بسياري از مفسّرين فرموده‌اند: خطاب در آيه متوجّه پدر و مادر است که بايد اولاد خود را به آن‌چه در آيه دستور داده شده، امر نمايند.[1] بنابراين از آن استفاده مي‌شود، بر اولياي اطفال مميّز واجب است آن‌ها را امر نمايند در وقت ورود بر پدر و مادر در ايام خلوت اجازه بگيرند و يا به تعبيري ديگر، آن‌ها را به اين روش تربيت نمايند. البته بعيد نيست از آيه استفاده عموم شود، زيرا مناط حکم يعني لزوم تربيت کودک به آن‌چه از شرع و اخلاق است، در موارد ديگر نيز موجود است.

بدين‌ترتيب از آيه استفاده مي‌شود لازم است کودکان به آداب و اخلاق اسلامي و آن‌چه شرع مقدّس رعايت آن‌را لازم مي‌داند تربيت شوند تا به انجام آن عادت نمايند، مگر اين‌که گفته شود ظاهر آيه اختصاص به مورد خودش دارد و نمي‌توان به ديگر موارد تعميم داد، زيرا ما علم به ملاکات احکام نداريم.

دوّم: روايات

روايات در اين‌باره بسيار است و مي‌توان آن‌ها را به چند دسته تقسيم نمود:

دسته اوّل: رواياتي که به طور مطلق دلالت بر تربيت کودکان دارد، مانند آن‌که امام صادق(عليه السلام) مي‌فرمايد: فرزندت را بگذار تا سن هفت سالگي به بازي مشغول باشد، در هفت سال دوّم او را ادب و تربيت، کن، در هفت سال سوّم او را ملازم خود قرار ده اگر رستگار شد که چه بهتر وگرنه خيري در او نيست. (دَعِ ابنَکَ يلعَب سَبعَ سِنينَ وَ يُؤَدَّبُ سَبعَ سِنينَ وَ الزَمهُ نَفسُکَ سَبعَ سِنينَ فَإِن أَفلَحَ وَ إِلاّ فَلا خَيرَ فِيهِ)[2].

اين مضمون با کمي تفاوت به طريق ديگر نيز روايت شده است[3] که دوره بازي کودک را شش سال بيان کرده است، به هر صورت آغاز تربيت به استناد اين روايت از هفت سالگي شروع مي‌شود و بايد پيوسته ادامه داشته و کنترل شود، چنان‌چه مفاد جمله «إِلزَمهُ نَفسُکَ» چنين است.

[1] . ر. ک: تفسير التبيان407:7، مجمع البيان7: 269 ـ 270، راوندي، فقه القرآن2: 130 ـ 131، زبدة البيان: 694، تفسير الميزان163:15.

[2] . وسائل الشيعة 475:21، باب 83من ابواب احکام الاولاد، ح4.

[3] . همان: ح6.