5ـ ادّله‌اي که دلالت بر وجوب حضانت لقيط دارد[1] بر وجوب تربيت ايتام و صغار بي سرپرست نيز دلالت دارد و قدر متيقّن از آن حاکم است.

6 و7 ـ سيره متشرّعه، و ولايت بر حسبه، توضيح اين دو در مباحث گذشته ذکر شد.[2]

8ـ عموم بعضي از روايات. علاوه بر ادّله‌اي که ذکر شد، عموم و اطلاق بعضي از اخبار نيز بر مسأله مورد بحث دلالت دارد.

16. فضيلت تربيت و پرورش ايتام

به شرحي که در بخش نفقه کودک توضيح داده شد، اگر کودک، فقير و بي سر پرست باشد، حکومت اسلامي بايد مصارف او را از خزانه تأمين نمايد و بر طبق قوانين مالي اسلام، زندگي يتيمان از درآمدهاي مختلف قابل تأمين است، ولي مطلب قابل ملاحظه اين است که اسلام سعادت يتيمان را تنها در تأمين زندگي مادّي و تهيه‌ي غذا و لباس و مسکن نمي‌داند، يتيم يک انسان است و بايد تمام جهات معنوي و شخصيت‌هاي فردي او احيا شود، يتيم بايد از نوازش‌ها و محبّت‌ها از ادب و تربيتي که يک کودک در دامن پدر و مادر بهره مند است، برخوردار باشد. او يک بشر است و علاوه بر مراقبت‌هاي جسمي و تغذيه بدني، به ارضاي تمايلات روحي و تغذيه رواني نيز احتياج دارد.

بدان جهت از شيوه عملي ائمّه معصومين(عليهم السلام) به‌ويژه شخص رسول الله و اميرالمؤمنين(عليهما السلام) و نيز روايات وارده به دست مي‌آيد که اسلام اصرار دارد اطفال يتيم در محيط خانواده و در کنار کودکان همان خانواده‌ها تربيت شوند و علاقه دارد که مردان و زنان مسلمان به جاي پدر و مادر، از کودکان يتيم و بي سرپرست نگاهداري نمايند و مانند فرزندان خود مورد محبّت و عطوفت مخصوص قرار دهند.

ظاهراً حکومت اسلامي در اواخر عمر شريف پيغمبر اکرم(صلي الله عليه وآله) و نيز در زمان اميرالمؤمنين(عليه السلام) و ديگر خلفا، آن‌قدر توانايي مالي داشت که بتواند در هر شهري مؤسسه‌اي را

[1] . لطفاً به مباحث ادلّه وجوب حضانت در صفحه343 مراجعه شود.

[2] . موسوعة احکام الاطفال و ادلتها67:1 و بعد از آن، 235:2.