الرواة 1/126 نقد الرجال 58 تنقیح المقال 1/177 معالم العلماء 28 الفهرست (طوسی) 39 لسان المیزان 2/46 الوجیزه 21 قاموس الرجال 2/361 معجم رجال الحدیث 3/341 الذریعه 12/41.

بکر ـ دمیاطی (196 ـ 289 هـ )

ابومحمد بکر بن سهل بن اسماعیل دمیاطی هاشمی.

در سال 196 هـ در دمیاط، شهری در مصر1 به دنیا آمد.2 او را از موالی بنی هاشم برشمرده اند که در مصر علم حدیث را از عبدالله بن هاشم، عبدالله بن صالح کاتب و صفوان بن صالح دمشقی، و علم قرائت را نزد اصحاب وَرْش فرا گرفت و خود بر حدیث و علم قرائت مسلط شد و به عنوان محدث، مفسر و مقری معروف گشت و شاگردان بسیاری چون ابن شنبوذ، زکریا بن یحیی اندلسی، ابوجعفر طحاوی و دیگران را تعلیم و تربیت کرد. با این حال عده ای از علمای رجال او را از ضعفا برشمرده اند. وقتی دمیاطی وارد رمله شد، عده ای از اهالی آنجا حاضر شدند پانصد دینار برای تدریس علم تفسیر به او بدهند، لیکن او امتناع ورزید و راهی بیت المقدس شد و با دریافت هزار درهم به تدریس پرداخت. او سرانجام در سال 287 یا 289 هـ در دمیاط از دنیا رفت.3 کتاب تفسیر القرآن اثر او می باشد.4

پی نوشت ها

[1] ـ الانساب 2/494.
[2] ــ معجم المفسرین 1/109.
[3] ــ سیر اعلام النبلاء 13/426.
[4] ــ هدیة العارفین 1/234.*

دیگر منابع: تاریخ الاسلام 21/134 میزان الاعتدال 1/345 العبر 1/116 لسان المیزان 2/51 غایة النهایه 178 مختصر تاریخ دمشق 3/289 معجم البلدان 2/475 طبقات القراء 1/178 معجم المفسرین 1/109 تهذیب تاریخ دمشق 3/289 شذرات الذهب 2/201 کشف الظنون 1/447.

بکر ـ رازی (در عصر امام جواد(علیه السلام))

بکر بن صالح رازی ضبی.

از موالی بنی ضبه و صحابی امام رضا(علیه السلام) بود1 و از امام کاظم، امام رضا و امام جواد(علیهم السلام)، ابن ابی عمیر و سلیمان بن جعفر جعفری حدیث شنید و کسانی چون سهل بن زیاد آدمی، حسین بن سعید اهوازی و احمد بن محمد بن عیسی اشعری قمی از او روایت نقل کرده اند.2 نجاشی او را امامی مذهب و در عین حال از راویان ضعیف به شمار آورده است.3 نام او در سلسله سند 89 روایت ذکر شده است.4 آثار او عبارت اند از: النوادر5 درجات الایمان وجوه الکفر الاستغفار و الجهاد.6

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 370.
[2] ــ جامع الرواة 1/127.
[3] ــ رجال النجاشی 1/270.
[4] ــ معجم رجال الحدیث 3/346.
[5] ــ رجال النجاشی 1/270.
[6] ــ معالم العلماء 28.*

دیگر منابع: اختیار معرفة الرجال 456 رجال ابن داود 432 خلاصة الاقوال 207 رجال البرقی 55 لسان المیزان 2/54 تنقیح المقال 1/178 الذریعه 24/324 مستدرکات علم رجال الحدیث 2/52 قاموس الرجال 2/367 الفهرست (طوسی) 87 .

بکر ـ عجلی (م 192 هـ )

ابووائل بکربن نطّاح عجلی بصری حنفی یمامی.

اهل یمامه،1 از قبیله بنی سعد بن عجل2 و به قولی بصری بود. در زمان هارون الرشید (خلافت 170 ـ 193 هـ ) به بغداد رفت و در آنجا زیست.3 در آغاز راهزن بود، اما بعداً این کار را ترک کرد.4 او را فردی شجاع، اسب سوار، پهلوان5 و شاعری بنام توصیف کرده اند.6 از معاصران او باید از کسانی همچون ابوالعتاهیه، عتابی و عباس بن احنف نام برد.7 افرادی مانند هارون الرشید8 و ابودلف را مدح کرده و جایزه هایی نیز دریافت کرده است. وی دارای مذهب حنفی بود.9 ابووائل خود را فردی شجاع می دانست، ولی ابودلف در مقام انکار برآمد. ابووائل نیز برای اثبات گفته خود، از او اسب، شمشیر، تیر و کمان خواست و به راه افتاد و از اتفاق، در بین راه به کاروانی از کالا که متعلق به ابودلف بود، برخورد و اموال آنها را به غارت برد. وقتی این خبر به ابودلف رسید، تمام اموال را به او بخشید و از آن پس او را جزء لشگریان خود قرار داد و تا زنده بود از حقوق بالایی برخوردار بود.10 از آثار او دیوان شعری است که حدود صد ورقه می باشد.11 سرانجام وی در سال 192 12 یا بعد از 222 هـ درگذشت.13

پی نوشت ها

[1] ـ سمط اللآلی 1/520.
[2] ــ الاغانی 19/106.
[3] ــ تاریخ بغداد 7/90.
[4] ــ فوات الوفیات 1/219.
[5] ــ تاریخ التراث العربی 2/4/236.
[6] ــ البدایة والنهایه 10/208.
[7] ــ تاریخ بغداد 7/91.
[8] ــ تاریخ الاسلام 13/135.
[9] ــ الوافی بالوفیات 10/219 ـ 220.
[10] ــ الاغانی 19/106 ـ 107.
[11] ــ الفهرست (الندیم) 186.
[12] ــ الاعلام 2/71.
[13] ــ تاریخ التراث العربی 2/4/237.*