پیامبر(صلی الله علیه وآله)روایاتی نقل کرده است.6 عکلی از شاعران بنام روزگار خویش به شمار می رفت و سروده هایش بر خلاف بسیاری از شاعران معاصرش از مدح و هجو خالی بود.7 گفته شده که اشعار وی در سبک و سیاق، همانند سروده های حاتم طائی بود.8

عکلی علی رغم بهره مندی از ثروت فراوان،9 در سخاوت10 و جنگجویی نیز شهرت داشت.11 ابن حجر می نویسد که عکلی دویست سال عمر کرد و در نهایت مشاعر خویش را از دست داد.12 کسانی چون اصمعی، ابن اعرابی و سُکری اشعارش را در مجموعه ای گردآوری کرده اند13 و به دیوان نمر بن تولب معروف است.14 وی در ایام خلافت ابو بکر (11ـ13هـ ) از دنیا رفت.15

پی نوشت ها

[1] ـ طبقات الشعراء (جمحی) 36.
[2] ــ تاریخ التراث العربی 2/2/198.
[3] ــ الاعلام 8/48.
[4] ــ الاصابه 6/253 و254.
[5] ــ همان.
[6] ــ الاغانی 22/273.
[7] ــ الاستیعاب 4/1533.
[8] ــ الاغانی 22/273.
[9] ــ الاعلام 8/48.
[10] ــ الموشح 102.
[11] ــ الاغانی 22/273.
[12] ــ الاصابه 6/254.
[13] ــ الفهرست (الندیم) 178. 14 ـ کشف الظنون 1/817. 15 ـ الاعلام 8/48.

دیگر منابع: سمط اللآلی 1/285 طبقات فحول الشعراء 1/160 خزانة الادب 1/156 الطبقات الکبری 7/39 تهذیب الکمال 30/19 اسد الغابه 5/40.

نوبخت ـ حکیم (زنده در 145هـ )

نوبخت (نیبخت) حکیم، منجّم.

نوبخت جد آل نوبخت، خاندان مشهور ایرانی است که طی دو قرن و نیم، از اواسط قرن دوم تا اوایل قرن پنجم می زیسته اند و از میان ایشان منجمان، ادیبان، متکلمان، منشیان و مؤلفانی برخاسته اند که تقریباً همه ایشان شیعی مذهب بوده اند. نام او با عنوان نوبخت و گاه نیبخت ضبط شده است.1 نوبخت منجم بود، آیین زردشتی داشت و در عهد خلیفه دوم عباسی (خلافت 136 ـ 158) می زیسته است.2 مطابق شرحی که خطیب بغدادی و ابن طاوس بدان پرداخته اند، نوبخت قبل از آنکه ابوجعفر منصور به خلافت برسد (پیش از سال 136هـ ) در اهواز محبوس بوده است و بر حسب اتفاق، منصور را در زندان ملاقات کرد و پس از آنکه بین ایشان سخنانی ردّ و بدل شد، برای منصور پیش گویی خلافت نمود و چون طولی نکشید که این پیش گویی درست از کار درآمد و منصور به خلافت رسید، از زندان رهایی یافت و به دربار منصور راه یافت و از منجمان او گردید و اسلام آورد.3 مسعودی در ذیل داستان منصور آورده که او نخستین خلیفه ای بود که منجمان را به خود نزدیک ساخت و به احکام نجوم عمل کرد و نوبخت مجوسی منجم معاصر با او بود و به توصیه وی اسلام آورد و او جد این نوبختیان بوده است.4 این امر را که نوبخت منجم منصور بوده است، دیگران نیز تأیید می کنند. خطیب بغدادی گوید که منصور بنیاد بغداد را در ساعتی گذاشت که نوبخت منجم برای او تعیین کرده بود.5

طبری در ذکر حوادث سال 145هـ درباره خروج ابراهیم بن عبدالله بن حسن، معروف به قتیل باخمری می گوید که نخست یاران ابراهیم سپاه منصور را درهم شکستند و منصور در اندیشه پایان کار بود که نوبخت منجم وارد شد و گفت که ای امیرالمؤمنین، تو پیروز خواهی شد و ابراهیم کشته خواهد شد. منصور سخن او را نپذیرفت و نوبخت گفت که مرا پیش خود زندانی کن و اگر چنان نشد که من می گویم، مرا بکش. در این میان خبر شکست ابراهیم و فرار او رسید. منصور به سبب این پیش بینی درست، دو هزار جریب از زمین های نهر جوبر از زمین های مشهور بصره را به او بخشید.6 حاجی خلیفه در موقع نام بردن مؤلفان کتب احکام نجومی، نوبخت را نیز ذکر می کند و کتابی را در احکام نجوم به او نسبت می دهد.7

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ الطبری 4/325 الکامل فی التاریخ 5/571.
[2] ــ خاندان نوبختی 5.
[3] ــ تاریخ بغداد 10/54 فرج المهموم 211.
[4] ــ مروج الذهب 4/333.
[5] ــ تاریخ بغداد 1/67.
[6] ــ تاریخ الطبری 4/325 فرج المهموم 210 و 211.
[7] ــ کشف الظنون 2/1386.*

دیگر منابع: دائرة المعارف الشیعیة العامه 1/511 اعیان الشیعه 3/383 و 384 و 8/411 لغت نامه دهخدا 1/165 و 166.

نوح ـ کوفی (در عصر امام صادق(علیه السلام))

ابویقظان نوح بن حکم کوفی همدانی موهبی مرهبی.

صحابی امام صادق(علیه السلام) بود1 و از آن بزرگوار روایت نقل کرده است.2 افرادی چون حسن بن محبوب،3 ابوسمینه،4 ابونعیم فضل بن دکین،5 ابوعلی بن همام6و احمد بن میثم7 از او روایت نقل کرده اند. وی فردی موثق8 و روایاتش صحیح بود.9 کتاب الحدیث اثر اوست.10