یحیی ـ حضرمی (103 ـ 183 هـ )

ابوعبدالرحمان یحیی بن حمزة بن واقد حضرمی سلمی بتلهی دمشقی.

از دیار بیت الهیا، روستایی نزدیک دمشق می باشد. زمان تولد وی را مختلف آورده اند1 که از جمله آن سال 103 هـ می باشد2 و از افرادی چون عروة بن رویم، عطاء خراسانی، عمرو بن مهاجر و دیگران روایت نموده است3 و قرآن را نزد یحیی ذماری قرائت نمود4 و از زبیدی و ابن جابر نیز حدیث شنید.5 افرادی چون ولید بن مسلم، عبدالرحمان ابن مهدی، ابومسهر عبدالاعلی بن مسهر غسانی و دیگران از وی روایت نموده اند.6 او فردی مورد اعتماد،7 فقیه، محدث8 و کثیرالحدیث9 بود. وقتی ابوجعفرمنصور در سال 153 هـ به دمشق رفت، او را به قضاوت دمشق برگزید10 که مدت سی سال قضاوت آنجا را به عهده داشت.11 سرانجام بعد از هشتاد سال12 عمر، در سال 183 هـ در زمان خلافت هارون (170 ـ 193 هـ )13 درگذشت. سال وفاتش را به اختلاف آورده اند.14 وی دارای کتابی با عنوان جزء السلمی15 می باشد.

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ مدینة دمشق 64/125 و 126.
[2] ــ الثقات 9/249 تهذیب الکمال 31/283.
[3] ــ سیر اعلام النبلاء 8/355.
[4] ــ همان.
[5] ــ التاریخ الکبیر 8/268.
[6] ــ تهذیب الکمال 31/280 تذکرة الحفاظ 1/287.
[7] ــ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 11/176.
[8] ــ العبر 1/222.
[9] ــ الطبقات الکبری 7/469.
[10] ــ الثقات 9/249 تاریخ مدینة دمشق 64/125.
[11] ــ سیر اعلام النبلاء 8/355.
[12] ــ تاریخ الاسلام 12/447.
[13] ــ الطبقات الکبری 7/469.
[14] ــ تاریخ مدینة دمشق 64/135 تهذیب الکمال 31/283.
[15] ــ کشف الظنون 3/361.*

دیگر منابع: میزان الاعتدال 4/369 خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 11/201 کشف الظنون 1/585 شذرات الذهب 1/305 الجرح و التعدیل 9 / 137 تذکرة الحافظ 1/287 التاریخ الصغیر 2/205.

یحیی ـ حلاجی (م حدود 300 هـ )

یحیی بن ابن حکیم حلاجی بغدادی.

اطلاعات محدود به دست آمده حاکی از آن است که وی از پزشکان معروف و مشهور خلیفه معتضد عباسی (خلافت 279 ـ 289 هـ ) بود1 و در حدود 300 هـ از دنیا رفت. آثار او عبارت اند از: معالم الایمان2 و تدبیر الابدان النحیفه قد غلبت علیه الصفراء که این اثر را برای معتضد تألیف کرد.3

پی نوشت ها

[1] ـ عیون الانباء 278. 2 ـ هدیة العارفین 2/517. 3 ـ الفهرست (الندیم) 356.

دیگر منابع: معجم المؤلفین 13/194 لغت نامه دهخدا 6/8056.

یحیی ـ حلبی (در عصر امام کاظم(علیه السلام))

یحیی بن عمران بن علی بن ابی شعبه حلبی کوفی.

چون وی برای تجارت به حلب سفر می کرد، به حلبی شهرت یافت.1 یحیی از اصحاب امام صادق و امام کاظم(علیهما السلام)2 بود و از این بزرگواران، مالک جهنی، عبدالمجید طائی و عبدالله بن سلیمان حدیث شنید. راویانی مانند علی بن عمر، احمد بن عمرحلبی، عبدالله بن عبدالرحمان، احمد بن محمد، حسن بن محمد بن سماعه، نضربن سوید و ابن ابی عمیر از دانش او بهره بردند.3 نجاشی وی را از افراد کاملا موثق و دارای احادیث صحیح توصیف نموده و او را صاحب کتابی می داند که این کتاب را عده زیادی روایت کرده اند.4

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 346.
[2] ــ همان 323 و 346.
[3] ــ رجال النجاشی 2/417 جامع الرواة 2/333 الفهرست (طوسی) 177.
[4] ــ رجال النجاشی 2/417.*

دیگر منابع: خلاصة الاقوال 182 رجال ابن داود 375 نقد الرجال 375 مستدرکات علم رجال الحدیث 8/223 منهج المقال 371 الوجیزه 119 تنقیح المقال 3/320 معجم رجال الحدیث 20/71.

یحیی ـ حمانی (150 ـ 228 هـ )

ابوزکریا یحیی بن عبدالحمید بن عبدالرحمان بن میمون حمّانی کوفی عجلی.

او را کوفی و از قبیله بنی حمّان1 دانسته اند که در حدود 150 هـ دیده به جهان گشود و از کسانی چون پدرش، سفیان بن عیینه، فضیل بن عیاض، عبدالله بن مبارک و حماد بن زید روایت کرده و افرادی چون ابوحاتم، ابوالقاسم بغوی، ابوبکر بن ابی الدنیا و ابوقلابه2 از او روایت کرده اند. گروهی از اهل سنت از او با عنوان محدث و ثقه یاد کرده اند3 و برخی دیگر وی را ضعیف و دروغگو به حساب آورده و