دیگر منابع: النجوم الزاهره 2/292 شذرات الذهب 2/89 تاریخ الاسلام 17/110 دول الاسلام 129 میزان الاعتدال 1/326 وفیات الاعیان 6/379 و 384 العبر 1/335 الکنی و الاسماء 2/43 طبقات الفقهاء 138 هدیة العارفین 1/232.

بشر ـ کوفی (در عصر امام کاظم(علیه السلام))

ابوصدقه بشر بن مسلمه کوفی.

نام او در برخی منابع بشیربن مسلمه1 و کنیه اش ابوعباس نیز آمده است.2 او کوفی و از اصحاب امام صادق(علیه السلام) بود و از آن بزرگوار حدیث نقل می کرد.3 شیخ طوسی وی را توثیق کرده و در شمار اصحاب امام کاظم(علیه السلام)نیز آورده است.4 افرادی چون محمد بن ابی عمیر و محمد بن اعین از او روایت کرده اند.5 او دارای کتابی به نام النوادر فی الفروع بوده است.6

پی نوشت ها

[1] ـ معالم العلماء 28.
[2] ــ لسان المیزان 2/32.
[3] ــ رجال النجاشی 1/279.
[4] ــ رجال الطوسی 345.
[5] ــ قاموس الرجال 2/338.
[6] ــ معجم المؤلفین 3/46.*

بُشر ـ کوفی (م 210 هـ )

ابوسهل بشر بن معتمر کوفی بغدادی هلالی بصری.

اهل کوفه و به قولی بغدادی به شمار می رفت و در زمان خودش ریاست معتزله را برعهده داشت. ابوعمرو معمر بن سلمی را استاد، و ثمامه را از شاگردانش دانسته اند. او علاوه بر اینکه راوی اشعار و اخبار بود، خود شاعری ماهر و برجسته بود. غالب اشعارش مزدوج(مثنوی) و مخمّس سروده می شد و احدی در ساختن چنین اشعاری به مهارت او نرسید و شاید به دلیل داشتن همین خبرگی بوده است که در نگاه جماعتی از علما بر ابان لاحقی که او نیز شعر مزدوج و مخمس می سرود، برتری داشته است.1 او را فقیه،2 متکلم،3 مورخ و نسب شناس دانسته و گروه«بشریه» را منسوب به او می دانند.4 بشر بن معتمر در زمان خودش ریاست معتزله را برعهده داشت و قصیده ای سیصد ورقه ای در موضوع اعتزال سرود.5 برخی گفته اند که او در دوران حاکمیت هارون الرشید (خلافت 170 ـ 193 هـ ) به اتهام شیعه بودن به زندان افتاد و پس از سرودن شعری که در آن، از مذهب و موضع خود نسبت به خلفا پرده برداشت و از غلاة شیعه و مرجئه و برخی از خلفا اظهار برائت کرد، آزاد گردید.6 این شخصیت سرانجام در سال 210 هـ درگذشت و علاوه بر کتاب های گوناگون فقهی، کلامی و غیره که از نثر به نظم در آورده بود، آثار بسیاری از خود بر جای گذارد که عبارت اند از: الرد علی من عاب الکلام الرد علی الخوارج الکفر و الایمان الوعید علی المجبره تأویل متشابه القرآن الرد علی النظام الرد علی ضرار فی المخلوق الرد علی الملحدین الرد علی الجهّال الامامه العدل الرد علی الاصم فی المخلوق التولد علی النظام الرد علی اصحاب القدر الرد علی فرید فی الاستطاعه المنزلة بین المنزلتین الاطفال علی المجبرة الرد علی کلثوم و اصحابه الرد علی ابی الهذیل و الاستطاعة علی هشام بن الحکم.7

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 205 طبقات المعتزله 54.
[2] ــ الاعلام 2/55.
[3] ــ سیر اعلام النبلاء 10/203. 4 ـ الوافی بالوفیات 10/155. 5 ـ الفهرست (الندیم) 205.
[6] ــ طبقات المعتزله 54.
[7] ــ الفهرست (الندیم) 205.*

دیگر منابع: رجال ابن داود 71 نقد الرجال 57 جامع الرواة 1/122 معجم رجال الحدیث 3/316 منهج المقال 69 تنقیح المقال 1/172 مستدرکات علم رجال الحدیث 2/31 قاموس الرجال 1/199 هدایة المحدثین 25 اعیان الشیعه 3/573 الذریعه 6/315.

بشر ـ مریسی (م 218 هـ )

ابوعبدالرحمان بشر بن غیاث بن عبدالرحمان مریسی عدوی بغدادی.

در حدود 138 هـ متولد شد و ساکن دروازه ای در بغداد بود که به نام او به درب مریسی شهرت یافت. او از موالی زید بن خطاب به شمار می آمد. فقه را نزد قاضی ابویوسف حنفی فرا گرفت و فقیهی متبحر گردید، لکن شهرت او بیشتر در علم کلام بود. همچنین حدیث را از حماد بن سلمه و سفیان بن عینیه آموخت.1 کسانی مانند محمد بن محمد بن خمیر جرجانی،2 حماد بن حسن،3 محمد بن عمر جرجانی، محمد بن عبدالوهاب4 و حسین نجار که فرقه نجاریه به او منتسب است، از شاگردان اویند. ابوعبدالرحمان از فقهای حنفی مذهب5 و از اصحاب رأی و قائل به خلق قرآن بود و سخنانی ابراز می کرد که حکایت از فساد عقیده اش داشت، از این رو هیچ عالِم سنی او را توثیق نکرده و حتی از او با تعابیری چون فاسق، زندیق و کافر یاد کرده و پدرش را نیز فردی یهودی و کافر دانسته اند که در