میمون بن میمون (قرن دوم، یا سوم و یا چهارم هجری)

از حیات فردی، علمی و یا اجتماعی وی اثری در دست نیست. تنها الندیم وی را از مؤلفانی که در زمینه مواعظ و آداب کتاب نوشته اند، ذکر کرده و کتاب النوادر را از آثار وی برشمرده است.1 گفتنی است طبری لقب میمون بن میمون را برای فضل بن ربیع، وزیر هارون (خلافت 170 ـ 193هـ ) و مأمون (خلافت 198 ـ 218هـ ) ذکر کرده است،2 ولی از آنجا که در منابع دیگر این لقب برای فضل ذکر نشده و همچنین کتاب النوادر را از آثار فضل بن ربیع ذکر نکرده اند، نمی توان گفته طبری را قرینه ای بر اتحاد این دو شخصیت گرفت، زیرا ممکن است طبری این لقب را برای فضل به عنوان یک لقب تشریفاتی ذکر کرده باشد. گذشته از آن، در بعضی از منابع نام فضل بن ربیع را کیسان ذکر کرده اند نه میمون.3

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 377 و 378.
[2] ــ تاریخ الطبری 8/369.
[3] ــ وفیات الاعیان 4/37.*

میمون ـ کاتب (زنده در 294هـ )

میمون بن ابراهیم کاتب.

شاعر و از نامه نگاران فصیح و بلیغ در ایام متوکل عباسی (خلافت 232 ـ 247هـ ) بود1 و در دستگاه خلافت وی مسئولیت دیوان نامه ها را داشت.2 او همچنین تصدی نامه های ویژه خلیفه را نیز بر عهده داشت.3 افزون بر آن، مدتی نیز نامه نگار و کاتب اسحاق بن ابراهیم مصعبی، رئیس انتظامات بغداد در زمان متوکل، معتصم (خلافت 218 ـ 227هـ )، واثق (خلافت 227 ـ 232هـ ) و متوکل بود.4 بنا بر نقل طبری، میمون به سال 294هـ به همراه سپاهی که از طرف معتضد عباسی (خلافت 279 ـ 289هـ ) برای سرکوبی قرامطه به کوفه اعزام شده بودند، با عده ای از بزرگان مملکتی حضور داشت که مورد هجوم راهزنان قرامطه قرار گرفت.5 به گفته الندیم، از میمون بیست برگ شعر و کتاب الرسائل بر جای مانده است.6

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 138 و 192.
[2] ــ تاریخ التراث العربی 2/4/221.
[3] ــ الفهرست (الندیم) 138.
[4] ــ تاریخ التراث العربی 2/4/221.
[5] ــ تاریخ الطبری 10/133.
[6] ــ الفهرست (الندیم) 138 و 192.*

دیگر منابع: لغت نامه دهخدا 13/19447 طبقات النحویین و اللغویین 138 اعتاب الکتاب 124.

میمون ـ کاتب (20
[1] ـ 297هـ )

ابوالفضل میمون بن هارون بن مخلد بن ابان بن صدقه کاتب.

وی در سال 201هـ به دنیا آمد.1 اهل بغداد بود2 و از محدثانی چون ابوالحسن مدائنی، عبیدالله بن محمد بن عائشه، ابوعثمان جاحظ و علی بن جهم روایت کرد. راویانی مانند جعفر بن قدامه، محمد بن یحیی صولی و ابوعبدالله حکیمی از او روایت نمودند. میمون را صاحب اخبار و حکایات و اشعار و آداب دانسته اند. وی در سال 297هـ درگذشت3 و کتاب اخبار ابی نواس را از خود بر جای گذاشت.4

پی نوشت ها

[1] ـ معجم المؤلفین 13/66.
[2] ــ الاعلام 7/342.
[3] ــ تاریخ بغداد 13/201 و 211.
[4] ــ معجم المؤلفین 13/66.*

دیگر منابع: وفیات الاعیان 5/94 لغت نامه دهخدا 13/19447.

مؤرج ـ سدوسی (پیش از 150 ـ 195هـ )

ابوفید مؤرج بن عمرو بن حارث بن ثور بن سعد بن حرمله سدوسی صری عجلی.

برخی نام او را مرثد ذکر کرده و مؤرج را لقب او دانسته اند.1 وی اهل بصره2 و از قبیله بنی سدوس بن شیبان بود3 و پیش از سال 150هـ 4 در بصره متولد شد5 و در مرو و نیشابور می زیست.6 در ابتدا از اعراب بادیه نشین بود و از اصول و قواعد ادبیات عرب اطلاعی نداشت، تا آنکه به بصره آمد و در درس ابوزید انصاری حاضر شد و اولین درس را از وی فرا گرفت. سپس در درس خلیل بن احمد نحوی شرکت جست و بر ادبیات عرب تسلط یافت و یکی از شاگردان و یاران برجسته وی گردید. ایشان از بزرگانی چون ابوعمرو بن علاء، شعبة بن حجاج و دیگران7 حدیث شنیده و روایت کرده است. افرادی مانند احمد بن محمد بن ابی محمد یزیدی8 و نضربن شمیل9 از شاگردان وی بوده و از او کسب علم کرده اند. وی به علومی از قبیل علم نحو، انساب،10 لغت، شعر11 و ادبیات عرب تسلط کامل داشت و از پیش گامان این علوم به شمار می رفت.12 زمانی به مأمون عباسی (خلافت 198 ـ 218هـ ) پیوست و به همراه وی به خراسان سفر کرد.13