14. استحباب تعليم و تربيت در بعضي امور

ادّله‌اي که تاکنون ذکر شد دليل است بر وجوب تربيت فرزندان نسبت به آن‌چه داراي مصلحت مي‌باشد و شارع نسبت به آن اهتمام دارد و در اصطلاح فقها «مصلحت ملزمه» ناميده مي‌شود، مانند تعليم اعتقادات مذهبي و معرفت نسبت به خداوند متعال و پيامبران و ائمّه معصومين(عليهم السلام) و يا تربيت بر ترک زشتي‌ها و اعمال ناپسند، مثل سرقت، زنا و... ، زيرا عدم انجام وظيفه در اين‌گونه موارد موجب ضرر بسيار بر طفل است.

علاوه بر اين، مستحب است والدين فرزندان را در اموري که داراي مصلحت کمتري نسبت به مورد اوّل مي‌باشد (مصلحت غير ملزمه) تعليم و تربيت نمايند، مانند وادار نمودن آن‌ها به آداب ملّي و آن‌چه در نزد عقلا پسنديده است و نيز ملزم ساختن آن‌ها به تمرين عبادات و تعليم علوم و فنوني که براي آن‌ها مفيد است و در آينده مي‌توانند از آن استفاده کنند، دليل اين حکم، برخي از آيات و روايات است، مانند آن‌که خداوند مي‌فرمايد: بر نيکي و تقوي تعاون و همکاري داشته باشيد، (تَعاوَنُوا عَلَي البَرَّ وَ التَّقوَي).[1]

آيةالله فاضل لنکراني در تقرير استدلال به اين آيه مي‌نويسد: «ظاهر آيه شريفه هر چند دلالت بر وجوب تعاون و همکاري بر نيکي و تقوي دارد، ليکن چون مي‌دانيم همکاري در اين‌باره به طور مطلق واجب نيست، به ناچار بايد از ظاهر آيه رفع يد نموده و حمل بر استحباب نماييم.[2]

بايد يادآور شد که عموم آيه شامل همکاري و تعاون والدين نسبت به فرزندانشان و تعليم و تربيت آن‌ها بر نيکي و تقواي الهي مي‌شود.

هم‌چنين در روايات[3] بسياري بر اين مسأله تأکيد شده، مانند آن‌که پيامبر اکرم(صلي الله عليه وآله) مي‌فرمايد: فرزندان خود را اکرام و احترام کنيد و با تربيت آن‌ها به رعايت آداب نيک

[1] . سوره مائده2:5.

[2] . القواعد الفقهية: 461 ـ 462.

[3] . وسائل الشيعة 476:21، باب83من ابواب احکام الاولاد، ح8، مستدرک الوسائل169:15، باب63من ابواب احکام الاولاد، ح9وباب59ح2.