در باب ویژگی بارز او یعنی جنون و دیوانه نمایی و انگیزه اش، گفته ها گوناگون است. مشهورترین سخن، توصیه امام موسی کاظم(علیه السلام)، به اوست که خود را به دیوانگی بزند تا هم خویشتن را از آزار خلیفه برهاند و هم از تأیید فتوای قتل امام(علیه السلام) گریزی پیدا کند.7 از بهلول داستان ها، مناظرات وسخنان شیرین بسیار است. گفته اند که هارون الرشید (خلافت 170 ـ 193 هـ ) و برخی دیگر از خلفا از بهلول استقبال می کردند تا سخنان واندرزهای پندآموز او را بشنوند.8

آقابزرگ تهرانی می گوید: اشعاری که در کتاب الدرّ الاصفی والزبرجد المصفی گردآوری شده و در مدح پیامبر گرامی اسلام می باشد، از سروده های بهلول مجنون است که ابوالعباس بهلول جمع آوری کرده است.9 وی در حدود 190 هـ درگذشت10 و در بغداد به خاک سپرده شد.11

پی نوشت ها

[1] ـ فوات الوفیات 1/228.
[2] ــ تاریخ گزیده 637.
[3] ــ لسان العرب 1/523.
[4] ــ اعیان الشیعه 3/617.
[5] ــ مجالس المؤمنین 2/14.
[6] ــ تاریخ الاسلام 12/89 .
[7] ــ مجالس المؤمنین 2/14.
[8] ــ الوافی بالوفیات 10/309.
[9] ــ الذریعه 8/61 و62.
[10] ــ فوات الوفیات 1/228.
[11] ــ طرائف المقال 1/418.*

دیگر منابع: روضات الجنات 2/145 لغت نامه دهخدا 2/4451 صفة الصفوه 2/332 الاعلام 2/77 البیان و التبیین 2/330 سفینة البحار 1/113 ریحانة الادب 5/206 عقلاء المجانین 130 و132.

بَیّاع السابریمحمد ـ بیاع السابری بیان ـ جزری (م قرن سوم هجری)

ابواحمد بیان جزری کوفی.

از موالی کوفه و از راویان شیعه و فردی نیکوکار و فاضل بود و یحیی بن محمد علیمی از جمله شاگردان او به حساب می آید که کتابش را گزارش کرده است.1 اطلاع دیگری از او در دست نیست، ولی با توجه به وفات علیمی در سال 243 هـ ،2 وفات بیان در قرن سوم تخمین زده می شود. گویا یزید بن بیان پسر اوست.3

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 1/282.
[2] ــ سیر اعلام النبلاء 15/219.
[3] ــ التاریخ الکبیر 8/322.*

دیگر منابع: رجال ابن داود 74 خلاصة الاقوال 28 نقد الرجال 61 جامع الرواة 1/131 معجم رجال الحدیث 3/375 الوجیزه 22 منهج المقال 73 تنقیح المقال 1/185 قاموس الرجال 1/253 منتهی المقال 1/183 اعیان الشیعه 3/626 لسان المیزان 2/69 الذریعه 6/316.

بیدون ـ خادم (زنده در 247 هـ )

بیدون (میدون) خادم.

الندیم نام وی را ذیل زنان شاعره آورده و می گوید که حدود بیست ورقه شعر داشت،1 اما گویا این شخص ذیل آن عنوان نمی گنجد، چون از او تعبیر به خادم شده و سخنی از زن بودن وی نیست. طبری نام بیدون خادم را جزء خواص معتز عباسی (خلافت 252 ـ 255 هـ ) به هنگام مرگ متوکل در سال 247 هـ آورده است که معتز را در جریان بیعت با منتصر (خلافت 247 ـ 248 هـ ) همراهی کرده است،2 بنابراین وی را باید از رجال قرن سوم به شمار آورد.

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 187.
[2] ــ تاریخ الطبری 9/236.*

دیگر منابع: تاریخ التراث العربی 2/4/198 الاغانی 10/230 الکامل فی التاریخ 7/105.

تلید ـ محاربی (م 170 هـ )

ابوادریس تلید بن سلیمان محاربی کوفی أعرج.

اهل کوفه1 و از اصحاب امام صادق(علیه السلام) بود2 و از آن حضرت روایاتی نقل کرده است.3 از کسانی چون عطاء بن سائب4 و عبدالملک بن عمیر5 نیز روایت کرده است. از محدثان شیعی6 و فردی قابل اعتماد بود،7 ولی برخی از رجال شناسان اهل سنت وی را تضعیف کرده اند.8 او مدتی در بغداد کرسی تدریس داشت و شاگردان بسیاری از جمله حسین بن محمد بن علی أزدی، احمد بن حنبل و اسحاق بن موسی انصاری در درس وی حاضر شده و از او روایاتی نقل کرده اند. خطیب بغدادی گفته که ایشان در سلسله راویان حدیث معروف پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) درباره اهل بیت(علیهم السلام) واقع شده که فرمود: «انا حرب لمن حاربکم و سلم لمن سالمکم».9 تلید دارای تألیفی به نام کتاب الحدیث بوده است.10 سرانجام، در سال 17011 یا 190 هـ 12 درگذشت.