کاتب یاد کرده و با اوصافی چون جلیل القدر در میان امامیه وثقه در حدیث ستوده و می گوید: از امام رضا(علیه السلام) روایت دارد و کتابی در موضوع امامت تألیف نموده که ابونعیم نصر بن عصام فهری از او روایت کرده است.1 شیخ طوسی هم در کتاب الغیبه روایاتی از او نقل می کند که در دو مورد با عنوان قرقاره یاد کرده و در یک مورد، نام کامل وی را مانند آنچه ذکر شد، آورده است.2 بنابراین، به نظر می رسد قرقاره لقب اوست و اینکه نجاشی نام و نسب او را یعقوب بن نعیم بن قرقاره ذکر کرده، محل تأمل است.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/424.
[2] ــ الغیبه 46
[1] ـ 463.*

دیگر منابع: خلاصة الاقوال 186 رجال ابن داود 206 الوجیزه 343 حاوی الاقوال 2/361 جامع الرواة 2/349 نقد الرجال 379 تنقیح المقال 3/322 قاموس الرجال 9/466 الذریعه 2/339 مستدرکات علم رجال الحدیث 8/279 معجم رجال الحدیث 20/146.

یعقوب ـ قصرانی (زنده در 200 هـ )

ابویوسف یعقوب بن علی قصرانی قرشی موفق.

او منسوب به قصران، یکی از نواحی شهر ری می باشد.1 وی از علمای علم نجوم بود2 و کتاب بزرگی درباره ستارگان که در دوازده باب می باشد، نوشته است.3

پی نوشت ها

[1] ـ الانساب 4 / 511.
[2] ــ المستدرک علی معجم المؤلفین 5 / 865.
[3] ــ کشف الظنون 2 / 1669.*

دیگر منابع: لغت نامه دهخدا 14/21045 صبح الاعشی 1/556.

یعقوب ـ کندی (اواخر قرن دوم ـ حدود 260 هـ )

ابویوسف یعقوب بن اسحاق بن صبّاح بصری بغدادی کندی، مشهور به فیلسوف عرب.

اصل وی از بصره بود و در همان جا زاده شد و پرورش یافت.1 دی بور از مستشرقان معاصر اعتقاد دارد که کندی در اواخر قرن دوم در کوفه زاده شده است.2 پدرش اسحاق از امیران دربار مهدی (خلافت 158 ـ 169 هـ ) و هارون الرشید (خلافت 170 ـ 193 هـ ) بود. نیای بزرگش اشعث بن قیس نیز از بزرگان و فرمانروایان قبیله کنده و از اصحاب پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) به شمار می رفت.3 چنان که پیداست یعقوب بخشی از دانش خویش را در بصره فرا گرفت و پس از آنکه زادگاه خویش را ترک کرد و راهی بغداد شد، به طور جدّ به کسب دانش روی آورده و علوم رایج و متداول روزگار از جمله طب، فلسفه، حساب، منطق، موسیقی، هندسه، اعداد و نجوم را نزد اساتید این فنون فرا گرفته و مهارت یافته و به کمال رسید.4 با این همه، نمی دانیم که اساتید وی چه کسانی و عدم ذکر نامشان به چه دلیل بوده است. توانایی ژرف او در فلسفه و دفاع وی از علوم فلسفی سبب شده تا وی را فیلسوف عرب بنامند5 و تألیفات وی را در اسلام همپای تألیفات ارسطاطالیس در قبل از اسلام به حساب آورند.6 وی دارای شاگردان بسیاری بوده که از آن میان افرادی چون حسنویه، نفطویه، سلمویه7 و ابومعشر بلخی را می توان نام برد.8 احمد بن طیب سرخسی، فیلسوف و سیاستمدار مشهور عباسی نیز از جمله شاگردان او بوده است.9 کندی شعر نیز می سرود و اشعاری از او بر جای مانده است.10 از آنجا که وی در دوران حکومت عباسیان می زیست، به ناچار و یا از سر اختیار در دستگاه خلفای عباسی نیز رفت و آمد داشت و چنان که پیداست مورد علاقه برخی از آنها همچون مأمون (خلافت 198 ـ 218 هـ ) و معتصم (خلافت 218 ـ 227 هـ ) بوده است. ابن ابی اطیبعه می گوید: کندی در خدمت خلفا بود و به تعلیم و تربیت ایشان و فرزندان آنها اشتغال داشت. در زمان متوکل (خلافت 232 ـ 247 هـ ) بنوموسی و برخی دیگر به دلیلی که بر ما روشن نیست، از کندی نزد متوکل سعایت کردند که در نهایت مورد آزار خلیفه واقع شد و تمام کتاب های وی مصادره گردید. کندی در ترجمه نیز فردی توانمند بود و به گفته ابومعشر، یکی از چهار مترجم برجسته در اسلام به شمار می رفت.11 او بسیاری از کتب فلسفی را ترجمه کرد و مشکلات آنها را برطرف نمود.12 در مذهب وی نیز اختلاف است: برخی گفته اند که وی نخست یهودی بود و سپس اسلام آورد و بعضی نیز او را نصرانی دانسته اند.13 ابن طاوس از رجال شناسان شیعه به نقل برخی، وی را از دانشمندان شیعه خوانده است.14 ابن نجّار نیز کندی را در مذهبش متهم ساخته و نوشته است: شاگردان و اصحاب کندی از وی درخواست کردند که کتابی همانند قرآن تألیف کند و او پس از پذیرش این پیشنهاد، به ناتوانی خود اعتراف کرد.15 بنا بر روایتی که ابن شهرآشوب از ابوالقاسم کوفی نقل کرده، کندی در زمان امام حسن عسکری(علیه السلام)کتابی را در تناقض قرآن تألیف کرد، اما هنگامی که امام