مدینه سکونت داشت.3 وی از اصحاب امام سجاد(علیه السلام)بود4 و از حضرت علی(علیه السلام) و ابن عمر حدیث نقل کرده است.5 کمیت، خالد حذاء و اشعث حمرانی از او روایت نقل کرده اند.6 ایشان از شاعران برجسته شیعی و از خانواده ای کریم و بزرگوار7 و معاصر جریر بن عطیه بصری، از شعرای بنی امیه8 بود. او از کودکی شعر می سرود و در پی فرمایش علی(علیه السلام) که او را به حفظ قرآن فراخوانده بود، قرآن را از بر کرد.9 اشعار فرزدق افزون بر هفت هزار بیت10 حاوی بسیاری از لغات عرب و تاریخ است. اگر اشعارش نبود، بخش مهمی از لغت عرب و تاریخ از میان می رفت.11 وی پس از خارج شدن امام حسین(علیه السلام) از مکه، در میان راه با آن حضرت ملاقات کرد و درباره همراهی دل های مردم کوفه و دشمنی شمشیرهای آنان با امام(علیه السلام)سخن گفت.12 وی کنار کعبه و در حضور هشام بن عبدالملک (حکومت 105 ـ 125 هـ ) قصیده ای زیبا در مدح امام سجاد(علیه السلام)سرود و آن حضرت را به مردم معرفی کرد. سروده فرزدق خشم هشام را برانگیخت، از این رو هشام او را در عسفان، بین مکه و مدینه زندانی کرد. او با دعای امام(علیه السلام)از حبس رهایی یافت و دوازده هزار درهم پاداش دریافت کرد.13 امام(علیه السلام)همچنین تا چهل سال برایش مقرری تعیین فرمود.14 وی سرانجام در بصره درگذشت.15 دیوان شعر،16 قصیده فرزدق یا تخمیس الفرزدقیة17 و قصائد الفراء فی الرثاء و الفخر و الهجو و المدیح18 از آثار اوست. وفاتش را بین سال های 110 تا 114 هـ آورده اند.19

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ التراث العربی 3/72.
[2] ــ کشف الظنون 6/510.
[3] ــ تاریخ التراث العربی 3/72.
[4] ــ رجال الطوسی 100.
[5] ــ المنتظم 7/149.
[6] ــ سیر اعلام النبلاء 4/590.
[7] ــ الامالی (سید مرتضی) 1/62.
[8] ــ الاغانی 21/276.
[9] ــ همان.
[10] ــ تاریخ التراث العربی 3/72.
[11] ــ خزانة الادب 1/307.
[12] ــ الاغانی 21/276.
[13] ــ الامالی (سید مرتضی) 1/62.
[14] ــ تنقیح المقال 2/4.
[15] ــ وفیات الاعیان 6/86 الاغانی 21/276.
[16] ــ کشف الظنون 6/510.
[17] ــ الذریعه 17/123 و 4/10.
[18] ــ هدیة العارفین 2/510.
[19] ــ وفیات الاعیان 6/86 .*

دیگر منابع: مناقب آل ابی طالب 4/73 رجال ابن داود 271 الذریعه 9/823 الاعلام زرکلی 8/93 الشعر و الشعراء 315 طبقات الشعراء (ابن معتز) 143 الموشح 161 طبقات الشعراء (جمحی) 87 معجم الادباء 19/297 مرآت الجنان 1/185 العبر 1/104 شذرات الذهب 1/141.

همام ـ یمانی (40 ـ 131 هـ )

ابوعقبه همام بن منبة بن کامل بن سیج یمانی صنعانی.

در سال 40 هـ متولد شد.1 اصل وی از فارس بوده، ولی در یمن می زیست2 و از افرادی چون عبدالله بن زبیر، ابن عباس و دیگران حدیث نقل می کرد3 و افرادی چون برادرش وهب بن منبه، فرزند برادرش عقیل بن معقل و دیگران از او روایت نقل می کردند.4 برخی از رجال نویسان اهل سنت ایشان را فردی مورد اعتماد و متقن دانسته اند.5 او از تابعین و مدتی در ملازمت ابوهریره بوده و از وی به یک سند 140حدیث اخذ کرد.6 وی اهل جنگ و نبرد بوده است و برای برادرش وهب کتاب خریداری می کرد.7 ایشان از معمّرین بوده و برادرش زودتر از او بدرود حیات گفته است8 و سرانجام در سال 131 یا 132 هـ در صنعا درگذشت.9 کتاب الصحیفه اثر اوست که درون مایه آن، همان احادیث بر گرفته از ابوهریره است.10

پی نوشت ها

[1] ـ معجم المؤلفین 13/153.
[2] ــ التاریخ الکبیر 8/236.
[3] ــ سیر اعلام النبلاء 5/311.
[4] ــ تاریخ الاسلام 8/555.
[5] ــ سیر اعلام النبلاء5/311 الثقات 5/510.
[6] ــ العبر 1/134.
[7] ــ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 11/67.
[8] ــ تاریخ یحیی بن معین 1/79.
[9] ــ سیر اعلام النبلاء 5/311.
[10] ــ تاریخ الاسلام 8/555.*

دیگر منابع: الطبقات الکبری 5/544 تهذیب الکمال 3/510 الجرح و التعدیل 9/107 معجم المؤلفین 13/153 الاعلام 8/94.

هَنّاد بن سری صغیرهناد ـ کوفی هَنّاد بن سری کبیرهناد ـ کوفی هَنّاد ـ کوفی (152 ـ 243 هـ )

ابوالسری هناد بن سری بن مصعب کوفی تمیمی وراق حنظلی، هناد کبیر.

فرد دیگری به نام ابوالسری هناد بن سری بن یحیی بن سری بن مصعب دارمی کوفی (هناد صغیر) که برادر زاده این فرد است، با این نام و نشان وجود دارد. او نیز محدث و دانشمند بوده و در سال 331 هـ درگذشته است1 که نباید با هم خلط شوند و چون در منابع اثری برای دومی ذکر نشده، بنابراین معرفی مستقلی نخواهد داشت.