برنامه زندگي و روش‌هاي اخلاقي دوران عمر تمام انسان‌ها عبارت از مجموعه تربيت‌هايي است که در دوران کودکي از پدران و مادران در محيط خانواده و از آموزگاران در محيط آموزشگاه‌ها قرار گرفته‌اند، هر خوب و بدي را که آن‌ها در طفوليت به کودکان آموخته‌اند در بزرگسالي از خود بروز مي‌دهند و در عمل به‌کار مي‌بندند.

به عبارت ديگر، وضع روحي و اخلاقي و کيفيت رفتار و گفتار مردم هر عصري محصول بذرهاي تربيتي است که در ايام کودکي در مغز آنان افشانده شده است، خوبي و بدي، پاکي و ناپاکي، قوّت و ضعف فردا را بايد در روش تربيت کودکان امروز جستجو کرد.

شخصيت، استقلال اراده، اعتماد به نفس، و هم‌چنين زبوني، فرومايگي، عدم اعتماد به نفس، از صفاتي است که اساس آن در دامن پدر و آغوش مادر پي ريزي مي‌شود. پدران و مادران که علاقه دارند فرزند با شخصيتي پرورش دهند، لازم است از دوران کودکي به آن متوجّه باشند و اين خوي پسنديده را از اوّل در آن احيا نمايند. طفلي که در خانواده سست و پست، بار آمده است، کودکي که پدر و مادر، با وي معامله يک انسان نکرده و او را يک عضو محترم خانواده به حساب نياورده‌اند، در بزرگي نمي‌توان از او توقّع استقلال و شخصيت داشت، او خود را انسان لايق نمي‌داند و براي خويش شخصيتي نمي‌بيند، او يک موجود بدبختي است که از اوّل فرومايه و زبون بارآمده و مشکل است اين خوي ناپسند را در خود تغيير دهد.

تربيت صحيح و پرورش صفات پسنديده در کودک تنها در پرتو برنامه صحيح علمي و عملي ميسر است، پدر و مادر بايد آن‌را به گونه‌اي مطلوب فرا گيرند و قدم به قدم دنبال کودک خود باشند و در عمل آن‌را به‌کار گيرند.[1]

4. عوامل احياي شخصيت در کودک

عوامل مختلفي در ايجاد و ارتقاي شخصيت در کودک تأثير دارد که مورد سفارش اسلام قرار گرفته است، در ادامه به مهم‌ترين آن‌ها مي‌پردازيم.

[1] . گفتار فلسفي، کودک از نظر وراثت و تربيت77:2.