عبدالرحمان بن عوف، شعبی و عروة بن زبیر از او روایت کرده اند.5 وی مردی سخنور بود6 و در سرودن شعر نیز بهره داشت.7 اولین کسی بود که با ابوبکر (خلافت 1
[1] ـ 13هـ ) بیعت کرد.8 وقتی عثمان (خلافت 23 ـ 35هـ ) به قتل رسید عَلَم خونخواهی او را برافراشت و به نزد معاویه رفت.9 معاویه او را به همراه ابوهریره دوسی نزد علی(علیه السلام)فرستاده تا قاتلان عثمان را معرفی کند، ولی حضرت به درخواست آنان پاسخی نداد.10 نعمان بن بشیر یکی از دو انصاری است که همراه معاویه در صفین شرکت کرد،11 همچنین از کسانی است که معاویه او را برای غارت مناطق زیر نفوذ علی(علیه السلام) گسیل کرد.12

نعمان در سال 53هـ قضاوت دمشق را عهده دار شد13 و مدت نه ماه نیز کارگزار معاویه در کوفه بود. در زمان خلافت یزید (60 ـ 64هـ ) نیز در سِمَت خود ابقا شد و تا اواخر سال 60هـ ادامه یافت و سرانجام عزل شد.14 وی هنگام ورود مسلم بن عقیل به کوفه، والی این شهر بود و در پی درخواست امویان عزل شد.15 پس از حادثه عاشورا در سال 61هـ به دستور یزید مسئولیت بازگرداندن اهل بیت امام حسین(علیهم السلام) به مدینه را بر عهده گرفت.16 از آن پس نیز مدتی فرماندار شهر حمص، از شهرهای شام بود.17 ولی به دلیل طرفداری از ابن زبیر مورد خشم مردم قرار گرفت18 و از حمص فرار کرد، ولی عاقبت به دست مردم دستگیر شد و به قتل رسید و پس از آنکه سر از بدنش جدا کردند آن را در دامن همسر کلبیه اش قرار دادند.19 وفات وی در سال 65 یا 66هـ بوده است.20 سال های دیگری نیز برای وفاتش نقل شده است.21 از نعمان دیوان شعری بر جای مانده است که یک بار در سال 1332 و بار دیگر در سال 1336 به چاپ رسید.22

پی نوشت ها

[1] ـ الطبقات الکبری 6/53 الاستیعاب 4/1497.
[2] ــ المعارف 294.
[3] ــ الاستیعاب 4/1496.
[4] ــ الاصابه 6/240 خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 10/447. 5 ـ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 10/447. 6 ـ الطبقات الکبری 6/54.
[7] ــ الاستیعاب 4/1498 الاعلام 8/36.
[8] ــ تاریخ الادب العربی (بروکلمان) 1/246.
[9] ــ المحبر 294 الکامل 3/191.
[10] ــ انساب الاشراف 3/205.
[11] ــ تاریخ الیعقوبی 2/188.
[12] ــ انساب الاشراف 3/206.
[13] ــ البدایة و النهایه 8/244.
[14] ــ تاریخ مدینة دمشق 33/89 ـ 94.
[15] ــ تاریخ الطبری 5/356.
[16] ــ البدایة و النهایه 8/244.
[17] ــ المنتظم 5/334.
[18] ــ سیر اعلام النبلاء 3/411.
[19] ــ الطبقات الکبری 6/54.
[20] ــ مختصر تاریخ دمشق 26/164 خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 10/448 و 449.
[21] ــ البدایة و النهایه 8/245 المنتظم 5/333.
[22] ــ تاریخ الادب العربی (بروکلمان) 1/247.*

دیگر منابع: المنتظم 5/334 طبقات الشعراء (جمحی) 109 شذرات الذهب 1/72 الاعلام8/36 معجم المؤلفین 13/104.

نعمان ـ تیمی (م 183هـ )

ابومنذر نعمان بن عبدالسلام بن حبیب بن حُطیط تیمی اصفهانی.

اصل وی از نیشابور است1 و از افرادی چون ابن جریج، سفیان ثوری،2 شعبة بن حجّاج و ابوحنیفه روایت می کند3 و عده ای چون عبدالرحمان بن مهدی، عفان، حماد بن زید، ابراهیم بن ایوب و صالح بن مهران از او روایت می کنند.4 وی به هنگام قیام ابومسلم خراسانی همراه پدر از نیشابور به اصفهان، سپس به بصره رفت و فقه را بر مبنای مذهب سفیان ثوری آموخت5 و پس از آن به اصفهان بازگشت و به تعلیم و تصنیف حدیث پرداخت.6 نعمان همنشین با ابوحنیفه، فقیهی عابد و زاهد،7 محدثی ثقه8 و صاحب فتوا بود و دارای تصنیفاتی بوده است9 که از جمله آنها کتاب الجزء می باشد.10 وفاتش را به اختلاف سال های 173 و 183هـ ذکر کرده اند.11

پی نوشت ها

[1] ـ الجواهر المضیئه 2/201.
[2] ــ الثقات 9/209.
[3] ــ سیر اعلام النبلاء 8/449.
[4] ــ تهذیب الکمال 29/453.
[5] ــ الجواهر المضیئه 2/201.
[6] ــ تهذیب الکمال 29/452.
[7] ــ تاریخ الاسلام 12/426.
[8] ــ الثقات 9/209.
[9] ــ سیر اعلام النبلاء 8/449.
[10] ــ کشف الظنون 1/589.
[11] ــ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 10/454.*

دیگر منابع: الاعلام 8/37 معجم المؤلفین 13/106 الجرح و التعدیل 8/449 العبر 1/222 شذرات الذهب 1/305 التاریخ الکبیر 8/80.

نعمان ـ کوفی (80 ـ 150هـ )

ابوحنیفه نعمان بن ثابت بن مرزبان بن کامکار کوفی خزّاز تیمی سلمی.

فقیه و متکلم نامدار کوفه و پایه گذار مذهب حنفی از مذاهب چهارگانه اهل سنت است. حنفیان او را امام اعظم و سراج الائمه لقب داده اند. وی به سال 80هـ 1 در کوفه زاده شد2 و در خانواده ای مسلمان نشأت یافت و رشد کرد.3 در اصل و نسب ابوحنیفه اختلاف بسیار است. روایات مختلف و بسیاری در دست است که اصل وی را به شهرهای نسا، کابل، بابل، ترمذ، قریه أنبار خراسان و غیره