الف: خلقت کودک بر فطرت خداشناسي

دسته اوّل: رواياتي است که دلالت دارند کودکان بر فطرت پاک توحيدي متولّد مي‌شوند و پدر و مادر در باور ساختن اين فطرت و هدايت آنان به سوي فلاح و رستگاري مسئوليت سنگيني به عهده دارند. از امام صادق(عليه السلام) روايت شده که فرموده‌اند: هر طفلي بر فطرت خداشناسي و توحيد (اسلام) متولّد مي‌شود و پدر و مادر او سبب مي‌شوند تا به دين يهود و يا نصاري و يا غير اين دو گرايش پيدا کند. «قالَ: مَا مِن مَولُودٍ يُولَدُ إِلاّ عَلَي الفِطرَةِ فَأَبَواهُ اللَّذانِ يُهَوَّدانِهِ وَ يُنَصِّرانِهِ وَ يُمَجَّسانِهِ».[1]

مقصود از فطرت[2] در اين روايت، توحيد و خداشناسي است و از آن استفاده مي‌شود پدر و مادر مي‌توانند فطرت خداشناسي کودک را از قوّه به فعليت برسانند، اگر او را در سنين کودکي با روش صحيح تربيت نمودند، سعادتمند مي‌گردد، در غير اين صورت در راه شقاوت گام بر مي‌دارد.

ب: رسوخ تربيت در قلب کودک

دسته دوّم: رواياتي است که دلالت دارند تربيت در طفوليت در قلب کودک رسوخ مي‌کند و آثار آن در تمام عمر بروز مي‌نمايد. امير المؤمنين(عليه السلام) در سفارشي به فرزند خود امام حسن مجتبي(عليه السلام) به زمينه بسيار مستعد روحي کودکان براي رشد و تکامل اشاره کرده، مي‌فرمايد: بي ترديد دل کودک و نوجوان چون زميني خالي، آماده پذيرش هر بذري است که در آن افکنده شود پس به تربيت تو شتافتم پيش از آن‌که دلت سخت شود و خاطرت به چيزي مشغول گردد. «وَ إِنَّما قَلبُ الحَدَثِ کَالأَرضِ الخالِيةِ ما أُلقِي فِيهَا مِن شَيءٍ قَبِلَتهُ فَبادَرتُکَ بِالأَدَبِ قَبلَ أَن يَقسُوَ قَلبُکَ وَ يشتَغِلُ لُبُّکَ».[3]

[1] . وسائل الشيعه125:15، باب48من ابواب جهاد العدوّ، ح3.

[2] . کليني در الکافي در حديث صحيحه، از زرارة نقل مي‌کند، وي مي‌گويد: از امام صادق(عليه السلام) معناي اين آيه قرآن(فِطرَتَ اللهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيهَا) سوره روم30: 30سؤال کردم؟ فرمودند: مقصود اين است که خداوند مردم را بر فطرت خداشناسي و توحيد آفريد. الکافي 12:2، باب فطرة الخلق علي التوحيد، ح3.

[3] . وسائل الشيعة 478:21، باب84من ابواب احکام الاولاد، ح6.