او به شعر کم ترین دست مایه او بود. او اولین کسی بود که شعر را با گویش شهری «حَضَری» سرود و آن را از لهجه بَدَوی عاری ساخت. در گونه های مختلف شعر سرود، امّا بهترین آنها «خمریات» اوست. در

[ 1 ] . پنج شنبه اول محرم، سال 198 = اول سپتامبر سال 813 ; یک شنبه پنجم جمادی الاول، سال 198 = اول ژانویه سال 814 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج 3، ص 159 ; ابن خلکان ; ج 2، ص 391 ; تاریخ بغداد، ج 9، ص 174 ; شذرات الذهب، ج 1، ص 354 ; لسان المیزان، ج 6، ص 564 ; العبر، ج 1، ص 221 و 226 ; تذکرة الحفّاظ، ج 1، ص 262 ; حلیة الأولیاء، ج 7، ص 270 ; تهذیب التهذیب، ج 4، ص 117 ; الطبقات الکبری، ج 5، ص 497.