من به آفریننده آن تو به استشاره ستارگان، شب را به روز و روز را به شب آورده ای، در حالی که من به خداوند و طلب خیر از او دل بسته ام چقدر فاصله است بین من و تو! ماشاءالله در جواب گفت: بلی، فاصله من و تو بسیار زیاد است، حال تو امیدوارکننده تر و سرنوشت تو به نیکی و نیکویی است.4 مرگ او را در حدود 200 و برخی در حدود 220هـ دانسته اند.5 میشا آثار و تألیفات بسیاری داشته که عبارت اند از: الموالید الکبیر الواحد والعشرین فی القرانات و الادیان و الملل مطرح الشعاع المعانی صنعة الاسطرلابات والعمل بها ذات الحلق الامطار والریاح السهمین السابع والعشرین ابتداء الاعمال کتاب علی دفع التدبیر کتاب فی المسائل کتاب فی شهادات الکواکب کتاب فی الحدوث کتاب فی تسییر النیرین و ما یدلان علیه الحروف السلطان السفر الاسعار الموالید تحویل سنی الموالید الدول و الملل الحکم علمی الاجتماعات والاستقبالات المرفی و الصور و الحکم علیها.6

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ الحکماء 327.
[2] ــ الفهرست (الندیم) 333.
[3] ــ تاریخ الادب العربی 4/196.
[4] ــ تاریخ الحکماء 327.
[5] ــ تاریخ الادب العربی 4/196.
[6] ــ الفهرست (الندیم) 333.*

میمون ـ اسدی (پیش از اسلام ـ 7هـ )

ابوبصیر میمون بن قیس بن جندل اسدی یمامی، معروف به أعشی اکبر.

از قبیله سعد بن ضبیعة بن قیس بوده1 و در یکی از روستاهای یمامه به نام منفوحه متولد شد.2 از اساتید، بزرگان شعرای جاهلیت3 و چهارمین شاعر برجسته و مشهور عصر خویش بوده و بر طرفه که از شاعران معروف بود، تقدم داشت.4 یونس نحوی در مورد وی می گوید که او وقتی به طرب می آمد بهترین اشعار را می سرود و سرآمد شاعران بود.5 وی اولین کسی بود که در اشعار خود از صنج (چنگ) نام برد، لذا او را صناجة العرب می خواندند.

اعشی از جمله کسانی است که به دربار ملوک فارس رفتوآمد داشت و از کلمات فارسی زیادی در اشعار خود استفاده کرده است. همچنین وی به دربار ملوک حیره نیز رفتوآمد داشته و اسود بن منذر، برادر نعمان را مدح نموده است. عبید از جمله آشنایان و نزدیکان او بود و اشعار او را روایت می کرد. وی در اشعاری علقمة بن علاثه را ذم نمود و علقمه قصد جان او کرد و هنگامی که یارانش اعشی را دستگیر کردند، او اشعاری سرود و از کار خود پشیمان شد و طلب عفو کرد و علقمه او را بخشید.6

ابوبصیر دارای مذهب نصرانی7 و در عقیده پیرو قدریه بود.8 او اولین کسی بود که از راه شعر گفتن امرار معاش می کرد. او در قصیده ای پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله)را مدح نمود.9 اثر بر جای مانده از او دیوان شعر می باشد.10 ابوبصیر در آخر عمر اسلام را درک کرد و برای ملاقات پیامبر(صلی الله علیه وآله)و شرفیابی به دین مبین اسلام حرکت کرد. در بین راه به او گفته شد که اگر می خواهی اسلام بیاوری باید از خمر و زنا دوری کنی. او در جواب گفت که یک سال دیگر صبر می کنم، بعد اسلام می آورم. اما قبل از تمام شدن سال درگذشت. برخی نیز گفته اند که او در زمان صلح حدیبیه برای دیدار پیامبر(صلی الله علیه وآله)حرکت کرد و در میان راه به ابوسفیان بن حرب برخورد کرد. ابوسفیان از علت سفر او سؤال کرد و او در جواب گفت که برای دیدار پیامبر(صلی الله علیه وآله)می روم. ابوسفیان به او گفت که پیامبر(صلی الله علیه وآله)می گوید: باید از خمر، زنا و قمار اجتناب کنی و بین ما و پیامبر قرارداد آتش بس امضا شده است و او را از قصدش منصرف کرد و به او وعده صد شتر سرخ داد. سپس او را به منزل آورد و قریش را جمع کرد و به آنها گفت که این شخص اعشی قیس است و از اشعار او آگاهی دارید، اگر به پیامبر ملحق شود تمام عرب را با اشعار خود زیر سؤال خواهد برد، لذا مردم صد شتر سرخ به او دادند و او نیز از تصمیم خود منصرف شد و در راه برگشت در منطقه یمامه، شترش او را به زمین افکند11 و در سال 5،12 7،13 8 یا 9هـ درگذشت14 و در همان جا دفن شد.15

پی نوشت ها

[1] ـ الشعر و الشعراء 159.
[2] ــ معجم الشعراء 291.
[3] ــ الاغانی 9/108. 4 ـ الشعر و الشعراء 159 ـ 163. 5 ـ الا غانی 9/108. 6 ـ الشعر و الشعراء 163.
[7] ــ معجم الشعراء 291.
[8] ــ الاغانی 9/113.
[9] ــ معجم الشعراء 291.
[10] ــ کشف الظنون 1/776.
[11] ــ الشعر والشعراء 159.
[12] ــ تاریخ التراث العربی 2/2/41. 13 ـ کشف الظنون 1/776.
[14] ــ تاریخ التراث العربی 2/2/41.
[15] ــ الشعر و الشعراء 159.*

دیگر منابع: العقد الفرید 1/341 و 3/312 المؤتلف والمختلف (آمدی) 13 سمط اللآلی 1/83 الموشح 62 طبقات الشعراء (جمحی) 15 تاریخ الادب العربی (بلاشیر) 355 دائرة المعارف الاسلامیة 2/320 تاریخ الادب العربی (بروکلمان) 1/147 خزانة الادب 3/549 هدیه العارفین 6/487.