در زمان پیامبر (صلی الله علیه وآله)اسلام آورد، سپس مرتد شد و دوباره به اسلام روی آورد.6 ایشان از راویان زهیر و آل زهیر بود7 و هدبه نیز از او روایت نموده است.8 از خصوصیات وی، گفتن هجو در بیشتر سروده هایش بود و کمتر کسی از آسیب زبان او سالم می ماند تا جایی که خود، پدر و مادرش را نیز هجو می کرد.9 از جمله کسانی که مورد هجو او واقع شد، زبرقان بن بدر بود که از دست او نزد عمر شکایت برد. عمر او را در چاهی زندانی نمود و پس از مدتی آزاد کرد و خواست که از کارش دست بردارد.10

در برخی از سفرها بزرگان را نیز مدح می نمود.11 برخی اسلام وی را ظاهری و ضعیف و او را فردی پست و فرومایه،12 شرور،13 کم خیر، زشت روی،14 حریص15 و از جمله چهار تن از بخیلان عرب معرفی کرده اند. از دیگران بسیار درخواست کمک می کرد و هنگامی که به مدینه رفت، قریش برای مصون ماندن از شر او هدایایی به او دادند.16 ابوملیکه چون عقیده داشت که انسان کریم نباید در بستر بمیرد، در هنگام مرگ از اطرافیان خواست او را بر ماده الاغی سوار کنند و در همان حالت17 در سال 59 هـ 18 و در ایام حکومت معاویه درگذشت.19 دیوان شعر اثر اوست.20 در زمان فوت وی اختلاف است. فوت او را در سال های 18،21 حدود 30 22 و 45 هـ نیز آورده اند.23

پی نوشت ها

[1] ـ الشعر و الشعراء 203.
[2] ــ طبقات الشعراء (جمحی) 23.
[3] ــ الاغانی 2 / 157.
[4] ــ طبقات الشعراء (جمحی) 21.
[5] ــ الشعر و الشعراء 203.
[6] ــ الاصابه 2 / 63.
[7] ــ طبقات فحول الشعراء 1 / 104.
[8] ــ همان.
[9] ــ الشعر و الشعراء 204.
[10] ــ المنتظم 5 / 307 ـ 309.
[11] ــ تاریخ الاسلام 3 / 430.
[12] ــ الشعر و الشعراء 203.
[13] ــ الاغانی 2 / 157.
[14] ــ فوات الوفیات 1 / 277.
[15] ــ طبقات الشعراء (جمحی) 23.
[16] ــ الاغانی 2 / 163 و 164.
[17] ــ فوات الوفیات 1 / 279.
[18] ــ المنتظم 5 / 307.
[19] ــ الاصابه 2 / 63.
[20] ــ همان.
[21] ــ همان.
[22] ــ فوات الوفیات 1 / 279.
[23] ــ معجم المؤلفین 3 / 129.*

دیگر منابع: المعارف 594 تاریخ الطبری 3 / 245 و 248 عیون الاخبار 1 / 229، 2 / 58 و 3 / 242 العقد الفرید 238 خزانة الادب 1 / 409 تاریخ الادب العربی (بروکلمان) 1 / 168 تاریخ ابن خلدون 2 / 532 و 1 / 798 الوافی بالوفیات 11 / 69 البدایة و النهایه 7 / 220 وفیات الاعیان 1 / 224 و367 الامالی (سید مرتضی) 1 / 49 و 185 الکامل فی التاریخ 1 / 627 و 2 /470 الفرج بعد الشده 3/ 108 الأمالی (قالی) 1 / 17 و 2 / 55 الاعلام 2 / 118.

جریر ـ تمیمی (38 ـ 110 هـ )

ابوحزره جریر بن حذیفة بن بدر بن سلمة بن عوف تمیمی خَطَفَی کلبی یربوعی.

از قبیله بنی کلیب بن یربوع بود1 و به سال 282 یا 35 هـ 3 در یمامه،4 ناحیه ای در عربستان5 به دنیا آمد و در همان جا می زیست.6 وی در شمار مشهورترین شاعران عرب در صدر اسلام و هم پایه فرزدق و اخطل بود. به نظر برخی، به جهت فنون شعر و الفاظ ساده و بی تکلف بر ایشان تقدم و برتری داشت. در هجوگویی سخت قوی بود و در تمام اقسام شعر از قبیل فخر، مدح، هجو و اشعار عاشقانه برتری خود را به اثبات رسانده بود و نظیری نداشت.7

در مدح حجّاج، عبدالملک بن مروان (حکومت 65 ـ 86 هـ )،8 یزید بن معاویه (حکومت 60 ـ 64 هـ ) و خلفای بنی امیه اشعاری سروده9 و جوایز بسیاری از ایشان دریافت کرده است. در خلافت عمر بن عبدالعزیز (99 ـ 101 هـ ) با او ملاقات کرد و اشعاری در مدح و ستایش او سرود که وی را به گریه واداشت.10

دیوان جریر معروف است.11 به علاوه، تألیفی در موضوع تاریخ،12 نقائض جریر و الفرزدق و نقائض جریر و الأخطل منسوب به اوست.13 وی سرانجام به سال 110 هـ در یمامه درگذشت14 و در بصره به خاک سپرده شد.15 در تاریخ وفات او اختلاف نظر است.16

پی نوشت ها

[1] ـ الشعر و الشعراء 309.
[2] ــ الاعلام 2/119.
[3] ــ تاریخ التراث العربی 2/3/67 و 71.
[4] ــ معجم المؤلفین 3/129.
[5] ــ لغت نامه دهخدا 14/21096.
[6] ــ معجم المؤلفین 3/129.
[7] ــ الاغانی 8/5 و 6.
[8] ــ الشعر و الشعراء 312.
[9] ــ تاریخ الاسلام 7/40 سیر اعلام النبلاء 4/591.
[10] ــ الاغانی 8/47.
[11] ــ کشف الظنون 5/251 تاریخ التراث العربی 2/3/71.
[12] ــ ریحانة الادب 1/404.
[13] ــ تاریخ التراث العربی 2/3/67 و 71.
[14] ــ وفیات الاعیان 1/326 و 327.
[15] ــ ریحانة الادب 1/404.
[16] ــ تاریخ التراث العربی 2/3/67 وفیات الاعیان 1/326.*

دیگر منابع:الوافی بالوفیات 7911 فرهنگ بزرگان 124 طبقات الشعراء (ابن معتز) 46 و 198 روضات الجنات 2/224 طبقات الشعراء (جمحی) 85 ـ 108 الموشح 162 ـ 181 الکنی و الالقاب 1/46 الذریعه 1/9/193.