یادآور شده اند که او اولین فردی است که در کوفه مسند را به نگارش درآورد و به مذهب شیعه امامیه گرایش داشت،4 هر چند در خصوص مذهب او اختلاف است. عده ای با تمسک به روایتی که کشّی در رجال نقل کرده، بر این باورند که او عامی مذهب است،گرچه او بر این عقیده بود که معاویه در حالت کفر از دنیا رفت و همچنین کتابی درباره اثبات امامت امیر مؤمنان علی(علیه السلام) نوشته است، اما هیچ یک از این دو، دلیل بر شیعه بودن او نمی باشد، زیرا عقیده وی درباره امام صادق(علیه السلام)این است که او مردی صالح و مسلمانی باورع بود که عده ای از افراد نادان او را احاطه کرده بودند و او هم مانند سایر افراد بود. این سخن دلالت دارد که وی آن حضرت را به عنوان امام قبول نداشت.5 به هر حال ذکر نام وی در منابع رجال شیعه حکایت از گرایش شیعی وی دارد، گرچه به جرح و تعدیل وی اشاره ای نشده است. حمانی علاوه بر مسند و کتابی درباره امامت علی(علیه السلام)، کتاب المناقب6 را نیز تألیف نموده است. او در رمضان سال 288 هـ در سامرا درگذشت.7

پی نوشت ها

[1] ـ الانساب 2/257.
[2] ــ سیر اعلام النبلاء 10/527.
[3] ــ تاریخ الاسلام 16/454.
[4] ــ میزان الاعتدال 4/392.
[5] ــ قاموس الرجال 9/415.
[6] ــ معالم العلماء 144.
[7] ــ تاریخ بغداد 14/177.*

دیگر منابع: اختیار معرفة الرجال 324 رجال ابن داود 375 تنقیح المقال 3/318 رجال الطوسی 517 نقد الرجال 374 الفهرست (طوسی) 193 تاریخ الاسلام 16/456 العبر 1/318 شذرات الذهب 2/67 جامع المقال 131 الذریعه 6/372 التحریر الطاووسی 434 اللباب فی تهذیب الانساب 1/386.

یحیی ـ حنفی (م قرن دوم یا سوم هجری)

یحیی بن یحیی حنفی.

منسوب به بنی حنیفه، طایفه ای از بکر بن وائل،1 از محدثان شیعه و استاد حسن بن فضال بوده است،2 ولی او را عامی مذهب دانسته اند.3 تفرشی در کتاب نقد الرجال خود احتمال می دهد وی با یحیی بن یحیی تمیمی متحد باشد.4 او دارای اثری به نام کتاب الحدیث می باشد.5 زمان فوتش مشخص نیست، ولی با توجه به وفات راوی او حسن بن علی بن فضال در سال 224 هـ ،6 حیات ایشان را می توان در قرن دوم یا سوم دانست.

پی نوشت ها

[1] ـ تنقیح المقال 3/323.
[2] ــ رجال النجاشی 2/415.
[3] ــ هدایة المحدثین 267.
[4] ــ نقد الرجال 376.
[5] ــ الذریعه 6/373.
[6] ــ رجال النجاشی 1/132.*

دیگر منابع: الفهرست (طوسی) 178 معالم العلماء 130 رجال ابن داود 377 جامع المقال 94 جامع الرواة 2/340 منهج المقال 373 معجم رجال الحدیث 20/96.

یحیی ـ خولانی (م 289 هـ )

ابوزکریا یحیی بن ایوب بن بادی خولانی مصری شافعی علاّف.

وی از سعید بن ابی مریم، احمد بن یزید مکّی و یوسف بن عدی روایت نقل کرده و راویانی چون محمد بن جعفر حضرمی، احمد بن خالد حباب و ابوالقاسم طبرانی از وی روایت کرده اند.1 طبرانی یکی از شاگردان وی بوده است.2 رجال نویسان اهل سنت وی را محدثی ثقه و از فقهای مصر دانسته و گفته اند که یک چشمش نابینا بود و چهره ای گندمگون و سیاه چرده داشت و در سال 289 هـ از دنیا رفت.3 الرّد علی ابن علیّه اثر اوست.4 ابن علیّه از رجال اهل حدیث بود که قائل به خلق القرآن بود و با امام شافعی مناظراتی داشت5 و ظاهراً این کتاب ردّی بر مسئله خلق القرآن بود.

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ الاسلام 21/328.
[2] ــ شذرات الذهب 2/202.
[3] ــ سیر اعلام النبلاء 13/453.
[4] ــ هدیة العارفین 2/516.
[5] ــ الاعلام 1/32.*

دیگر منابع: العبر 1/417 تقریب التهذیب 2/343 تهذیب الکمال 31/231 خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 11/185 معجم المؤلفین 13/187 معجم الصغیر 2/138.

یحیی ـ خیاط

یحیی ـ خیاط (م حدود 220 هـ )

ابوعلی یحیی بن غالب بن محمد خیاط بغدادی.

الندیم طبق قول ضعیفی او را اسماعیل بن محمد نامیده و می گوید: وی از منجمان مشهور عرب و شاگرد ماشاءالله اسرائیلی بود.1 زرکلی می نویسد: وی در منابع اروپایی به بوهلی شهرت دارد و برخی از آثار او به لاتین ترجمه شده است.2 آثار خیاط عبارت اند از: المدخل الدول المنثور النکت المسائل الموالید قضیب الذهب المعانی تحویل سنی الموالید تحاویل سنی العالم3 سرّ العمل و فوائد فلکیّه.4 سال مرگ او را به اختلاف از 210 تا 250 هـ ثبت کرده اند.5 اما زرکلی آن را در حدود 220 هـ نوشته است.6