پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/389.
[2] ــ رجال ابن داود 358.
[3] ــ جامع الرواة 2/288 خلاصة الاقوال 176.
[4] ــ الفهرست (طوسی) 172 رجال النجاشی 2/389.
[5] ــ حاوی الاقوال 2/316 الوجیزه 113.
[6] ــ تنقیح المقال 3/266.
[7] ــ الذریعه 6/370.
[8] ــ رجال النجاشی 2/389.*

دیگر منابع: معجم رجال الحدیث 19/120 نضد الایضاح 346 طرائف المقال 1/616 منهج المقال 351 مستدرکات علم رجال الحدیث 8/55 نقد الرجال 360 جامع المقال 91 دائرة المعارف الشیعیة العامه 18/33.

نافع ـ حمیری (م 211هـ )

نافع بن عبدالله حمیری صنعانی یمنی.

تنها نکته ای که از سرگذشت او به دست آمده، آن است که وی محدث بود و به سال 211هـ وفات یافت. وی تألیفی حدیثی نیز داشته است.1

پی نوشت ها

[1] ـ هدیة العارفین 2/489.*

دیگر منابع: کشف الظنون 2/1712 معجم المؤلفین 13/75 لغت نامه دهخدا 13/19622.

نافع ـ لیثی (70 و اندی ـ 169هـ )

ابورویم نافع بن عبدالرحمان بن ابی نعیم لیثی مدنی مدینی.

اجداد و نیاکان نافع از مردمان اصفهان بودند1 و خود به سال هفتاد و اندی در زمان خلافت عبدالملک بن مروان (65 ـ 86هـ ) به دنیا آمد.2 از موالی جعونة بن شعوب لیثی بود و در مدینة النبی(صلی الله علیه وآله)می زیست.3 وی یکی از قاریان سبعه بود که به گفته خودش، علم قرائت را از بیش از هفتاد نفر از تابعین اهل مدینه فرا گرفته که از آن میان به اساتیدی چون عبدالرحمان بن هرمز أعرج، شیبة بن نصاح و مسلم بن جندب می توان اشاره کرد.4 ابن حجر معتقد است که نافع از فاطمه دختر علی بن ابی طالب(علیه السلام)، زید بن أسلم، نافع مولای ابن عمر و دیگران حدیث شنیده و روایاتی نقل کرده است.5 از قاریان و محدثان مورد اعتماد بود6 و صدق گفتار او را همگی ستوده اند.7

نقل است که وی فراگیری علوم و فنون علم قرائت را در سال 95هـ در زمانی که هنوز 25 سال از عمرش نگذشته بود، آغاز کرد و در حدود 120هـ به تعلیم و تدریس آن مشغول شد، در حالی که هنوز اساتید برجسته و بزرگش در قید حیات بودند و به تدریس اشتغال داشتند.8 از جمله شاگردان او در علم قرائت ورش، قالون و اسماعیل بن جعفر،9 و در علم روایت افرادی مانند خالد بن مخلد، اصمعی و قعنبی را می توان نام برد.10 وی مدت شصت سال در مسجدالنبی(صلی الله علیه وآله)اقامه نماز می کرد. سرانجام پس از عمری طولانی به سال 169هـ درگذشت. در تاریخ وفاتش اختلاف است.11 آثار او عبارت اند از: وقف التمام عواشر القرآن کتاب عدد المدینی الاؤل کتاب العدد الثانی متشابه القرآن12 و اصل مقرأ.13

پی نوشت ها

[1] ـ المعارف 528 المنتظم 8/317.
[2] ــ سیر اعلام النبلاء 7/336.
[3] ــ تاریخ الاسلام 10/484.
[4] ــ غایة النهایه 2/330.
[5] ــ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 10/407.
[6] ــ سیر اعلام النبلاء 7/338.
[7] ــ تاریخ الاسلام 10/486 الجرح و التعدیل 8/457.
[8] ــ سیر اعلام النبلاء 7/337.
[9] ــ غایة النهایه 2/330.
[10] ــ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 10/407.
[11] ــ سیر اعلام النبلاء 76 / 338 غایة النهایه 2 / 334.
[12] ــ الفهرست (الندیم) 39و40.
[13] ــ المستدرک علی معجم المؤلفین 837.*

دیگر منابع: الاعلام 8/5 شذرات الذهب 1/270 العبر 1/198 میزان الاعتدال 4/242 دائرة المعارف الشیعیة العامه 18/44 التاریخ الکبیر 8/87.

نجیح ـ سندی (حدود 90 ـ 170هـ )

ابومعشر نجیح بن عبدالرحمان سندی مدنی هاشمی.

با آنکه ایشان از محدثان اهل سنت است، شیخ طوسی وی را در زمره اصحاب امام صادق(علیه السلام) نام برده است.1 گفته شده که وی ابوامامة اسعد بن سهل صحابی را ملاقات کرد.2 ابومعشر در دکان خیاطی به شاگردی مشغول شد و چون برخی بزرگان تابعی همچون محمد بن کعب قرظی، محمد بن قیس و سعید مقبری به آنجا آمد و شد می کردند، وی به کمک حافظه نیرومند خود از آنان احادیث و اخبار می شنید.3 او از بزرگان دیگری چون نافع، مولای ابن عمر، محمد بن منکدر و هشام بن عروه نیز حدیث روایت می کرد.4 فرزندش محمد و نیز محمد بن جعفر ورکانی، محمد بن بکار و برخی دیگر از او روایت کرده اند.5 وی محدث و راوی برخی اخبار تاریخی و یکی از نخستین راویان سیره پیامبر(صلی الله علیه وآله)بود6 و آن اندازه مشهور بود که وقتی مهدی خلیفه عباسی (158 ـ 169هـ ) در آغاز خلافتش به مدینه آمد، او را با خود به عراق برد و گرامی داشت و به ادامه فعالیت علمی تشویق