جعفر ـ ابن اسکافی (زنده در قرن سوم هجری)

ابوالقاسم جعفر بن محمد اسکافی بغدادی کرخی.

وی ساکن کرخ بغداد،1 و فرزند متکلم معتزلی معروف ابوجعفر محمد بن عبدالله اسکافی(م 240 هـ ) بود. ابوالقاسم فردی کاتب و بلیغ بود و معتصم (خلافت 218 ـ 227 هـ ) سِمَت یکی از دیوان های خود را به او واگذار کرد و جعفر بر بسیاری از کاتبان برتری یافت.2 نام وی را همانند پدرش در شمار معتزله آورده اند.3 ابن اسکافی با اینکه در بازار صنعتگران به کار مشغول بود، اما در صناعت شعر مهارت داشت و با شعرا و اهل ادب رفت و آمد می کرد. بیشتر اوقات نزد ابوالخطاب بن عون، مهیار دیلمی، جهرمی و مطرّز می رفت و با آنها به شوخی می پرداخت. در مجالس عقد ازدواج خطبه می خواند و در مسجد کرخ اذان می گفت. ابوالقاسم اسکافی حدود هشتاد سال عمر کرد. برخی به اشتباه آورده اند که ابوالقاسم، عضد الدوله دیلمی (حکومت 324 ـ 372 هـ ) را مدح گفته و جوایزی دریافت داشته است.4 کتاب المعیار و الموازنه فی الامامه اثر اوست5 که در آن، به برتری و فضیلت علی(علیه السلام)بر ابوبکر پرداخته است.6 این کتاب را به اشتباه به پدرش نسبت می دهند.

پی نوشت ها

[1] ـ الوافی بالوفیات 11/135.
[2] ــ الفهرست (الندیم) 213.
[3] ــ طبقات المعتزله 84.
[4] ــ الوافی بالوفیات 11/135.
[5] ــ الفهرست (الندیم) 213.
[6] ــ طبقات المعتزله 84.*

جعفر ـ احول (در عصر امام هادی(علیه السلام))

جعفر بن محمد بن یونس احول صیرفی.

جزو اصحاب امام رضا،1 امام جواد و امام هادی(علیهم السلام)ذکر شده است.2 او از امام رضا3 و امام جواد(علیهما السلام) روایت کرده4 و راویانی مانند احمد بن محمد بن عیسی، ابراهیم بن هاشم، محمد بن حسین و محمد بن خالد برقی از وی روایت نقل کرده اند.5 ابن داود او را فردی ثقه، لغوی و فاضل دانسته است.6 کتاب او النوادر می باشد و احمد بن محمد برقی و پدرش7 و احمد بن محمد بن عیسی آن را روایت کرده اند.8

پی نوشت ها

[1] ـ خلاصة الاقوال 31. 2 ـ رجال الطوسی 399 و 412.
[3] ــ مستدرکات علم رجال 2/225.
[4] ــ رجال النجاشی 1/300.
[5] ــ تنقیح المقال 1/227.
[6] ــ رجال ابن داود 89.
[7] ــ نقد الرجال 74.
[8] ــ رجال النجاشی 1/300.*

دیگر منابع: الفهرست (طوسی) 43 الذریعه 6/318 معالم العلماء 31 منهج المقال 86 اختیار معرفة الرجال 461 لسان المیزان 2/123.

جعفر ـ اصفهانی (م 289 هـ )

ابوالفضل جعفر بن احمد بن فارس اصفهانی بغدادی.

از دانشمندان عرصه حدیث بود1 و علوم بسیاری در مکه، بصره، ری و اصفهان کسب نمود و همچنین دارای مصنفات خوبی بود و کتاب الموطأ مالک را از ابن مصعب شنید.2 وی از سهل بن عثمان، عبدان عسکری، اسحاق بن ابی اسرائیل و ابومصعب روایت نمود.3 کسانی نیز مانند ابوالشیخ عبدالله بن محمد و فرزندش عبدالله بن جعفر از او روایت کرده اند.4

احادیث و فوائد منتقاة من کتاب الذکر اثر وی می باشد.5 اصفهانی در سال 289 هـ در کرخ بغداد درگذشت.6

پی نوشت ها

[1] ـ الاعلام 2/121.
[2] ــ طبقات المحدثین باصبهان 3/346.
[3] ــ ذکر اخبار اصفهان 1/245.
[4] ــ تاریخ الاسلام 21/139.
[5] ــ تاریخ التراث العربی 1/1/315.
[6] ــ طبقات المحدثین باصبهان 3/346.*

دیگر منابع: معجم المؤلفین 3/133 فرهنگ زندگی نامه ها 1/628 الاعلام 2/121.

جعفر ـ اودی (زنده در قرن دوم هجری)

ابومحمد جعفر اودی ازدی کوفی.

از کودکی، رشد و بالندگی و حیات آموزشی و اجتماعی وی اطلاع زیادی در دست نیست. گفته اند که از محدثان شیعه بود و محمد بن ابی عمیر (م 217 هـ ) از او روایت نمود.1 مامقانی روایت ابن ابی عمیر را از او، دلیل بر وثاقت وی دانسته است.2 او دارای کتابی است3 که از آن با عنوان کتاب الحدیث یاد شده است.4

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (طوسی) 44.
[2] ــ تنقیح المقال 1/213.
[3] ــ رجال النجاشی 1/308.
[4] ــ الذریعه 6/317.*

دیگر منابع: مجمع الرجال 2/24 مستدرکات علم رجال الحدیث 2/145 معجم رجال الحدیث 4/45 اعیان الشیعه 4/85 منهج المقال 82 جامع الرواة 1/150 نقد الرجال 68 ایضاح الاشتباه 133 معالم العلماء 31.