پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ بغداد 7/136 میزان الاعتدال 1/358.
[2] ــ رجال الطوسی 160.
[3] ــ رجال النجاشی 1/287 خلاصة الاقوال 209.
[4] ــ میزان الاعتدال 1/358.
[5] ــ تاریخ بغداد 7/136.
[6] ــ همان.
[7] ــ رجال ابن داود 75.
[8] ــ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 1/509 میزان الاعتدال 1/358.
[9] ــ تاریخ بغداد 7/136.
[10] ــ الذریعه 6/316.
[11] ــ تنقیح المقال 1/185 اعیان الشیعه 3/636.
[12] ــ تقریب التهذیب 1/112.*

دیگر منابع: معجم رجال الحدیث 3/377 قاموس الرجال 2/255 جامع الرواة 1/132 الوجیزه 22 ایضاح الاشتباه 124 نقد الرجال 62.

تماضر ـ خنساء (م 24 هـ )

ام عمرو تماضر دختر عمرو بن حارث بن شرید بن ریاح بن یقظه خنساء ریاحیه سلمیه نخعیه.

در نجد دیده به جهان گشود.1 از قبیله بنی سلیم است2 و نسبش به مضر می رسد.3 همسر رواحة بن عبدالعزیز بود.4 او را به جهت اینکه بینی اش فرو رفته و پره های آن برجسته بود، «خنساء» نامیدند.5 بیشتر عمرش در دوران جاهلیت گذشت و پس از اسلام6 به همراه قبیله اش، بنی سلیم به محضر مبارک پیامبر(صلی الله علیه وآله)رسید و اسلام آورد.7 او صحابیه ای جلیل القدر8 و به گفته علمای شعر، تواناترین شاعر زن9 و عابده ای از عابدات عرب بوده است.10 او در زمان نابغه ذبیانی که از شعرای معروف بود، شعر می سرود و نابغه او را ستوده است.11 پیامبر شعرهای او را خوش می دانست و از آن حضرت نقل شده که فرمود: «خنساء بنت عمرو شاعرترین مردمان است».12 حکایاتی از او در مشاعره نقل شده که تحسین دیگران را بر انگیخته است. گفته اند که بیشتر شعرهای او در رثای برادرش (صخر) بود13 و آن قدر در عزای او گریست تا نابینا شد.14 وی به اتفاق چهار پسرش در جنگ قادسیه شرکت کرد و با خواندن آیات قرآن و تذکر فنای دنیا و بقای آخرت، آنها را تحریض به قتال نمود تا هر چهار فرزندش شهید شدند ، سپس حمد خدای را به جای آورد.15 خنساء سرانجام در حدود 26 یا 24 هـ 16 در بیابان چشم از جهان فرو بست.17 از او مجموعه شعری به نام دیوان الخنساء باقی مانده است.18

پی نوشت ها

[1] ـ معجم المؤلفین 3/92.
[2] ــ خزانة الادب 1/208.
[3] ــ الاغانی 15/76.
[4] ــ ریاحین الشریعه 4/198 الشعر والشعراء 218.
[5] ــ ریاحین الشریعه 4/198 فرهنگ لاروس 1/940.
[6] ــ الاعلام 2/86 .
[7] ــ الاصابه 8/66.
[8] ــ اعلام النساء 1/360.
[9] ــ الاصابه 8/67.
[10] ــ صفة الصفوه 4/313.
[11] ــ الشعر والشعراء 218.
[12] ــ اعلام النساء 1/360.
[13] ــ همان 1/365.
[14] ــ الشعر و الشعراء 218.
[15] ــ الاصابه 8/67.
[16] ــ ریحانة الادب 2/162.
[17] ــ اعلام النساء 1/371.
[18] ــ ریحانة الادب 2/162.*

دیگر منابع: لغت نامه دهخدا 6/8768 معجم المطبوعات 1/837 کشف الظنون 1/788 جمهرة انساب العرب 261و263 الفهرست (الندیم) 187 الموشح 107 فرهنگ بزرگان 119.

تمیم ـ طوسی (حدود 290 هـ )

ابوعبدالرحمان تمیم بن محمد بن طمغاج طوسی.

از مردمان توس بود که پس از رشد و نمو برای کسب علم حدیث به مصر، حمص، جبال، خراسان، حجاز و عراق مسافرت کرد1 و از کسانی چون احمد بن حنبل، شیبان بن فروخ، اسحاق بن راهویه، حسن بن عیسی ماسرجسی، عبدالرحمان بن واقد واقدی و محمد بن رمح حدیث شنید. علمای رجال او را محدثی ثقه دانسته اند و کسانی چون ابونضر فقیه، و علی بن جمشاد و ابوعبدالله بن أخرم از او روایت نقل کرده اند. او در حدود 290 هـ از دنیا رفت.2 آثار او عبارت اند از: المسند الکبیر3 و مصباح المتهجّد.4

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ مدینة دمشق 11/89.
[2] ــ معجم البلدان 4/50 تاریخ الاسلام 21/136.
[3] ــ تذکرة الحفاظ 2/675.
[4] ــ هدیة العارفین 1/246.*

دیگر منابع: سیر اعلام النبلاء 13/496 مختصر تاریخ دمشق 5/324 طبقات علماء الحدیث 2/392 طبقات الحنابله 1/122 معجم المؤلفین 3/93 تهذیب تاریخ دمشق 3/361.

تمیم ـ عجلانی (حدود 50 پیش از هجرت ـ 70 هـ )

ابوکعب تمیم بن ابی بن مقبل بن عوف بن حنیف بن قتیبه عجلانی ابن مقبل.

از قبیله بنی عجلان و طایفه عامر بن صعصعه بود و در زمان جاهلیت متولد شد.1 از شاعران زمان جاهلیت بود که اسلام را درک کرد و مسلمان شد، ولی فردی بی دین و لاابالی بود و بر اهل جاهلیت می گریست و آنها را یاد می کرد.2 وی درباره عثمان بن عفان نیز مرثیه ای دارد.3 گفته اند که او از ناحیه یک چشم نابینا بود.4 ابوکعب و نجاشیِ شاعر، همدیگر را هجو می کردند.5 اشعارش را ابوسعید