یزید ـ اموی (26 ـ 64 هـ )

ابوخالد یزید بن معاویة بن ابی سفیان بن حرب بن امیّه بن عبدشمس اموی قرشی دمشقی.

وی به سال 25 یا 261 و یا 27 هـ 2 در بیت رأس،3 از نواحی اردن یا حلب یا بیت المقدس4 به دنیا آمد. وی از پدرش معاویه روایت کرده و افرادی چون پسرش خالد بن یزید و عبدالملک بن مروان از وی روایت کرده اند.5 وی دومین خلیفه اموی (خلافت 60 ـ 64 هـ ) بود و پس از پدرش معاویه بر تخت خلافت نشست. در سال 50 هـ در سرزمین روم به همراه ابوایوب انصاری با رومیان جنگید.6

او در رجب سال 60 در 33 سالگی به حکومت رسید.7 مدت خلافت وی به اختلاف ذکر شده و مشهورترین آن سه سال و هشت ماه است.8 وی فردی فاجر، فاسق، شرابخوار،9 تارک الصلاة، زناکار،10 بوزینه باز، سگ باز، اهل غنا و شهوت پرست بود.11 گفته شده که او دارای ذوق شعری نیز بوده و به اشعار عرب آشنایی خوبی داشته است.12 پس از آنکه به خلافت رسید افرادی از جمله امام حسین(علیه السلام)با او بیعت نکردند که سرانجام دستور قتل حضرت را صادر کرد و واقعه سال 61 هـ را به وجود آورد.13 از دیگر جنایات وی، واقعه حره و قتل عام مردم مدینه به وسیله مسلم بن عقبه در سال 62 هـ می باشد.14 پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله) فرمود: اولین کسی که سنت مرا تغییر می دهد، یزید است.15 گفته اند که یزید به دلیل فسق و فجور بیش از حد، از خلافت عزل شد.16 وی در 38 سالگی در سال 64 هـ در حُوّارین شام فوت کرد.17 سال وفاتش را مختلف ذکر کرده اند.18 وی دارای دیوان شعر است که برخی آن را نقل کرده اند.19

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ الاسلام 5/271.
[2] ــ البدایة و النهایه 8/226.
[3] ــ مختصر تاریخ دمشق 28/19.
[4] ــ معجم البلدان 1/520.
[5] ــ تاریخ الاسلام 5/271.
[6] ــ همان.
[7] ــ تاریخ الیعقوبی 2/175 سیر اعلام النبلاء 4/35 و36. 8 ـ مروج الذهب 3/63.
[9] ــ همان 3/77.
[10] ــ تاریخ الخلفاء 233. 1
[1] ـ البدایة و النهایه 8/230.
[12] ــ تاریخ التراث العربی 3 / 2 / 4.
[13] ــ تاریخ الخلفاء 230.
[14] ــ تاریخ الیعقوبی 2/190.
[15] ــ تاریخ الاسلام 5/273.
[16] ــ تاریخ الخلفاء 233.
[17] ــ تاریخ الطبری 5/499.
[18] ــ اخبار القضاة 1/296 کشف الظنون 1/820.
[19] ــ کشف الظنون 1/820.*

دیگر منابع: العبر 1/51 الکامل فی التاریخ 4/125 المحاسن و المساوی 63 دول الاسلام37 شذرات الذهب 1/71 تتمة المنتهی 380 سیر اعلام النبلاء 4 / 35.

یزید ـ ثقفی (قرن سوم هجری)

یزید بن محمد ثقفی.

اطلاع چندانی از وی در دست نیست. تنها شیخ طوسی در الفهرست خود و دیگران نیز به نقل از او نام وی را آورده و می گویند: کتابی داشته که حمید بن زیاد از ابراهیم بن سلیمان از او نقل کرده است. حیات او را با توجه به وفات حمید بن زیاد (م 310 هـ ) که راوی با واسطه اوست، می توان در قرن سوم دانست.1

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (طوسی) 183.*

دیگر منابع: معالم العلماء 133 تنقیح المقال 2/328 نقد الرجال 378 جامع الرواة 2/344 معجم رجال الحدیث 20/119.

یزید ـ حارثی (در عصر امام کاظم(علیه السلام))

یزید بن خلیفه حارثی حلوانی خولانی.

وی عرب و از قبیله بنی یأمن بود که نسبت برادری با بنی حارث دارند و جزو آنان شناخته می شوند. از اصحاب امام صادق و امام کاظم(علیهما السلام)1 بود و از امام صادق(علیه السلام)روایت نقل کرده2 و در سند 26 حدیث قرار گرفته است.3 برخی از رجال شناسان او را از یاران و راویان امام صادق(علیه السلام)دانسته اند،4 اما بعضی دیگر از اصحاب هر دو امام و واقفی شمرده اند.5 در هر صورت هیچ کدام حارثی را توثیق نکرده اند، هر چند برخی به توثیق وی میل دارند.6 او که بین سال های 133 تا 141 هـ 7 در مدینه بوده است، می گوید: پس از ورود به مدینه، خدمت امام صادق(علیه السلام)شرفیاب شدم و عرض کردم که من مردی از بنی حارث بن کعب هستم و خداوند مرا به محبت و مودت شما اهل بیت هدایت نموده است. امام فرمود: چگونه شیعه ما شدی و حال اینکه در میان بنی حارث بن کعب دوستداران ما بسیار اندک هستند.8 پاسخ دادم: فدایت شوم، من غلامی خراسانی دارم که چهار همشهری (هموطن) دارد و اینها هر جمعه در خانه یکی از آنان جمع می شوند و از هر پنج جمعه، یک جمعه نوبت به غلام من می رسد که من هم شرکت می کنم. میزبان پس از صرف غذا، شربت آورده و پذیرایی