است و بعدها به عراق رفت و شهرت یافت. وی از شاگردان ابوعبید قاسم بن سلام(م 224 هـ ) است و در علم لغت، روایت، شعر و ادبیات عرب ممتاز بود. در بغداد مجلس درس داشت و ابن کیسان از جمله شاگردان او محسوب می شد. ابوعمرو قصیده های فراوانی سروده و هفتصد قصیده از حفظ داشت. گفته اند که کمتر شعر جاهلی بود که حفظ نباشد. زمانی با مبرد نحوی ملاقات کرد و در سامرا به حضور متوکل عباسی (خلافت 232 ـ 247 هـ ) رسید. بندار هر هفته با عده ای از نحویین در نزد متوکل مباحثه داشت.2 ابن ماکولا، فراء نحوی را از دیگر اساتید او، و محمد بن ابی الازهر بوسنجی را از جمله شاگردان او دانسته است.3 ابوعمرو دو مکتب نحوی کوفی و بصری را در هم آمیخت و آثار زیر را از خود به جای گذاشت: معانی الشعر جامع اللغه شرح معانی الباهلی الانصاری و کتاب الوحوش.4 ابن لره پس از نود سال عمر،5 در حدود 280 هـ درگذشت.6

پی نوشت ها

[1] ـ لب اللباب 230.
[2] ــ معجم الادباء 7/128.
[3] ــ الاکمال 1/356.
[4] ــ الفهرست (الندیم) 91.
[5] ــ معجم الادباء 7/128.
[6] ــ تاریخ التراث العربی 8/1/300.*

دیگر منابع: بغیة الوعاة 1/476 دانشنامه جهان اسلام 4/258 لغت نامه دهخدا 2/345 فرهنگ زندگی نامه ها 1/693 روضات الجنات 2/143 هدیة العارفین 1/243 الامالی (قالی) 3/102 الوافی بالوفیات 10/291 الکنی و الالقاب 1/397.

بنو صباحمحمد ـ ابن صباح بنو موسی بن شاکرحسن ـ منجم بهلول ـ رعینی (128 ـ 183 هـ )

ابومحمد بهلول بن راشد رعینی مغربی حجری قیروانی.

در سال 128 هـ متولد شد1 و اهل قیروان2 آفریقا و ساکن مصر3 بود. از کسانی همچون مالک، ثوری4 و یونس بن یزید ایلی5 حدیث شنیده و روایت کرده است. چنان که افرادی مانند یحیی بن سلاّم، عبدالله بن مسلمه قعنبی و سحنون از وی روایت نقل کرده اند.6 رجال شناسان سنی بهلول را فردی عالم، عابد، خیّر، مجتهدی صادق، فقیهی مالکی و محدثی موثق توصیف کرده اند. گفته اند که وقتی به عکی (سلطان آفریقا) خبر رسید که بهلول در امر سلطنت کارشکنی و توطئه می کند، دستور داد مردم را از رفت وآمد با او ممنوع کنند و سپس او را دستگیر نمایند و حدود بیست تازیانه بزنند و به حبس اندازند.7 وی به سبب همان ضربات و جراحات در سال 183 یا 182 هـ درگذشت.8 اثر مهم او، کتابی فقهی است که بر مذهب مالک نوشته است.9

پی نوشت ها

[1] ـ تهذیب الکمال 15/344.
[2] ــ الوافی بالوفیات 10/309.
[3] ــ الثقات 8/152.
[4] ــ تاریخ الاسلام 12/87 .
[5] ــ میزان الاعتدال 1/355.
[6] ــ التاریخ الکبیر 2/145.
[7] ــ ترتیب المدارک 1/332.
[8] ــ لسان المیزان 2/67 الوافی بالوفیات 10/309.
[9] ــ ترتیب المدارک 1/332.*

دیگر منابع: معجم المؤلفین 3/81 الجرح و التعدیل 2/429 الاعلام 2/77.

بهلول ـ صیرفی (در عصر امام صادق(علیه السلام))

بهلول بن محمد صیرفی کوفی.

از اصحاب1 و راویان امام صادق(علیه السلام)بود.2 مسند اثر اوست که فارس بن سلیمان آن را مرتب کرده است.3

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی160. 2 ـ لسان المیزان2/68. 3 ـ مجمع الرجال 5/120.

دیگر منابع: جامع الرواة 1/131 مجمع الرجال 1/283 نقد الرجال 61 اعیان الشیعه 3/623 معجم رجال الحدیث 3/374 قاموس الرجال 2/410 المعجم الموحد 1/160.

بهلول ـ مجنون (م حدود 190 هـ )

ابو وهیب بهلول بن عمرو بن مغیرة صیرفی کوفی، معروف به بهلول مجنون (فرزانه دیوانه نما).

در کوفه به دنیا آمد1 وبه گفته حمدالله مستوفی، عمو زاده هارون الرشید بود.2 بهلول در لغت به معنای مرد خنده رو، پیشوای قوم و جامع همه خیرات است.3 وی معاصر امام کاظم(علیه السلام) بود،4 اما قاضی نورالله شوشتری نام وی را در زمره مریدان وشاگردان خاص امام صادق(علیه السلام) ذکر کرده است.5 بهلول از کسانی چون أیمن بن نابل، عمرو بن دینار و عاصم بن ابی النجود روایت کرده است.6